بازی فراموش شده؛
نگاهی به خلأ آموزشی در ساعت ورزش مدارس خوزستان
در میان هیاهوی نشاط کودکی و شور جوانی ساعت ورزش مدرسه باید فرصتی باشد برای پرواز اندام و روان دانش‌آموزان، لحظه‌ای که می‌تواند بذر علاقه به ورزش را در وجود آنان بکارد و استعدادهای نهفته را شکوفا کند.
اما گویا این ساعت در بسیاری از مدارس ما به ساعت گمشده تبدیل شده است. ساعتی که نه تنها نشاط نمی‌آفریند که گاه مایه دلسردی و کسالت می‌شود.
این گزارش می‌کوشد با نگاهی موشکافانه به یکی از آسیب‌های نظام آموزشی ما بپردازد که چگونه درس تربیت بدنی که می‌تواند زمینه‌ساز پرورش قهرمانان آینده ایران باشد در برخی مدارس به محفلی برای وقت‌گذرانی تبدیل شده است .
واقعیت تلخ ساعت ورزش
در بسیاری از مدارس استان خوزستان دبیران ورزش تنها با یک توپ فوتبال وارد زمین می‌شوند و با گفتن جمله‌ای کلیشه‌ای دانش‌آموزان را به حال خود رها می‌کنند.
این در حالی است که همان دبیران سختگیری عجیبی درباره پوشش ورزشی دانش‌آموزان دارند و برای نداشتن کفش یا لباس ورزشی آنان را مورد مواخذه قرار می‌دهند. اما خودشان گاه با لباس غیرورزشی در زمین حاضر می‌شوند، این دوگانگی رفتار نه تنها تأثیر آموزشی ندارد که موجب ایجاد ذهنیت منفی در دانش‌آموزان نسبت به درس ورزش می‌شود .
توجیه‌های بی‌پایه
برخی دبیران با این توجیه که دانش‌آموزان فقط می‌خواهند بازی کنند، و وقتی برای آموزش باقی نمی‌ماند، از مسئولیت خود شانه خالی می‌کنند.
این در حالی است که همین دبیران اگر بخواهند می‌توانند با برنامه‌ریزی درست همزمان با بازی بخش آموزشی را نیز به دانش‌آموزان بیاموزند.
این توجیه‌ها بیشتر نشان از بی‌میلی و عدم تعهد برخی دبیران داردتا یک واقعیت غیرقابل تغییر.
کمبود نظارت کارشناسی
نظارت کارشناسان تربیت بدنی ادارات آموزش و پرورش بر عملکرد دبیران ورزش در مدارس بسیار کمرنگ است.
این عدم نظارت موجب شده تا برخی دبیران بدون هیچ بازخوردی سال‌ها به روش نادرست خود ادامه دهند.
اگر نظارت منظم و دقیقی وجود داشته باشد می‌توان دبیران کم‌کار را شناسایی و آنان را به انجام وظایف خود ملزم کرد.
مدارس و مدیران بی‌تفاوت
مدیران مدارس نیز به دلایل مختلف از جمله رودربایستی با دبیران ورزش بر عملکرد آنان نظارت جدی ندارند و حاضر نیستند در برابر کم کاری آنان بایستند.
این سکوت مدیران موجب جری‌تر شدن دبیران کم‌کار و تضعیف روحیه دبیران متعهد می‌شود .
استعدادهای خاک‌خورده
مرحله کودکی و نوجوانی اوج شکوفایی استعدادهای ورزشی است. اگر به این استعدادها بها و جهت داده نشود به راحتی از بین می‌روند.
بسیاری از قهرمانان ملی ما استعداد خود را در همین مدارس و با هدایت دبیران متعهد کشف کرده‌اند. غفلت از این استعدادها برابر است با محروم کردن کشور از دستیابی به مقام‌های المپیکی در آینده.
دبیران متعهد؛ الماس‌های درخشان
در کنار این مشکلات باید به وجود دبیران متعهد و دلسوزی اشاره کرد که با امکانات محدود می‌کوشند دانش‌آموزان را با رشته‌های مختلف ورزشی آشنا کنند و مسابقات مدرسه‌ای را سازماندهی کنند.
این دبیران سرمایه‌های واقعی نظام آموزشی ما هستند که باید مورد تقدیر قرار گیرند و روش آنان به عنوان الگو به دیگر دبیران معرفی شود.
راهکارهای پیشنهادی
نظارت مستمر و دقیق
کارشناسان تربیت بدنی ادارات آموزش و پرورش باید به طور مستمر و بدون اطلاع قبلی از مدارس بازدید کنند و عملکرد دبیران ورزش را ارزیابی کنند.
این ارزیابی باید بر اساس شاخص‌های دقیقی مانند تنوع آموزشی میزان مشارکت دانش‌آموزان و برگزاری مسابقات باشد.
الگوسازی از دبیران موفق
دبیران ورزشی که به طور مستمر در حال آموزش و برگزاری مسابقات هستند باید شناسایی ومورد تقدیرقرارگیرند و روش‌های کاری آنان در اختیار دیگر دبیران قرار گیرد.
اختصاص امکانات اولیه
برخی مدارس از امکانات ورزشی محروم هستند،مسئولان باید بودجه‌ای برای تجهیز سالن‌ها و زمین‌های ورزشی مدارس در نظر بگیرند تا دبیران بهانه‌ای برای عدم آموزش نداشته باشند.
آموزش مستمر دبیران
دبیران ورزش باید دوره‌های آموزشی مستمر را بگذرانند و با جدیدترین متد آموزشی آشنا شوند. این دوره‌ها می‌تواند انگیزه آنان برای تدریس را افزایش دهد.
حساس‌سازی مدیران مدارس
مدیران مدارس باید نسبت به عملکرد دبیران ورزش حساس شوند و بدانند که کم کاری در این زمینه می‌تواند آینده ورزشی دانش‌آموزان را تحت تأثیر قرار دهد.
به اعتقاد نگارنده درس تربیت بدنی می‌تواند دریچه‌ای به دنیای نشاط و سلامت برای دانش‌آموزان باشد و چه بسا قهرمانان آینده ایران در همین زمین‌های خاکی مدارس پرورش یابند.
اما این امر محقق نمی‌شود مگر با تغییر نگرش مسئولان و دبیران نسبت به این درس،باید به جای نگاه حاشیه‌ای به تربیت بدنی آن را به عنوان رکن اصلی تربیت نسل آینده در نظر بگیریم و برای بهبود آن از هیچ کوششی دریغ نورزیم.
آینده ورزش ایران در گرو توجه به همین ساعت‌های ورزش در مدارس است .
از کارشناس مسئول تربیت بدنی اداره کل آموزش و پرورش استان خوزستان تقاضا داریم با تشکیل کارگروهی ویژه به بررسی مشکلات درس تربیت بدنی در مدارس بپردازند و با حذف رویه‌های نادرست زمینه را برای شکوفایی استعدادهای ورزشی دانش‌آموزان فراهم آورند.
به قلم عبدالحمید گل‌افشان
