سرچشمه ها:دردها که حاصل شوند، رهایی از آن ها نیز صورت می پذیرد.این بدان دلیل است که نوع بشر از درد گریزان است.او آرامش خواهی را در ذات خود دارد لذا رهایی سریع را خواستار و بر همین اساس، عمل می کند.فرار از رنج ها، هدف اوست.
اینکه انسان در آسایش به زندگی اجتماعی خود استمرار بخشد، ایده آل است.اگر او همنوع خود را درک کند و همدل با او باشد،کار درستی انجام داده است.احترام، همکاری، همراهی، هم اندیشی، همدردی، هم گامی و کوشش برای دستیابی به بهزیستی، انتظاری است که از نوع بشر برآورد می شود.
این یعنی، جامعه بی درد انسانی که حاصل آن، لذت بردن از زندگی است.شادی، شادکامی، همراه با نشاط . امید به آینده، حاصل چنین وضعیتی خواهد بود اما این مهم در جهان امروز یافت نمی شود.به جای آن، انواع کارشکنی ها، رقابت های منفی، قدرت طلبی ها، ظلم، جور و در نهایت، بی تعادلی رفتارها صورت می گیرند.
ما حصل این کردارهای غیر انسانی، منجر به ایجاد انواعی از دردها می گردند و نوع بشر را در گرداب خود ساخته، گرفتار می کنند.این خود ساختگی نشان می دهد که مرکز توجه، انسان است و عامل دیگری مداخله گر نیست.
با این حال، انسان به عنوان تنها موجود عامل در ایجاد دردهای انشعابی، مورد خطاب قرار می گیرد.زجر هایی انحرافی، که عوام را از اصل ها غافل می کند در حالی که خود، ایجاد کننده و گسترش دهنده آن هاست.گرچه محیط و سایر موجودات هم در این مسیر، زیان بین هستند اما ضرر اصلی را خود انسان می بیند.
بنابراین، موضوع دردهای انشعابی، به انسان گره زده می شود و تمرکز را از غیر، جدا می کند.انسانی بودن دردها، هم از نظر فاعل و هم مفعول، مشهود است و لذا نوعی راهنما برای حرکت به سوی سرچشمه هاست.
بر این اساس، وجود انسان یک نشانه برای یافتن دردهای حقیقی است.نوعی مسیر برای پی بردن به ریشه هایی است که متصل به نوع بشرند.یعنی، دایره کنکاش، غیر انسان نیست که اگر غیر این تصور شود، به بیراهه رفتن است.
این واقعیت که منظور از انسان، محدوده محیطی نیست و شامل نوع و نژاد خاصی نمی شود، لذا بعد جهانی به خود می گیرد و «انسانی – جهانی» نامیده می شود.
در همین راستا، سئوالی اساسی مطرح می شود که کدام بعد از انسان؟این بدان دلیل است که آدمی تک بعدی نیست.ابعاد وجودی او در قالب های متفاوتی، متشکل می شوند.در این مسیر، انسان شناسی، راه چاره خواهد بود.
با این حال، محوریت انسان در تولید دردهای انشعابی، کنار گذاشته نمی شود.وجود او، بدون شک، راهی به سوی سر چشمه هاست اما کدامین وضعیت آدمی، نقش اساسی را ایفا می کند؟پاسخ آن، نمادهای تولیدی انسان است.
این بدان معنی است که یافتن بنیان های درد، مربوط به انواع رفتارهایی است که انسان از خود بروز می دهد.این کردارها می توانند مثبت یا منفی تلقی شوند.پذیرش یا طرد انواعی از رفتارها، معیاری برای تشخیص دردهای اساسی است.
در کنار این موضوع و رفتار شناسی حاصل از آن، به موضوع تازه تری می رسیم که علت یابی رفتارها نامیده می شود.یعنی، این پرسش مطرح می شود که، چرا رفتارها متفاوت، متناقض یا متضاد، تفسیر می شوند؟
این نشان می دهد که رفتار هم سرچشمه نیست زیرا نشانه ای از فرمان هاست.دستوراتی که از درون صادر می شوند و نوع رفتار را تعیین می کنند.اینکه رفتارهای آدمی تا مرز ضدیت هم پیش می روند، به دلیل ماهیت متفاوت درونی آن هاست.
بر این اساس، رفتارها به درون وصل می شوند.یعنی، رفتار هم سرچشمه نیست.آنچه مورد توجه قرار می گیرد، توانایی های درونی است که دردهای انشعابی را می توان به آن ها متصل نمود.همان مواردی که استعدادها نامیده می شوند.
در نتیجه این پیگیری، مشخص می شود که قابلیت های درونی انسان، با توجه به امکان تغییر و رشد، آغازینی برای تفسیر رفتارها به خوب یا بد، محسوب می گردند.از این طریق، علت تفاوت های فردی هم توجیه پذیر می شود.
دردهای انشعابی مانند وجود اشرار در جامعه و به تبع آن، ناامنی حاصل از آن، دارای بنیان هایی درونی هستند.یعنی بی رحمی یک فرد یا دزدی او، ناشی از درونی است که صادر کننده فرمان است اما سئوال ایپجاست که چرا چنین دستوری صادر می شود؟
درون نگری و پرداختن به توانایی های انسان، راهنمای مناسبی در این زمینه است.این نشان می دهد که آدمی در بدو تولد، استعدادهایی دارد که متضاد با هم هستند.یعنی، قابلیت های انسانی در کنار حیوانی در او وجود دارند.
پس، انسان می تواند هم درون انسانی مانند ترحم و از خود گذشتگی را رشد دهد و هم وحشی و بی رحم باشد.این، بستگی به رشدی است که شامل توانایی ها می گردد.از این نظر، یافتن سرچشمه ها معطوف به توانایی ها، می شود.اژ طرفی، تعالی توانایی ها نیز خود به خود، صورت نمی گیرد بنابراین، باید آن ها را رشد داد.این، فعالیتی حساب شده را می طلبد که دارای دو هدف متضاد است.یعنی یا رشدی انسانگرایانه مد نظر است یا دورنمایی حیوانی ترسیم می شود.
اینکه گفته می شود«نوزاد را تحویل دهید و بگویید چه می خواهید، قاتل یا متفکر، من همان را تحویل خواهم داد» نشان دهنده توجه به تعالی سازی است.با وجود این، سرچشمه در چگونگی رشدی است که همان«تربیت» نامیده می شود.تربیت انسانی یا ضد انسانی؟