روایت من و کامران: قاب آخر، عهدی در دل شب

آخرین شب کنگره سه هزار شهید استان سمنان بود.
برنامه‌ها تمام شده بودند، جمعیت کم‌کم پراکنده می‌شد.
من داشتم به سمت گلزار شهدا و حسینیه می‌رفتم؛ هم برای اینکه کمی آب بخورم، هم برای زیارت دو شهید گمنام تازه‌آمده.
صدای زیارت عاشورا از بلندگوها پخش می‌شد.
هوا نیمه‌تاریک بود، پرچم‌ها آرام در باد تکان می‌خوردند، و حسینیه غرق در نورهای محو و معنوی بود.

در مسیر، چشمم به جوانی افتاد که بی‌حرکت، تکیه داده بود به حرم نمادین امام حسین (ع).
حالتش غرق در فکر بود؛ انگار نه به اطراف، بلکه به درون خودش خیره شده بود.
همه‌چیز شبیه یک قاب آخر بود—قابی که نمی‌شد از کنارش بی‌تفاوت گذشت.
بی‌صدا، با گوشی‌ام از او عکس گرفتم.

نمی‌دانم چطور متوجه شد.
ناگهان برگشت، با چهره‌ای جدی و کمی شاکی گفت: «لطفاً عکس رو همین‌جا پاک کنید.»
هرچه توضیح دادم که سوژه خبری است، راضی نشد.
اصرار کرد، و در نهایت، عکس را در حضورش پاک کردم.
دلخور بود، و من هم کمی دلگیر شدم.
بی‌کلام از او فاصله گرفتم و به سمت حسینیه رفتم.

همکارم همراهم بود.
آنجا گفت: «همسرم میاد دنبالم، باید بریم.»
من تازه وارد حسینیه شده بودم، دلم می‌خواست کمی بیشتر بمانم، اما برخلاف میلم، به رسم همراهی باید می‌رفتم. با ناراحتی صحنه را ترک کردم.
اما وقتی برگشتم، دیدم همکارم نیست.
به سمت دیگری رفتم، شاید پیدایش کنم.
ولی انگار در مسیری افتاده بودم که باید روایت‌گر شب آخر کنگره می‌شدم.

در گوشه‌ای از گلزار، همان جوان را دیدم.
این‌بار نشسته بود، سرش کمی خم، چشم‌هایش دوخته به قاب یک شهید.
صدای جمعیت دور شده بود، و فقط وزش آرام باد میان پرچم‌ها و قاب‌های شهدا شنیده می‌شد.
نور ضعیف چراغ‌های اطراف، سایه‌ای آرام روی صورتش انداخته بود.
انگار داشت با آن عکس حرف می‌زد، بی‌کلام، بی‌صدا، اما پر از معنا.

دلم نیامد خلوتش را برهم بزنم. چند لحظه‌ای مکث کردم.
انگار چیزی درونم گفت: برو، حرف بزن.

آرام جلو رفتم.
گفتم: «سلام. من همون خبرنگارم که عکستون رو گرفته بود.»
لبخند محوی زد. گفت: «بله، شناختم. بفرمایید.»

گفتم: «وقتی نگذاشتید عکس بگیرم، گفتم شاید بشه یه کم حرف بزنیم، از حس‌تون، از این شب.»
کمی سکوت کرد. نگاهی به من انداخت؛ انگار مانده بود که اعتماد کند یا نه.
بعد گفت:

«راستش… من کامرانم.
اهل سمنانم.
از یه خانواده‌ام که نه اهل نماز بودن، نه هیئت، نه عاشورا.
نه شهید رو می‌شناختیم، نه جنگ رو باور داشتیم.
خدا رو قبول داریم، اما فقط در حد یه جمله‌ی کلیشه‌ای: “خدا بزرگه.”
تو خونه‌مون نه صدای روضه بود، نه بوی نذری، نه حرفی از جبهه.
منم همین‌طور بزرگ شدم. با یه دل بی‌تعلق، یه ذهن بی‌باور.»

ادامه داد:

«تا اینکه یکی از همکارام گفت: کامران، بیا بریم کنگره شهدا.
گفت شلوغه، گولاچ سنگسری هست، بستنی هست، پینتبال بازی می‌کنیم.
تمایل زیادی نداشتم، با این حال گفتم: باشه، بریم. بیشتر از سر شوخی بود تا علاقه.

وقتی رسیدیم، همه‌چیز برام غریب بود.
پرچم‌ها، قاب عکس‌ها، صدای نوحه، نگاه مادرهایی که انگار با چشمشون حرف می‌زدن.
با دوستم شوخی می‌کردیم، می‌گفتیم این همه خرج واسه چی؟ این همه آدم واسه کی؟
و فقط خنده و مزاح و بس.

