به گزارش ایرنا، نظریه‌پردازان سیاسی، سه عامل اساسی رهبری، مردم و ایدئولوژی را مهمترین عوامل پیروزی انقلاب‌ها می‌دانند. بر این اساس شرط جلوگیری از انحراف و امکان استمرار موفقیت آمیز انقلاب‌ها تنها درصورتی امکان پذیر است که این سه رکن، ارتباط ارگانیک و در هم تنیده خود را حفظ کرده باشند. از این زاویه می‌توان برای بررسی پیروزی انقلاب اسلامی ایران مبنایی را تعریف کرد.
امام خمینی(ره) به عنوان مغز متفکر و معمار انقلاب اسلامی ایران، در این مسیر از ایدئولوژی اسلام به عنوان محور گفتمانی و برنامه جایگزین حکومت شاهنشاهی نهایت بهره را بردند. به گونه‌ای که توانستند علاوه بر بخشی از علما و روحانیون، برخی از بازاریان و معتمدین محلی و جوانان مخالف رژیم را دور محور مبارزاتی سازماندهی کنند. از همان سال‌های ابتدای مبارزه، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران تلاش کردند مدل حکمرانی اسلامی را ارائه دهند. در نهایت هم در آستانه پیروزی انقلاب ـ در گفتگو با روزنامه فیگارو ـ از اصطلاح جمهوری اسلامی به عنوان نظام سیاسی جایگزین مورد نظرشان استفاده کردند.
امامِ امت با حمایت از جمهوری اسلامی ایران، بر این موضوع تصریح کردند که نظام مورد نظر ایشان به لحاظ سیاسی، شکلی مدرن از حکمرانی اسلامی است. شکلی که بر دموکراسی، جمهوریت و مشارکت مردم در سرنوشت خود استوار است. ایشان می‌فرمایند: «از حقوق اولیه هر ملتی است که باید سرنوشت و تعیین شکل و نوع حکومت خود را در دست داشته باشند». بنابراین بلافاصله بعد از پیروزی انقلاب، همه پرسی تعیین حکومت جدید صورت گرفت و با رای ملت، جمهوری اسلامی در ایران استقرار یافت.
