اهواز با جمعیتی بالغ بر یک میلیون و سیصد هزار نفر و بیش از جمعیت قابل توجهی دانش‌آموز در مقاطع مختلف تحصیلی هر ساله با فصل بازگشایی مدارس با چالش‌های عدیده‌ای روبرو می‌شود که اغلب از حوزه آموزش فراتر رفته و مستقیماً به مدیریت شهری مربوط می‌شود.
دو چالش اصلی که هر ساله با شدت بیشتری خود را نشان می‌دهند ترافیک سنگین در ساعات اوج تردد و نگرانی‌های ایمنی و امنیتی در مسیرهای دسترسی به مدارس هستند.
در ساعات صبح زود و عصر که والدین دانش‌آموزان برای ترخیص یا تحویل فرزندان خود به مدارس می‌روند خیابان‌های اصلی و فرعی اطراف مراکز آموزشی به ویژه در مناطق پرجمعیت مانند منطقه ۱ ،منطقه ۲ ، منطقه ۴ و منطقه ۶ به ترافیک سنگینی دچار می‌شوند این ترافیک نه تنها باعث تأخیر در رسیدن دانش‌آموزان به مدرسه می‌شود بلکه استرس روانی قابل توجهی برای خانواده‌ها ایجاد می‌کند ، در حالی که در شهرهایی مانند تبریز یا مشهد برنامه‌های دقیق ترافیکی برای این فصل طراحی می‌شود که در اهواز هنوز شاهد برنامه‌ریزی جامع و هدفمند در این زمینه نیستیم.
شهرداری اهواز می‌تواند با همکاری پلیس راهور برنامه‌هایی مانند محدودیت تردد خودروها در مجاورت مدارس در ساعات خاص یا ایجاد مسیرهای یک‌طرفه موقت این مشکل را کاهش دهد همچنین می‌توان با ایجاد پارکینگ‌های موقت در فضاهای باز نزدیک مدارس و تشویق والدین به پیاده‌روی در آخرین بخش مسیر از تراکم خودروها جلوگیری کرد اما این اقدامات نیازمند هماهنگی دقیق و اجرای مستمر است نه تصمیم‌های پراکنده و بدون نظارت
چالش دوم امنیت دانش‌آموزان در مسیرهای دسترسی به مدارس است بسیاری از دانش‌آموزان به خصوص در دوره ابتدایی به دلیل فاصله نزدیک منزل و مدرسه به صورت پیاده یا با دوچرخه به مدرسه می‌روند اما بسیاری از این مسیرها فاقد نور کافی علائم راهنمایی و رانندگی یا مسیرهای مجزا برای عبور عابر پیاده هستند. در برخی محله‌ها حتی پیاده‌روها به دلیل ساخت و سازهای غیرقانونی تخریب شده‌اند و دانش‌آموزان مجبورند در کنار جاده‌های شلوغ راه بروند این شرایط زمینه‌ساز تصادفات و حوادث ناگوار است.
لذا شهرداری می‌تواند با نصب دوربین‌های مداربسته در نقاط پرتردد نزدیک مدارس یا بهره مندی از نیروهای ناظر محلی یا همیار پلیس( دانش آموزان) امنیت این مسیرها را افزایش دهد، همچنین مشارکت با تشکل‌های مردمی و خیریه‌های محلی می‌تواند در ایجاد نظم و امنیت بیشتر مؤثر باشد به عنوان مثال طرح مادران ناظر یا پدران حامی که در برخی شهرهای کشور با موفقیت اجرا شده است می‌تواند در اهواز نیز به کار گرفته شود.
یکی دیگر از موارد مهم که کمتر به آن پرداخته می‌شود امنیت اجتماعی در محیط اطراف مدارس است. حضور افراد بی‌سرپرست یا معتادان متجاهر در مجاورت مراکز آموزشی یا فروش مواد غیرسالم به دانش‌آموزان در فروشگاه‌های اطراف مدرسه از جمله مسائلی است که نیاز به نظارت مستمر شهرداری و همکاری با نیروی انتظامی دارد، در این زمینه می‌توان با ایجاد کمیته‌های نظارتی متشکل از نمایندگان شهرداری ، آموزش و پرورش و اولیاء دانش آموزان برنامه‌های نظارتی منظمی را طراحی کرد و اجراء نمود.
در کنار این چالش‌ها موضوع فضاهای عمومی نزدیک مدارس نیز حائز اهمیت است باغچه‌ها، پارک‌ها و میدان‌های کوچک که در مجاورت مدارس قرار دارند باید به گونه‌ای مدیریت شوند که فضایی امن و جذاب برای استراحت و بازی دانش‌آموزان قبل و بعد از مدرسه فراهم کنند اما در بسیاری از نقاط اهواز این فضاها یا متروکه‌اند و یا به دلیل عدم نگهداشت مناسب در وضعیت نامناسبی قرار دارند .
بازسازی و نگهداری این فضاها می‌تواند نقش مهمی در کاهش استرس دانش‌آموزان و افزایش کیفیت زندگی شهری ایفا کند.
شهرداری اهواز در سال جاری اعلام کرده است که با آموزش و پرورش برای مدیریت بهتر این فصل همکاری خواهد کرد اما تاکنون جزئیات عملیاتی این همکاری مشخص نشده است بدون شفافیت و برنامه‌ریزی دقیق هرگونه اعلام موضعی تنها جنبه رسانه‌ای خواهد داشت و تأثیری در بهبود شرایط نخواهد گذاشت.
در نهایت باید پذیرفت که بازگشایی مدارس یک رویداد شهری است و نه صرفاً آموزشی و مدیریت آن نیازمند نگاه فراتر از مرزهای سنتی نهادهای دولتی است شهرداری اهواز به عنوان نهاد مدیریت شهری باید پیشرو این تغییر باشد و با برنامه‌ریزی هوشمندانه و مشارکتی، شرایطی را فراهم کند که دانش‌آموزان با آرامش و امنیت به مدرسه بروند و خانواده‌ها بدون استرس و نگرانی فرزندان خود را به آینده‌سازان شهر تبدیل کنند.
به قلم : عبداله محیسن پور شریف کارشناس ارشد مدیریت شهری
