از ارگان های مهم و علمی کشورها برای توسعه و پیشرفت می توان، به دانشگاه ها اشاره نمود.مکانی که از نظر اسمی نیز محل دانش و سازماندهی آگاهی های آدمی است.
تعالی در تحصیل و رسیدن به رشد بیشتر از طریق ورود به محافلی است که در آن، توازن و اعتماد به نفس انتظاری است که از افراد داوطلب می رود.
دانشگاه برای انواعی از جوامع،دارای جایگاه های ویژه ای است.هیچ جامعه ای نسبت به دانشگاه بدبین نبوده و در غالب افکار، رشد دهندگی و تعالی سازی مردم و انسان هاست.
در این میان، نقد و نقد پذیری در دانشگاه ها نیز جایگاهی خاص می یابد و بدین سان انتظاری که از دانشگاه ها دارند، محقق می شود.
نقد یا سبک و سنگین کردن امورات برای نفی ناتوانایی ها و اثبات توانایی ها در درون دانشگاه ها قابل ترسیم است.
دانشگاه در این رابطه دارای دو نقش مهم است.در شکل اول، تایید کننده نقد و نقد پذیری و در شکل دوم، ایجاد کننده ی آن است.تفاوت میان شکل اول و دوم در این است که در شکل اول، افراد یا گروه هایی که قبل از این دارای شخصیت های نقد پذیر یا نقد کننده بودند،مورد حمایت داشنگاه قرار می گیرند و در شکل دوم، کسانی که با اصول نقد، آشنا نیستند یا نمی دانند که چنین رفتاری دارای جه تاثیرهایی است، آن را در میان دانشجویان شکل داده و با انواعی از روش های آموزشی، به باور درونی می کشانند.
دانشگاه از اصلی ترین مدافعین نقد و نقد پذیری در جوامع بشری است.انتظار علمی بدون داشتن دیدگاه های نقدی نمی تواند به رشد و تعالی برسد و این دانشگاه است که این مهم را درک می کند و به شکل های مختلفی در صدد پیاده کردن آن است.
در این میان،وسعت دانشگاه ها نیز تاثیر گذار بر نقد و نقد پذیری است.اینکه علوم امروز به اندازه ای وسعت یافته اند که کمتر کسی جرئت ادعای ورود به دو رشته را در خود می یابد باعث می گردد تا نقد و نقد پذیری را همزمان با وسعت،گسترش دهد.
استادی که در دانشگاه به تدریس مشغول است، مسئول رواج نقد و نقد پذیری محسوب می شود که در این میان، به دو کار دست می زند و البته اگر نزند، استاد نیست و تنها نام او را یدک می کشد.
در شکل اولیه ی آن، نقد کنندگان را تشویق و ترغیب می کند.او با این کار به کسی یا گروهی که مواردی را سبک و سنگین می کنند این نکته را منتقل می نماید که کارتان درست و منطقی است و بدین سان، تشویق و ترغیب برای ادامه را به وجود می آورد.زمینه سازی برای پذیرش نقد که با شخصیت و رفتار استاد ارتباط مستقیم دارد، زمینه ادامه کار را مهیا می سازد.
استاد مسئولیت دیگری نیز د اراست.او به محض یافتن رفتارهای غیر نقدی از دانشجویان خود، به صورت مستقیم از آن ها می خواهد تا با نظرات خود، او و روش کارش را مورد توجه قرار دهند.با تقسیم کار و شنیدن انواعی از نظرها، زمینه ی ایجاد اولیه نقد را به وجود می اورد.
این واقعیتی خطرناک است که بدانیم، بسیاری از کشورهای جهان، نقد و نقد پذیری را از دانشگاه ها آغاز می کنند در حالی که قبل از این ها، می بایست، نقشی از نقد در جامعه شکل می گرفت.همین واقعیت باعث می شود تا استاد، خود را مقید به راه انداختن دانشجویان نماید.
خواست برای نقد و نقدپذیری که خود انجام می دهد، باعث می گردد تا نقدگریزی و نقدستیزی در میان اقشار علمی طرد و نفی شود و این همان نتیجه ای است که دانشگاه برای پیشبرد کارها بدان نیاز دارد.
