انسان یکباره قادر به اموختن تمامی نیازهای خود نیست.یعنی آموختن به طور کلی نمی تواند مقطعی باشد.علت آن مشخص است زیرا نیاز ها نیز یکباره تولید نمی شوند و یا حتی احساس نمی گردند.
از این نظر است که آموزش و یادگیری نیز تابع آن ها می گردند.
از طرفی، زندگی انسان هم چنین حالتی دارد.به زبان ساده، انسان کامل متولد نمی گردد که نیاز های ان محدود و یا بدون وجود گردند.
انسان با ناتوانی اغاز می کند و به طور مستمر و البته اهسته و آرام به توانایی ها می رسد.دلایل تبدیل ناتوانی ها به توانایی هم محدود نیست اما آموزش، نقش اساسی در ان دارد.لذا می توان دلایل اصلی مرحله ای بودن آموزش در انسان را رشد مرحله ای آن دانست.
بر این اساس، هر آموزشی باید وابسته ی به همان دوره ای باشد که فرد در ان قرار دارد.
اساس کار هم باید همین باشد.بدیهی است که آموزش های با برنامه، این نکته را کاملا رعایت می کنند.شاید بعضی از آموزش های غیر حسی و گذرا در طول زمان هم وجود داشته باشند اما آن ها هم نمی توانند بدون در نظر گرفتن فرد، به کار خود ادامه دهند.
باید این امر را پذیرفت که آموزش، مرحله ای است و با این تصمیم گیری است که موفقیت یادگیری نیز تضمین می گردد.
برای اجرای مرحله ای بودن امر آموزش باید زمان را در نظر داشت.برای نوزادی، باید برنامه ی آموزشی مانند رابطه ی قلبی با مادر، عکس العمل در برابر والدین، عمل در برابر ابراز محبت والدین، گرفتن بعضی از اشیا، رفتار در برابر بعضی از صدا ها، کمک برای تشخیص صدای والدین، حرکات خاص بدنی و جسمانی مانند تکان دادن دست و پا در برابر رفتارها، از جمله ی این آموزش ها هستند.
مرحله ی کودکی نیز آموزش های مخصوص خود را می طلبد.آموزش سخن گفتن به شکل درست و حساب شده و البته بدون در نظر گرفتن روش هاسی سنتی و تاخیر گذار،تکرار کلمات و همراه نمودن آن ها با واقعیات، شکل گیری دنیای احساسات پنجگانه مانند شنیدن، دیدن، لمس کردن، چشیدن و بوییدن از مهم ترین مرحله ی آموزشی در کودکی اول است.
شاید برای بعضی از والدین بیان چنین مراحلی تعجب برانگیز باشد و اصولا لزومی برای آن در نظر نگیرند و گویایی را امری طبیعی بدانند که بدون آموزش هم امکان یاد گیری داشته باشد.
البته که طبیعی بودن مهم است اما چگونگی آموزش برای این دوره مهم تر از طبیعی بودن آن است.حرکت فرد در جهت آموختن نباید مانند رودخانه ای باشد که هر سمتی متمایل بود،حرکت نماید.
گویایی با هر کلمه ای، مورد نظر نیست بلکه گویایی معنا دار و در نهایت رشد دهنده مد نظر آموزش در این دوره است.افزودن خزانه ی لغات کودک با آموزش امکان پذیر است.کلماتی که برای رشد روابط اجتماعی نیز تاثیر گذار خواهد بود.
آموختن کلمات بی معنا و یا کلماتی که اصلا وجود خارجی ندارند، علاوه بر نداشتن ارزش یادگیری، نوعی مانع در آموزش واقعی نیز تلقی می شوند.
آموزش و یادگیری برای فرزند دقیقا مانند رفتن فرد به پشت بامی است که آن را نهایت خواسته ی خود می داند اما باید بداند که نمی تواند با پرواز به آن برسد.پله ای حرکت کردن همان مرحله ای آموختن است.
این مرحله ای از جهات مختلف قابل اثبات نیز هست.از دیدگاه زیست شناسانه، مغز انسان آهسته و طی مراحلی به رشد می رسد.علم پزشکی در این باره، یاور دهنده ی خوبی برای آموزش محسوب می گردد.
روانشناسی نیز در این باره نظریات خوبی را به مرحله ی دید گذاشته است.وقتی هوش انسان از زمان تولد حدود بیست و پنج سال زمان می برد تا کامل شود و از طرفی یادگیری تابع میزان بهره ی هوشی افراد می گردد، بنابراین نمی توان هر آنچه را که خواسته و آرزوی افراد است را به دیگران منتقل نمود.
منتقل نمودن تنها یک فعالیت است،گرفتن معلومات و به اصطلاح معرفت نیز امری مهم تر از آن محسوب می گردد که تابع هوش و نکات مهم آن است.همزمان با رشد هوش و همراه با توانایی ها مربوطه می توان، همشکل با آن آموزش لازم را به فرزند داد.
در دوران نوجوانی، بحث زبان آموزی به شکل کودکی مطرح نیست اما تابع میزان رشد آن در همان زمان است.بدیهی است که مرحله ای بودن آموزش نیز در این بخش کاملا احساس می گردد.تا فرد زبان آموزی مخصوص دوران نوزادی را نگذرانده باشد نمی تواند در جمله سازی و تغییر جنس جملات موفق باشد.
در آموزش عاطفی هم، این شکل در نوجوانی مستتر است.فرزندی که با گریه یا لبخند، غم و شادی خود را منتقل می کرد در این دوران، رنگ عوض کرده و به شکلی جدید مانند گوشه گیری و یا اعتراض و ناسازگاری، این کار را انجام می دهد.
فرزند نوجوان باید به گونه ای آموزش داده شود که بتواند احساسات خود را راحت تر با منطق و دلیل منعکس نماید.
