امروزه در بسیاری از مدارس کشور، به‌ویژه درمناطق محروم، مشکل میزو نیمکت‌های شکسته و غیرقابل استفاده به‌چشم می‌خورد.
این معضل نه‌تنها بر روند آموزش تأثیر منفی می‌گذارد، بلکه سلامت جسمی دانش‌آموزان را نیز تهدید می‌کند.
سوال اصلی اینجاست:
چرا سازمان نوسازی مدارس با وجود بودجه‌های اختصاص‌یافته، همچنان میز و نیمکت‌های با کیفیت پایین تولید و توزیع می‌کند؟
بر اساس گزارش‌های دریافتی از معلمان و مدیران مدارس، حدود ۴۰درصد از میز و نیمکت‌های مدارس در سال اول استفاده شکسته یا نیاز به تعمیر دارند.
در برخی مدارس، دانش‌آموزان مجبورند روی نیمکت‌های شکسته یا میزهای لق بنشینند که این مسئله باعث دردهای عضلانی و عدم تمرکز می‌شود.
مدارس روستایی و مناطق محروم بیشترین آسیب را از این بابت می‌بینند، زیرا امکان تعویض سریع میز و نیمکت‌ها وجود ندارد.
علل شکستن سریع میز و نیمکت‌های مدارس
کیفیت پایین مواد اولیه
استفاده از چوب‌های نامرغوب یا ام دی اف‌های با ضخامت کم که تحمل وزن دانش‌آموزان را ندارند.
پایه‌های فلزی نازک که پس از مدتی خم شده یا می‌شکنند.
طراحی غیراستاندارد
برخی میز و نیمکت‌ها فاقد ارگونومی مناسب هستند و فشار بیش‌ازحد به پایه‌ها وارد می‌کنند.
عدم استفاده از اتصالات محکم
(مثل پیچ و مهره‌های مقاوم) در ساخت آن‌ها.
فرآیند نظارت ضعیف در تولید
عدم بازرسی دقیق کیفیت محصولات قبل از تحویل به مدارس.
پیمانکاران کم‌تجربه یا سودجو
که با کاهش هزینه‌های تولید، کیفیت را فدای سود بیشتر می‌کنند.
نگهداری نامناسب در مدارس
برخی مدارس فاقد انبار مناسب برای نگهداری میز و نیمکت‌های اضافی هستند که باعث فرسودگی زودرس می‌شود.
عدم آموزش دانش‌آموزان برای مراقبت از وسایل مدرسه.
واکنش مسئولان:
سازمان نوسازی مدارس چه می‌گوید؟
– مدیرکل سازمان نوسازی وقت مدارس در گفت‌وگو با خبرنگاران اعلام کرد:
«بودجه محدود ما باعث می‌شود نتوانیم از بهترین مواد اولیه استفاده کنیم. همچنین، برخی پیمانکاران به تعهدات خود عمل نمی‌کنند.»
یک معلم از شهرستان دزفول:
«هر سال مجبوریم با میز و نیمکت‌های شکسته کلاس را اداره کنیم.گاهی سه دانش‌آموز روی یک نیمکت می‌نشینند!»
-والدین یک دانش‌آموز در رامهرمز:
«چرا کشورهایی با درآمد کمتر از ما، مدارس بهتری دارند؟
اینجا حتی پایه‌های میزها هم می‌شکنند!»
راهکارهای پیشنهادی برای برطرف مشکل
استفاده از مواد بادوام‌تر مانند چوب‌های فشرده با روکش مقاوم یا فلزات باکیفیت.
نظارت شدیدتر بر پیمانکاران و جریمه آن‌هایی که محصولات بی‌کیفیت تحویل می‌دهند.
مشارکت بخش خصوصی و خیرین برای تأمین میز و نیمکت‌های استاندارد.
آموزش دانش‌آموزان برای حفظ وسایل مدرسه و گزارش سریع خرابی‌ها.
تولید میز و نیمکت‌های تاشو و قابل تعمیر برای افزایش عمر مفید آن‌ها.
آینده‌ای بدون میز و نیمکت شکسته
اگر سازمان نوسازی مدارس به‌جای تولید انبوه محصولات بی‌کیفیت، روی کیفیت و دوام سرمایه‌گذاری کند، در بلندمدت هزینه‌های تعمیر و تعویض کاهش می‌یابد. همچنین، سلامت و رفاه دانش‌آموزان باید در اولویت باشد.
