در شهر اهواز هر ساله با آغاز فصل تحصیلی صحنه‌های تکراری را شاهد هستیم خیابان‌های شلوغ اطراف مدارس والدینی که در ترافیک گیر کرده‌اند دانش‌آموزانی که در کنار جاده‌های پرتردد راه می‌روند و فضاهای عمومی نزدیک مدارس که به دلیل کمبود نظافت و نگهداری در وضعیت نامناسبی قرار دارند. این صحنه‌ها نشان می‌دهد که مدیریت فصل تحصیلی در سطح شهری هنوز به صورت یکپارچه و هم‌افزایانه انجام نشده است و همکاری بین مدارس و شهرداری‌ها ضرورتی فراموش‌شده است.
آموزش و پرورش به عنوان نهاد مسئول آموزش دانش‌آموزان و شهرداری به عنوان نهاد مسئول مدیریت فضاهای شهری باید در این فصل دو بال یک پرنده باشند، اما در عمل اغلب این دو نهاد به صورت جداگانه عمل می‌کنند و هر کدام تنها در مرزهای مسئولیت خود محدود می‌شوند، در حالی که چالش‌های فصل تحصیلی در شهری مانند اهواز فراتر از دیوارهای مدرسه است و نیازمند پاسخ‌های شهری است.
یکی از ساده‌ترین و در عین حال مؤثرترین راه‌های همکاری، مشترک سازی فضاهای عمومی است بسیاری از مدارس در اهواز دارای حیاط‌های بزرگی هستند که در ساعات غیر از وقت مدرسه بلااستفاده می‌مانند، در عین حال بسیاری از محله‌ها فاقد فضاهای مناسب برای فعالیت‌های عمومی کودکان و نوجوانان هستند. شهرداری اهواز می‌تواند با همکاری مدارس این فضاها را در ساعات عصر و آخر هفته به صورت امن و نظارت‌شده در اختیار عموم شهروندان قرار دهد این کار نه تنها از ظرفیت‌های موجود بهره‌برداری می‌کند بلکه حس مالکیت و مسئولیت‌پذیری را در شهروندان افزایش می‌دهد و ارتباط عمیق تری بین دانش آموزان با یکدیگر و همچنین اولیاء آنان ایجاد می‌کند.
از جهتی دیگر در زمینه مدیریت ترافیک و امنیت مسیرهای دسترسی به مدارس همکاری مشترک ضروری است. به عنوان مثال می‌توان کمیته‌های ایمنی مدرسه را با حضور نمایندگان شهرداری، پلیس و اولیاء تشکیل داد تا برنامه‌های عملیاتی برای کاهش ترافیک و افزایش امنیت طراحی شود. این کمیته‌ها می‌توانند نقشه‌های مسیرهای ایمن را تهیه و نقاط خطرناک و حادثه ساز را شناسایی و پیشنهادات خود را به شهرداری برای اصلاح زیرساخت‌ها ارائه دهند.
یکی دیگر از زمینه‌های مهم همکاری مدیریت پسماند و نظافت در محیط اطراف مدارس است بسیاری از دانش‌آموزان به دلیل عدم وجود سطل‌های زباله مناسب در خیابان‌ها یا نبود فرهنگ نظافت عمومی، زباله‌های خود را در کنار مسیرهای مدرسه رها می‌کنند؛ این موضوع نه تنها منظر شهر را خدشه‌دار می‌کند بلکه می‌تواند به بهداشت عمومی نیز آسیب بزند.
شهرداری اهواز می‌تواند با آموزش و پرورش همکاری کند تا برنامه‌های فرهنگی آموزشی در خصوص بازیافت، نظافت و محیط زیست را در مدارس اجرا و همزمان سطل‌های زباله ویژه دانش‌آموزی را در مسیرهای دسترسی به مدارس نصب نماید.
در سطح بالاتر می‌توان در برنامه‌ریزی بودجه‌ای شهرداری بخشی را به صورت مشترک با آموزش و پرورش اختصاص داد به عنوان مثال می‌توان بودجه‌ای را برای اجرای طرح‌های کوچک‌مقیاس در محله‌ها مانند رنگ‌آمیزی مسیرهای دسترسی به مدارس نصب علائم ایمنی یا ایجاد پارک‌های کوچک در مجاورت مدارس در نظر گرفت این بودجه می‌تواند از محل اعتبارات شهرداری یا حتی کمک‌های مردمی تأمین شود.
در اهواز تاکنون نمونه‌های موفقی از همکاری میان مدارس و شهرداری در سطح شهری دیده نشده است. اکثر فعالیت‌ها در سطح مقطعی و محلی انجام شده‌اند و فاقد برنامه‌ریزی بلندمدت و گسترده هستند در سال جاری با وجود اعلام آمادگی برای همکاری هنوز شاهد طرح جامع و عملیاتی نیستیم.
در نهایت باید به این نکته توجه نمود که همکاری بین مدارس و شهرداری‌ها نه یک انتخاب بلکه یک ضرورت است.
شهری که نتواند برای دانش‌آموزانش محیطی امن و مناسب فراهم کند شهری است که در آینده با نسلی ناامید و بی‌انگیزه روبرو خواهد شد.
اهواز با توجه به پتانسیل‌های فرهنگی و اجتماعی خود می‌تواند الگویی در این زمینه باشد، اما این امکان تنها با همکاری واقعی و هدفمند میان نهادهای شهری و آموزشی محقق خواهد شد.
به قلم: عبداله محیسن پوررشریف
کارشناس ارشد مدیریت شهری
