خبرگزاری شبستان_اهواز، سیمین کوچک اندام: در ‌جای‌جای استان خوزستان آثار هنری و صنعتی منحصر به فردی که ساخته دست بشر است وجود دارد که هر یک راوی گوشه‌ای از تاریخ پرشکوه یک سرزمین محسوب می شود.

در کنار آثار عظیم و منحصر به فرد، نوعی از آثار فرهنگی ـ تاریخی وجود دارد که در هیاهوی زندگی روزمره و توسعه ساخت و سازهای جدید و پروژه‌های بزرگ کمتر مورد توجه قرار گرفته و در حالیکه هنوز در متن جامعه حضور دارند، این آثار کمتر دیده شده و حتی در حال فراموشی هستند.

یکی از این نمونه‌های کوچک، ظریف، هنری و البته با قدمت بسیار که نشان از خلاقیت بلدیه وقت اهواز را دارد پلاک‌های سنگی است، پلاک‌هایی که ذوق و هنر سازنده آن به وضوح قابل مشاهده بوده و در دوره‌ای به جای پلاک‌های فلزی بی‌روح امروزی بر نبش کوچه‌ها و خیابان‌ها خودنمایی می‌کرده و راهنمای جویندگان نشانی عزیزان خود، بوده است.

این پلاک‌های سنگی توسط دو فعال میراث فرهنگی شناسایی و به صورت یک کتابچه درآمده است؛ این هنر زیبا تنها در خیابان‌های مرکز شهر اهواز دیده می‌شود و ۹ عدد از آنها باقی مانده است.

لزوم حفاظت از پلاک سنگی های اهواز

فعال میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در اهواز اظهار می‌کند: به موازات رونق روزافزون شهر، بلدیه وقت اهواز به عنوان یک مدیر شهری اقدامات و فعالیت‌های وسیعی را جهت رفع نیازمندی‌ها و عمران شهری انجام داد که یکی از جالب ترین‌ها آنها که امروزه در حال فراموشی بوده و ریشه عمیق در فرهنگ و تاریخ خوزستان دارد حک کردن اسامی خیابان‌ها بر روی سنگ و نصب آن در نبش گذرگاه‌های مورد نظر بود که امروزه به عنوان پلاک سنگی از آن نام برده می‌شود.

«مجتبی گهستونی» با بیان اینکه امروز متاسفانه تعداد کمی از این پلاک‌های سنگی‌ها بر نبش کوچه‌ها و خیابان‌های اهواز باقی مانده و هنوز خاطره دوره آغازین رونق شهر را زنده می‌کند می‌افزاید: این پلاک‌ها یکی از زیباترین و هنرمندانه‌ترین کارهایی است که بلدیه وقت جهت نامگذاری کوچه‌ها و خیابان‌های اهواز انجام داده است.

وی ادامه می‌دهد: در خصوص کنده‌کاری بر روی سنگ به همین اختصار بسنده می‌شود که کنده‌کاری بر روی سطوح سنگی در ایران از دوره ایلام و الیمایی آغاز می‌شود که سنگ‌نگاره‌های کول‌‌فرح، اشکفت‌سلمان، خُنگ اژدر، خُنگ شهسوار، خُنگ یارعلیوند، خُنگ کمالوند در ایذه، تنگ بتا و سوز تینا در اندیکا نمونه منحصر به فرد آن است.

این فعال میراث فرهنگی اضافه می‌کند: این هنر که محصول دست و خلاقیت بشری است در دوره های بعدی با شدت و ضعف مانند سنگ‌نگاره قاجاری بازارهای قدمی بهبهان، رامهرمز و کتیبه های حکومتی در مسجد جامع شوشتر و طاق‌بستان در کرمانشاه تا دوره قاجار تداوم یافت.

وی با اشاره به اینکه بنابراین پلاک‌های سنگی اهواز که احتمالا در اواخر دوره پهلوی اول و اوایل پهلوی دوم بر نبش کوچه‌ها و خیابان‌های شهر نصب شده‌اند، آخرین حلقه تاریخ سنگ‌نگاری و کنده‌کاری بر روی سنگ در خوزستان هستند ابراز می‌کند: به همین دلیل لزوم شناسایی، حفاظت، معرفی، فرهنگ‌سازی عمومی و همکاری دولتی جهت حفاظت از آخرین بازمانده‌های تاریخ سنگ‌نگاری در خوزستان باید مورد توجه قرار گیرد.

توجه اداره میراث فرهنگی اهواز به حفظ پلاک های سنگی

رئیس میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان اهواز در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در اهواز، وجود بافت ارزشمند تاریخی فرهنگی را یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های اهواز می‌داند و می‌گوید: بافت تاریخی اهواز می‌تواند به عنوان یک فرصت برای هویت‌بخشی و نیز محرک توسعه و ایجاد فرصت اشتغال در سطح شهر عمل کند.

«تبار قریب» با بیان اینکه حفظ یکپارچگی و انسجام بافت تاریخی و عمل به ضوابط میراث فرهنگی از اهمیت بالایی برخوردار است تصریح می‌کند: این امر هماهنگی و اقدام مشترک همه دستگاه‌های مرتبط را می‌طلبد و برنامه‌ریزی و هماهنگی در این زمینه می تواند به فراهم کردن زمینه احیا و پویایی بافت تاریخی منجر شود.

