اهواز، شهری که رودخانه‌هایش همیشه زمزمه‌گر تاریخ و حماسه‌اند، هنوز خانه‌ای برای ادبیات ندارد. این در حالی است که از دل همین خاک، شاعرانی برخاسته‌اند که زبان فارسی را با صدای تازه خود غنا بخشیده‌اند؛ از قیصر امین‌پور که صدای نسل انقلاب شد تا منصور اوجی، سیدعلی صالحی و بسیاری دیگر که هر یک به سهم خود چراغی در مسیر شعر و ادب افروخته‌اند. پرسش جدی این است: چرا شهری با چنین سرمایه انسانی و فرهنگی، خانه‌ای برای ادبیات و فرهنگ ندارد؟

خانه ادبیات، صرفاً ساختمانی با نامی فرهنگی نیست. خانه، به معنای پناه، به معنای استمرار و به معنای جریان است. جریانی که بتواند نسل‌های تازه را به ریشه‌های ادبی سرزمین خود پیوند بزند و در عین حال، مسیر نوآوری و آفرینش را هموار کند. اگر چنین خانه‌ای در اهواز بنا شود، پرسش بعدی این است که چه کسانی قرار است آن را اداره کنند؟ آیا می‌توان امید داشت که این خانه‌ها تنها به محفل‌های نمایشی و مناسبتی فروکاسته نشوند و در عوض، با تکیه بر نام بزرگان، مدارسی برای تربیت شاعران و نویسندگان آینده باشند؟

پاسخ به این پرسش، نیازمند نگاهی عمیق‌تر به ظرفیت‌های موجود است. اهواز اگرچه خانه ادبیات ندارد، اما محافل و انجمن‌های ادبی فراوانی در آن فعال‌اند: سه‌شنبه‌های قیصر امین‌پور، دوشنبه‌های شعر، انجمن شعر جوان، انجمن قلم شهرزاد، نشست‌های ثمن‌ها و موسسات فرهنگی گوناگون. این‌ها همه همچون رودهای پراکنده‌اند که اگر در بستری واحد گرد آیند، می‌توانند جریانی پرقدرت و پایدار پدید آورند.

وجود خانه‌ای رسمی و پایدار برای ادبیات می‌تواند دست‌کم سه کارکرد مهم داشته باشد: نخست، ساماندهی فعالیت‌های پراکنده و تبدیل آن‌ها به حرکتی هم‌افزا؛ دوم، حفظ و پاسداشت نام بزرگان ادبی خوزستان که بسیاری از آن‌ها امروز در میان ما نیستند؛ و سوم، پرورش و هدایت استعدادهای جوان در فضایی حرفه‌ای و الهام‌بخش. در چنین فضایی، آثار تولیدی نیز از کیفیتی تازه برخوردار خواهند شد، زیرا آفرینش ادبی در خلأ رخ نمی‌دهد؛ نیازمند بستری است که هم نقد جدی را ممکن کند و هم حمایت واقعی را.

از سوی دیگر، خانه ادبیات می‌تواند به پلی میان اهواز و دیگر مراکز ادبی کشور بدل شود. خوزستان همواره خاستگاه صداهای تازه بوده است، اما بسیاری از این صداها به دلیل نبود حمایت ساختاری، مجال بروز نیافته‌اند. خانه‌ای برای ادبیات می‌تواند این صداها را به گوش جهان برساند، همان‌گونه که موسیقی بختیاری یا حماسه‌های جنوب توانسته‌اند فراتر از مرزها شنیده شوند.

اینک زمان آن است که متولیان فرهنگی، نگاه جدی‌تری به این ضرورت بیندازند. خانه ادبیات نباید تنها رویایی بر کاغذ باشد، بلکه باید به واقعیتی بدل شود که نه‌فقط میراث گذشته را پاس می‌دارد، بلکه آینده را نیز می‌سازد. اهواز با تمام زخم‌هایش، هنوز شهری است که می‌تواند در شعر و داستان بدرخشد؛ تنها کافی است خانه‌ای برای این درخشش بنا شود.

خانه‌ای که اگر ساخته شود، نه تنها به ادبیات، بلکه به هویت و روح این شهر جان دوباره خواهد بخشید.
منوچهربرون