مصاحبه با یک کارشناس صنعت چوب:
چرا میز و نیمکت‌های مدارس سریع می‌شکنند؟
مهندس رضا محمدی، با سابقه ۱۵ ساله در صنعت مبلمان و تجهیزات آموزشی، به عنوان کارشناس فنی در یکی از شرکت‌های تولیدکننده میز و نیمکت مدارس فعالیت داشته‌اند.
ایشان در این گفت‌وگو به بررسی دلایل فنی شکستن سریع میز و نیمکت‌های مدارس و راهکارهای بهبود کیفیت می‌پردازند.
به نظر شما علت اصلی شکستن سریع پایه‌های میز و نیمکت مدارس چیست؟
دلایل متعددی دارد، اما مهم‌ترین آن‌ها:
استفاده از مواد اولیه نامرغوب:
بسیاری از تولیدکنندگان به جای استفاده از چوب چندلایه با تراکم بالا یا فلز با ضخامت مناسب، از نئوپان‌های ارزان یا ورق‌های نازک فلزی استفاده می‌کنند که تحمل وزن دانش‌آموزان را ندارد.
عدم رعایت استانداردهای فنی:
استاندارد ملی ایران برای میز و نیمکت مدارس مشخص می‌کند که پایه‌ها باید حداقل ۲ میلیمتر ضخامت فلز یا ۱۸ میلیمتر ضخامت چوب فشرده داشته باشند، اما در عمل این استانداردها نادیده گرفته می‌شوند.
آیا طراحی این میز و نیمکت‌ها نیز مشکل دارد؟
بله، متأسفانه عدم رعایت اصول ارگونومی باعث فشار بیش‌ازحد به پایه‌ها می‌شود. مثلاً: پایه‌های میزها معمولاً بدون تقویت‌کننده‌های مثلثی ساخته می‌شوند که این باعث لق شدن زودرس آن‌ها می‌شود.
اتصالات پیچ و مهره‌ای اغلب از نوع کم‌کیفیت هستند و پس از چندماه استفاده شل می‌شوند.
آیا سازمان نوسازی مدارس در مناقصات، قیمت را به کیفیت ترجیح می‌دهد؟
متأسفانه بله.
بیشتر مناقصات با شرط کمترین قیمت برگزار می‌شود و پیمانکاران برای برنده شدن، هزینه‌ها را به حداقل می‌رسانند که نتیجه آن تولید انبوه محصولات بی‌کیفیت است.
در حالی که اگر معیار اصلی کیفیت و دوام باشد، در بلندمدت هزینه‌های تعمیر و تعویض کاهش می‌یابد.
راهکار شما برای بهبود کیفیت میز و نیمکت‌های مدارس چیست؟
جایگزینی مواد اولیه:
استفاده از پلی‌پروپیلن تقویت‌شده یا فلز گالوانیزه به جای چوب‌های بی‌کیفیت.
بازنگری در مناقصات:
اعمال ضمانت ۵ ساله برای محصولات و حذف پیمانکاران متخلف از فهرست تأمین کنندگان.
نظارت مستمر:
تشکیل کمیته‌های فنی متشکل از مهندسان صنایع و نمایندگان مدارس برای بازرسی خط تولید.
آیا نمونه‌های خارجی قابل الگوبرداری هستند؟
بله، در کشورهایی مانند ژاپن و فنلاند از میز و نیمکت‌های پلاستیکی یکپارچه یا چوب‌های کامپوزیت مقاوم استفاده می‌کنند که عمری بیش از ۱۰ سال دارند.
حتی در برخی مدارس، میزها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که قابل تنظیم ارتفاع هستند و با رشد دانش‌آموز تطابق پیدا می‌کنند.
به اعتقاد نگارنده مشکل اصلی، سیستم نادرست مناقصات و عدم نظارت کافی است.اگر سازمان نوسازی مدارس به جای تولید انبوه محصولات کم‌دوام، روی کیفیت و ایمنی سرمایه‌گذاری کند، در بلندمدت نه‌تنهابودجه کمتری هدر می‌رود، بلکه سلامت دانش‌آموزان نیز تضمین می‌شود.
