اهواز، این شهر گرم و پرجنب‌وجوش در جنوب غربی ایران، سال‌هاست با معضلی اساسی دست و پنجه نرم می‌کند؛
کمبود شدید سرویس‌های بهداشتی عمومی و وضعیت نابسامان آن‌هایی که وجود دارند. این مشکل نه‌تنها برای شهروندان اهوازی دردسرساز شده، بلکه برای مسافران و میهمانان این شهر نیز تبدیل به کابوسی واقعی شده است.
تصور کنید در گرمای طاقت‌فرسای اهواز، کودکی نیاز به دستشویی داشته باشد و شما مجبور باشید دقایق طولانی به دنبال یک سرویس بهداشتی قابل استفاده بگردید. این دقیقاً همان تجربه‌ای است که بسیاری از مردم هر روز با آن مواجه می‌شوند.

وضعیت اسفبار سرویس‌های موجود
در پارک‌های اهواز گاهی سرویس‌های بهداشتی وجود دارند اما وضعیت آن‌ها به‌قدری اسفناک است که کمتر کسی جرأت استفاده از آن‌ها را دارد.
کثیفی و بوی تعفن به‌حدی است که نفس کشیدن در آن محیط تبدیل به شکنجه‌ای غیرقابل تحمل می‌شود.
در برخی موارد هم با درهای قفل‌شده مواجه می‌شویم؛ گویی این سرویس‌ها فقط برای نمایش ساخته شده‌اند نه برای استفاده عموم .

حتی در مناطق پرتردد شهر مانند اطراف پل‌های شهری و فضای سبز حاشیه کارون،برخی پارک ها وضعیت به‌مراتب بدتر است. سرویس‌های بهداشتی یا تعطیل هستند یا شرایط بهداشتی مطلوبی ندارند.
نبود پیمانکار متعهد و کمبود نیروی حراست باعث شده بسیاری از این اماکن عمومی یا کاملاً بسته باشند یا در وضعیتی غیربهداشتی نگهداری شوند .

چرا مسئولان اقدام جدی نمی‌کنند؟
سوال اساسی اینجاست که چرا با گذشت سال‌ها، مسئولان شهرداری اهواز نتوانسته‌اند برای این مشکل راه‌حل اساسی پیدا کنند؟ پاسخ این سوال پیچیده نیست.
اولویت‌های مدیریت شهری گاهی از نیازهای اولیه مردم فاصله می‌گیرد. در حالی که وجود سرویس بهداشتی عمومی با رعایت استانداردها یک ضرورت فراموش شده در کلانشهر اهواز است، این موضوع مورد غفلت شهرداران از گذشته تاکنون قرار گرفته است .

مسئولان شهری بارها وعده داده‌اند که این مشکل رابرطرف خواهند کرد. مثلاًقبلا یکی ازکارشناسان محیط زیست و خدمات شهری شهرداری اهواز از نصب ۲۷ چشمه سرویس بهداشتی پیش‌ساخته در نقاط مختلف شهر خبر داده بود .
اما آیا این تعداد برای کلانشهری مانند اهواز کافی است؟ قطعاً پاسخ منفی است. اهواز به عنوان مرکز استان خوزستان و یکی از کلانشهرهای مهم کشور، نیاز به صدها سرویس بهداشتی عمومی استاندارد دارد.

تبدیل شدن به مکان ناامن
وضعیت نابسامان سرویس‌های بهداشتی عمومی در اهواز فقط به کمبود یا کثیفی محدود نمی‌شود. این اماکن تبدیل به نقاط خطرخیز و ناامن جامعه شده‌اند.
جاگیری نامناسب، نورگیری ناکافی، غیرقابل استفاده بودن برخی سرویس‌ها به‌ویژه در قسمت‌های خلوت شهر، نبود متولی دلسوز برای نظافت و مدیریت، تبدیل شدن به مکانی برای سوءمصرف موادمخدر و دیگر آسیب‌های اجتماعی، بخشی از مسائلی است که کلانشهر اهواز با آن روبه‌رو است .

راهکارهای پیشنهادی
برطرف کردن این معضل چندبعدی است و نیاز به عزم جدی مسئولان دارد:

افزایش تعداد سرویس‌های بهداشتی عمومی در نقاط پرتردد شهر با اولویت‌بندی صحیح.
همان‌طور که معاون خدمات شهری شهرداری اهواز اشاره کرده، در برخی مناطق پرتردد شهر به دلیل عدم وجود زمین مناسب نمی‌توان سرویس جدیدی ساخت، بنابراین باید از ظرفیت اماکن عمومی مانند مساجد و مدارس باتعامل وهمکاری ونظارت استفاده شود .

نظارت مستمر بر عملکرد پیمانکاران و استخدام نیروهای متعهد برای نگهداری و نظافت این اماکن.
همان‌طور که شهروندان اهوازی اشاره کرده‌اند، برخی افراد به صورت داوطلبانه کار نگهداری از سرویس‌های خارج از محدوده پارک‌ها را برعهده داشته و در راستای نگهداری و تمیز کردن توالت‌ها، مبلغی را به منظور انعام از شهروندان دریافت می‌کنند . این روش اگرچه ممکن است در کوتاه‌مدت مشکل را برطرف کند، اما راهکار پایدار و استانداردی نیست.

فرهنگ‌سازی استفاده صحیح از سرویس‌های بهداشتی عمومی میان شهروندان.
متأسفانه بسیاری از تجهیزات روشنایی، شیرآلات، درب و شیشه‌های سرویس‌های بهداشتی عمومی مورد تخریب قرار می‌گیرند که این امر نیازمند فرهنگ‌سازی در چگونگی استفاده از آنها است .

اختصاص بودجه کافی برای نگهداری و تأمین مواد مصرفی این اماکن مانند مایع دستشویی، صابون و دستمال کاغذی. یکی ازکارشناسان خدمات شهری شهرداری اهواز به درستی اشاره کرده که در صورت بهره‌برداری از سرویس‌های جدید باید پای خدمات آن نیز بایستیم و مایع دستشویی، آب، شیرآلات و روشنایی آن را تأمین کنیم .

به اعتقاد نگارنده وضعیت سرویس‌های بهداشتی عمومی در اهواز نه‌تنها نشان‌دهنده کم‌توجهی به یکی از ابتدایی‌ترین نیازهای شهروندان است، بلکه تصویری ناخوشایند از این کلانشهر مهم در ذهن مسافران و میهمانان به جای می‌گذارد.
برطرف کردن این مشکل نیاز به عزمی جدی از سوی شهرداری اهواز و همکاری سایر نهادهای مرتبط دارد. مردم اهواز شایسته زندگی در شهری هستند که در آن دسترسی به سرویس‌های بهداشتی تمیز و استاندارد، یک دغدغه همیشگی نباشد.

به قول یکی از مسئولان شهری، افزایش کیفیت خدمات شهری حق مردم اهواز است .
امید است این حق مسلم به زودی به طور کامل به شهروندان اهوازی بازگردانده شود. تا آن روز، مردم این شهر همچنان با معضلی دست‌وپنجه نرم خواهند کرد که برطرف کردن آن نه نیاز به فناوری پیشرفته دارد و نه بودجه‌های کلان، فقط اراده‌ای جدی و مدیریتی دلسوز می‌طلبد.

به قلم عبدالحمید گل‌افشان