وی با اشاره به اینکه بافت اهواز دارای المان‌ها و اجزای متفاوتی است عنوان می‌کند: توجه به جزئیات تشکیل دهنده در منظر شهری یکی از ویژگی‌های بافت تاریخی اهواز است که از مهمترین شاخصه های آن وجود پلاک های سنگی است که نشان از قدمت و دیرینگی شهر اهواز دارد.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اهواز ابراز می‌کند: نام و نشان خیابان‌ها در بافت معمولا در ترکیب با شناسه های گوشه‌سازی معابر و به صورت تابلو‌های آجری در کنج ها و محل تلاقی دو خیابان درج شده است.

وی با بیان اینکه در حال حاضر تعداد محدودی از پلاک های سنگی اهواز به عنوان یادگار هنر گذشتگان بر جای مانده است تاکید می‌کند: به همین دلیل تلاش برای حفظ این آثار از اهمیت بالایی برخوردار است.

قریب می‌افزاید: در سال‌های گذشته با همت فعالان و انجمن‌های دوستدار میراث فرهنگی این کتیبه ها شناسایی شده اند و در حال حاضر اداره میراث فرهنگی اهواز با انجام مطالعات، بررسی‌های میدانی و تکمیل مستندنگاری ها تلاش دارد ضمن معرفی این آثار و انجام اقدامات لازم و مشارکت دستگاه‌های مرتبط زمینه لازم را برای حفظ پلاک های سنگی فراهم آورد.

ضرورت تبیین اهمیت پلاک‌های سنگی به مالکان

مدیر شهرداری منطقه یک اهواز در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در اهواز اظهار می‌کند: پیرو تاکید شهردار کلانشهر اهواز، اقدامات خوبی در حوزه اماکن تاریخی و امور فرهنگی در سطح شهر در دست اقدام است که بعضی از آنها در حال انجام است و شهرداری منطقه یک در جهت حفظ و احیای میراث فرهنگی و تاریخی عزمی راسخ دارد.

«یاسین کاوه پور» ادامه می‌دهد: یکی از موضوعاتی که در حوزه مرکز شهر با آن مواجه هستیم وجود تناقض و تعارضی است که آنچه بافت تاریخی طلقی می‌شود از زاویه دیگر بافت فرسوده است.

وی با بیان اینکه آنچه در سوابق وجود دارد بافت تاریخی نیست و بیشتر بنا و آثار تاریخی هستند تصریح می‌کند: برنامه جامعی برای مالکان این املاک در نظر گرفته نشده که بتوانند با توجه به آن نسبت به احیا، مرمت، بهسازی و حفظ بافت تاریخی اقدام کنند و اغلب علاقه‌مند به تخریب و تجدیدبنا به شکل مدرن هستند که این موضوع یک ایراد وارده است که باید حتما چاره اندیشی شود.

مدیر شهرداری منطقه یک اهواز ابراز می‌کند: نباید دستورالعمل هایی مصوب شود که عملا قابل اجرا نیستند که علی رغم اینکه می‌خواهیم در راستای احیای بناهای تاریخی قدم برداریم اما بیشتر باعث آسیب به بافت تاریخی می شوند.

وی پلاک های سنگی را یکی از آثار مهم تاریخی در شهر اهواز عنوان می‌کند و می‌افزاید: شناسنامه خوبی توسط فعالان‌ حوزه میراث فرهنگی تهیه شده که باید برای حفظ و نگهداری آنها تلاش کرد و ما هرچه در توان داریم برای حفظ آثار تاریخی و فرهنگی به کار خواهیم گرفت.

کاوه پور اضافه می‌کند: در این راستا می‌توان سوابق و اهمیت پلاک‌های سنگی اطراف ملک‌های خصوصی را به مالکان اطلاع و در پرونده‌های میراث فرهنگی و شهرداری آنها ثبت و ضبط شوند که اگر طی مراحل قانونی قصد بهسازی یا تجدید بنایی بود الزام برحفظ این پلاک ها شود و حتی می‌توان مالکان را برای در نظر گرفتن تابلو نوشته هایی درخصوص پلاک ها تشویق کرد.

وی بیان می‌کند: اگر به مردم در خصوص این پلاک ها و حفظ آن اطلاع رسانی شود قطعا مالکان و مردم خود در حفظ آنها هم کوشا خواهند بود البته وظایفی هم ما و میراث فرهنگی داریم که انجام می‌دهیم‌.

مدیر شهرداری منطقه یک اهواز تاکید می‌کند: بر اساس دستورات شهردار اهواز، جلساتی با مدیران میراث فرهنگی برگزار شده که نیاز است شهرداری و میراث فرهنگی طی جلسات بیشتری در خصوص پلاک‌های سنگی به گفتگو بنشینند و با همفکری و مشارکت سازنده در راستای احیای بناهای تاریخی و توسعه گردشگری اقدام کرد.

حفاظت از این یادگارهای بی‌همتا که تعداد اندکی از آن هم‌اکنون در شهراهواز وجود دارد باید با حساسیت بیشتری در اولویت کاری شهرداری و اداره میراث فرهنگی قرار گیرد تا این تعداد محدود باقی‌مانده هم تخریب نشود.