پس،دانشجویی که تنها تدریس را می بیند و انباشتی از اطلاعات را با خود می برد، نمی تواند، موفق عمل کند و بدون شک، نقد و نقد پذیری را باید با اعمالی مشخص در دستور کار خود قرار دهد تا معلومات برای او ریشه دار و منطقی شوند.
در کنار این،فضا سازی برای نقد نیز انتظاری است که از دانشگاه ها می رود.مهم ترین وسیله این فضا سازی، آزادی بیان است.دانشگاه به همان اندازه ای که مسئول انتقال دانش و علم به دانشجوست، باید زمینه درگیری های علمی را فراهم نماید.
آزادی و احساس عدم دیکتاتوری و زورگویی و ورود به دایره ای سالم و مناسب برای بحث های اجتماعی و اقتصادی و نیز کارهای تخصصی، به خصوص انسانی، باعث می گردد تا انواعی از رشته های جدید تاسیس و دانشجویان با این فضا، خود را برای نقد کردن ها و بیان خوبی ها و بدی ها مهیا نمایند.
گریز از درگیری های فرقه ای و سیاسی و سو استفاده از نام دانشجو و دانشگاه برای پرش بر کمر دیگران، از جمله مواردی است که می تواند نقد و نقد پذیری را توسعه دهد.
دانشجوی نقد کننده، توانایی های خود را در می یابد و بدین شکل است که زمینه ی رشد و تعالی فردی و جمعی را ایجاد می نماید.این ادعا که نقد و نقد پذیری آغازینی علمی دارد،ما را بر آن می دارد تا نگاه به دانشگاه و دانشجو را تازه نموده و انواعی از رفتارهای ایجادی را در هر لحظه ای رصد نماییم.
این بدان معناست که دانشگاه نیز مانند انواعی از ارگان ها می تواند از مسیر درست خارج شود و به جای فضا سازی برای نقد، نقدگریز و حتی نقدستیز شود.
ورود عناصری از شخصیت های ضد نقد و خودخواه در دانشگاه ها با عناوینی مانند رئیس یا استاد می تواند چنین تصوری را به وجود آورد که اگر چنین شود، باید فاتحه ی نقد و نقد پذیری را در جامعه خواند و تنها متتظر اعتراض، شورش، درگیری و در نهایت انقلاب شد که البته هزینه ی چنین رفتارهایی، بسیار سنگین و غیر قابل تحمل است.
نقد و نقد پذیری در دانشگاهاست که می تواند تغییر را در طول زمان ایجاد و جامعه را برای پذیرش انواعی از تحول ها و تکامل ها آماده گرداند.
نقد و نقد پذیری، منبعی علمی است و دانشگاه محل علم آموزی و یاددادن های متعالی است.بر این اساس باید دانشگاه را از دو دیدگاه، صاحب نظر در این مورد بدانیم که اگر به وظایف خود عمل نکند از شکل دانشگاه خارج شده و تنها نامی را با خود همراه دارند.
در شکل اول، علم نگری برای رسیدن به تغییرات دانشی است و دوم استفاده از روش جمعی و خرد گروهی و فردی برای زمینه سازی رفتارهای تغییرپذیر است که نقد و نقد پذیری مستقیم ترین راه و شاید بتوان گفت، میانه ترین راه برای رسیدن به مقصودهای علمی است.
دانشگاه نمی تواند بی تفاوت در این زمینه باشد.تولیداتی که در زمینه انواعی از نقد ها دارد باید در پایان هر دوره مورد ارزیابی قرارگیرند.
آزادی خواهی و آزاد منشی که زمینه ساز نقد کردن هاست باید در دانشگاه ها شکل گیرند و به سرعت حرکت یابند.
نقد و نقد پذیری مورد تایید دانشگاه هاست و نقدگریزی و نقدستیزی، نفی محافل رشد دهندگی به خصوص، مراکز علمی بالاخص دانشگاه هاست.
پس،نقد و نقد پذیری از انواع تولیدات دانشگاهی و تفکرات تحصیل کرده ها و اندیشمندان بزرگی است که از درون دانشگاه ها برخاستند و با تدریس و آموزش خود، نامی ماندگار برجای گذاشتند.
شاید همین نکته باشد که در دنیای پیشرفته علمی و اندیشه های توسعه ای، ایجاد دانشگاه های قارچگونه، محکوم و در اصل،جایگاهی در این کشورها ندارد.
