به قلم: صالح محمدیان
پدیده دستفروشی سیار در شهر اهواز، به عنوان یکی از چالش‌های مدیریت شهری مطرح است که عمدتاً ریشه در مسائل اقتصادی، نرخ بیکاری و پدیده مهاجرت دارد.
بسیاری از دستفروشان را اقشار کم‌درآمد و آسیب‌پذیر از جمله زنان سرپرستان خانوار و افراد دارای معلولیت تشکیل می‌دهند که به دلیل محدودیت فرصت‌های شغلی رسمی، به این حرفه روی آورده‌اند.
شهرداری اهواز در چارچوب وظایف قانونی خود، اقداماتی را در راستای ساماندهی فضای شهری و حفظ حقوق عمومی به اجرا گذاشته که از جمله آن می‌توان به اجرای طرح‌های نظارتی با همکاری نهادهای مربوطه اشاره کرد.
با این حال، به نظر می‌رسد تداوم چرخه اجرای این طرح‌ها که معمولاً اثرات کوتاه‌مدت دارند نیازمند بازنگری و توسعه راهبردهای پایدارتر است.
شهرداری اهواز در گذشته گزینه‌هایی همچون ایجاد بازارچه‌های محلی در مناطقی مانند ورودی زرگان و پارک ربیع را نیز جهت ساماندهی دستفروشان آزمایش کرده است.
با این وجود، استقبال کم از این مکان‌ها عمدتاً به دلیل موقعیت جغرافیایی، ضعف در دسترسی و کمبود زیرساخت‌های رفاهی و امنیتی گزارش شده که نشان می‌دهد طراحی این فضاها نیازمند مطالعات دقیق‌تر و مشارکت خود دستفروشان است.
در مقایسه با برخی کلانشهرهای ایران مانند اصفهان، تبریز و آبادان که با ایجاد بازارهای موقت، صدور مجوزهای فعالیت و ساماندهی مشاغل سیار به نتایج مطلوبی دست یافته‌اند، به نظر می‌رسد اهواز همچنان با چالش یافتن مدل بومی و پایدار برای مدیریت این پدیده روبه‌رو است.
تجارب بین‌المللی نیز حاکی از آن است که رویکردهای تلفیقی شامل رسمیت‌بخشی، تخصیص فضاهای مجاز و ادغام برنامه‌ریزی‌شده این مشاغل در اقتصاد محلی می‌تواند به کاهش چالش‌های موجود و تقویت اقتصاد شهری کمک کند.
راهکار پیشنهادی، حرکت به سمت پذیرش دستفروشی به عنوان بخشی از اقتصاد شهری و طراحی برنامه‌های توانمندسازی، صدور مجوزهای کنترل‌شده و ایجاد بازارچه‌های دائمی با موقعیت‌یابی مناسب است.
ایجاد بانک اطلاعاتی از فعالان این حوزه نیز می‌تواند به مدیریت دقیق‌تر و ارائه خدمات پشتیبانی منجر شود.
اجرای چنین راهکارهایی نه تنها می‌تواند هزینه‌های مدیریتی را کاهش دهد، بلکه زمینه‌ساز توسعه کارآفرینی، ایجاد جاذبه‌های گردشگری و تقویت اقتصاد غیررسمی در چارچوب مقررات شهری خواهد بود.
