دهه‌هاست که رابطه ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به عنوان نمادی از اتحاد استراتژیک و حمایت بی‌قیدوشرط واشنگتن از تل‌آویو توصیف شده است. با این حال، در سالهای اخیر، به ویژه در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ، نشانه‌هایی از شکاف در این اتحاد به چشم می‌خورد. این تنش‌ها که عمدتاً ناشی از اقدامات یک‌جانبه ترامپ و دور زدن منافع رژیم صهیونیستی است، به اختلافاتی عمیق میان کاخ سفید و نتانیاهو انجامیده است. این تحولات نه تنها نشان‌دهنده تغییر در اولویتهای آمریکا نیست، بلکه بیانگر تلاش واشنگتن برای حفظ موجودیت و پیشگیری از زوال اسرائیل در برابر افراطی‌گرایی‌های دولت نتانیاهو است.
زمینه‌های تنش: پنج عامل کلیدی؛
۱. مذاکرات هسته‌ای با ایران: علیرغم مخالفت‌های آشکار رژیم صهیونیستی، ترامپ تلاش‌هایی برای دستیابی به توافق حداقلی با ایران در موضوعات هسته‌ای آغاز کرده است. این اقدام که احتمالاً شامل توافقات جزئی مانند کاهش محدودیتهای مالی است، بدون هماهنگی با مقامات تل‌آویو انجام شده و به عنوان تلاشی برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای تفسیر می‌شود. نتانیاهو که همواره خواهان تشدید فشار حداکثری و حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران بوده، این گام را تضعیف موضع خود می‌داند.
۲. توافق آمریکا با حماس برای آزادی اسیر دو تابعیتی: آمریکا با میانجی‌گری غیرمستقیم، توافقی با حماس برای آزادسازی اسیر دارای تابعیت دوگانه در ازای ارسال آذوقه به غزه منعقد کرده است. این توافق بدون دخالت رژیم صهیونیستی و با نادیده گرفتن سیاستهای محاصره غزه توسط اسرائیل صورت گرفته، امری که نه تنها حساسیت امنیتی نتانیاهو را برانگیخته، بلکه نشان‌دهنده تمایل ترامپ به کاهش وابستگی به مواضع تل‌آویو در مدیریت بحران فلسطین است.
۳. عقب‌نشینی از یمن پس از تلفات سنگین: پس از تحمل خسارات نظامی در یمن، نیروهای آمریکایی با گروههای یمنی به توافق رسیده و از حمله مستقیم به این کشور صرفنظر کردند. این تصمیم که اسرائیل را در موضع انزوایی قرار داد، نگرانی‌های امنیتی تل‌آویو را درباره تداوم حمایت واشنگتن مورد تردید قرار داده است.
۴. کاهش حضور نظامیان آمریکایی در سوریه: تصمیم آمریکا برای کاهش نیروهایش در سوریه و محدود کردن درگیری‌ها، به معنای تضعیف هم‌پیمان منطقه‌ای اسرائیل در مقابله با محور مقاومت است. این تغییر راهبرد، توانایی رژیم صهیونیستی در مهار نفوذ ایران و حزب ا… را تحت تأثیر قرار داده است.
۵. اختلافات تجاری و تعرفه‌های گمرکی: افزایش تعرفه‌های آمریکا بر محصولات اسرائیلی، که بخشی از سیاستهای حمایت‌گرایانه ترامپ است، روابط اقتصادی دو طرف را نیز تحت الشعاع قرار داده و نشان می‌دهد حتی در حوزه‌های غیرامنیتی نیز هماهنگی گذشته وجود ندارد.
حمایتهای تاریخی در برابر محاسبات جدید:
هرچند آمریکا از ابتدای تأسیس رژیم صهیونیستی، حامی بی‌چون‌وچرای آن بوده است —از تأمین تسلیحات پیشرفته تا وتوی قطعنامه‌های بین‌المللی— اما اکنون محاسبات ترامپ بر پایه جلوگیری از غلتیدن به «گرداب نتانیاهو» استوار است. اقدامات اخیر اسرائیل در غزه، از کشتار ده‌ها هزار فلسطینی تا تشدید محاصره، نه تنها وجهه آمریکا را در جهان مخدوش کرده، بلکه امنیت اسرائیل را نیز به دلیل مقاومت فزاینده فلسطینی‌ها و محور مقاومت به خطر انداخته است. ترامپ به خوبی دریافته که ادامه سیاستهای افراطی نتانیاهو، موجودیت اسرائیل را در معرض تهدید جدی قرار می‌دهد و ممکن است در آینده شاهد فروپاشی اسرائیل باشد؛ چرا که توان نظامی رژیم صهیونیستی در مواجهه با گروه‌هایی مانند حماس روز به روز بی‌اثرتر می‌شود.
استراتژی ترامپ: نجات اسرائیل از گرداب نتانیاهو!
نکته متناقض‌نما ولی واقع‌بینانه اینجاست که ترامپ نه از روی دلسوزی برای فلسطینی‌ها، بلکه برای حفظ اسرائیل دست به این اقدامات زده است. کاهش درگیری‌های مستقیم در یمن و سوریه، مذاکره با ایران، و حتی توافق با حماس، همگی تلاش‌هایی برای جلوگیری از تبدیل شدن اسرائیل به «مشکل بی‌پایان» آمریکا در خاورمیانه است. از نگاه ترامپ، نتانیاهو با زیاده‌خواهی‌های خود —از گسترش شهرک‌سازی‌ها تا حمله به غزه— موجودی اسرائیل را به مخاطره انداخته است.
نتیجه‌گیری: آینده پرابهام یک اتحاد نامتعادل؛
این اختلافات نشان می‌دهد که آمریکا دیگر تمایلی به پرداخت هزینه‌های نامحدود و جبران‌ناپذیر برای اهداف توسعه‌طلبانه احمقانه رژیم صهیونیستی که منجر به اضمحلال اسرائیل خواهد شد را ندارد. با این حال، واشنگتن هیچ تصمیمی برای قطع کامل حمایت خود از اسرائیل ندارد، چرا که اسرائیل به عنوان پایگاه راهبردی آمریکا در منطقه باقی مانده است. تنش فعلی نه یک گسست کامل، بلکه تعدیل رابطه در راستای منافع ملی آمریکا و اسرائیل است؛ فرآیندی که بقای اسرائیل در سازگاری با تغییرات قدرت و تحولات منطقه‌ای است.
صادق سلامت دوم
روزنامه‌نگار
۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۴