تا اینکه رسیدیم به صف گولاچ.
من گفتم: بیا بریم یه جای دیگه، این‌همه وایسیم واسه یه لقمه؟
همون موقع یه سرباز جوون اومد طرفمون. با لبخند گفت: آقا بفرمایید، گولاچ بخورید.
گفت واسه همکارام دارم می‌برم، شما هم بگیرید.
بی‌اختیار، دو تا گولاچ گرفتیم.
دوستم گفت: ببین، صف نایستادیم، ولی گولاچ هم نصیبمون شد!
منم گفتم: انگار پذیرایی شدیم، بی‌دعوت!

بعد رفتیم سمت پینتبال. بازی کردیم، خندیدیم.
اما ته دلم، یه چیزی قل‌قل می‌کرد. یه حس مبهم، یه لرزش بی‌دلیل.

در مسیر، یه مردی با بچه‌اش از روبه‌رو می‌اومد.
بچه دو تا بستنی دستش بود. یکی رو گرفت طرف من و گفت:
«عمو جون، این مال شما باشه…»

با تردید گرفتم. اهل بستنی نبودم. حتی فکر کردم دست بچه تمیز هست یا نه.
ولی نمی‌دونم چرا، گرفتم و گاز زدم.
همون لحظه، انگار چیزی درونم لرزید.
دوستم گفت: کامران! نکنه دعوت شدی؟ نکنه شهید بشی؟ شربت شهادتت رو هم خوردی!
خندیدیم، اما ته دلم چیزی تکان خورد. واقعی، عمیق، بی‌صدا.

بعد گفتند نمایش هست. نمایشی به نام تویی تمام ماجرا. نشستیم.
اولش برام مثل بقیه نمایش‌ها بود.اما کم‌کم، صحنه‌ها شروع کردن به حرف زدن با دلم. نمایشی از تاریخ ایران در زمان‌های مختلف و پیشرفت ایران در عرصه‌های علمی و فرهنگی و ایستادگی.
یه جور روایت‌گری از نسل جوان،
از روزهای انقلاب گفتن، از نوجوان‌هایی که با دل رفتن، نه با دستور.
از مادرهایی که پسرشون رو با قرآن بدرقه کردن، از وصیت‌نامه‌هایی که بوی آسمون می‌داد.
از شهید گمنامی گفتن که فقط یه پلاک داشت و یه دل پر از عشق.

وقتی نمایش تموم شد، حس کردم دیگه اون کامران قبلی نیستم.
دلم می‌خواست بیشتر بدونم، بیشتر ببینم، بیشتر بفهمم.

در حین برگشت، یه جانباز رو دیدم. روی ویلچر نشسته بود.
داشت با یه دوست قدیمی حرف می‌زد. انگار از شهرستان‌های مختلف آمده بودند. اونجا دیدارها تازه شده بود.
پشتم رو کردم بهشون، اما گوشم باهاشون بود.
به دوستم اشاره کردم که ساکت باشه.
داشتن از خاطرات جنگ می‌گفتن.

نه برای دوربین، نه برای خبرنگار.
فقط دو دل، دو بغض، دو رفیق.
داشتن می‌خندیدن، گریه می‌کردن، خاطره‌بازی می‌کردن و…

وقتی به خودم اومدم، دیدم اشک از چشم من و دوستم جاری شده.

اون لحظه، یه چیزی تو وجودم شکسته بود. یه چیزی ساخته شده بود.
اون شب، و شب‌های بعد، هر شب اومدم.
هر شب، حال و هوایم عوض شد.
دیگه فقط تماشا نمی‌کردم، انگار خودم تماشا شده بودم.
عکس‌ها، خاطره‌ها، صدای نوحه، نگاه مادر شهید… همه‌شون با من حرف می‌زدن.
انگار شهدا داشتن منو صدا می‌زدن.
نه با فریاد، با سکوت.
نه با شعار، با نگاه.

و اون شب آخر، وقتی همه‌چیز آروم شده بود، من موندم و خودم.
رفتم کنار یه قاب، یه اسم، یه عکس.
نشستم. نه برای دعا، نه برای گریه. فقط برای فکر کردن.
به خودم، به گذشته‌ام، به اون کامرانی که اومده بود فقط برای تفریح.

کامران گفت:
«خانم، شاید برای شما عجیب باشه، اما من دعوت شده بودم.
با گولاچ، با بستنی، با نگاه یک کودک، با صدای یک جانباز…
خدا خواست از منِ کامران، یک کامران دیگه بسازه.

و من…
من که فقط برای یه عکس اومده بودم، حالا ایستاده بودم در انتهای شب،
مبهوت از این اتفاق، از این روایت بی‌صدا،
از تغییری که بی‌اجازه اومده بود،
و بیداری‌ای که مرز نمی‌شناخت.
سر به آسمون بلند کردم،
نه برای گرفتن تصویر،
برای گرفتن نشونه‌ای از اون بالا…
و فقط زمزمه کردم:
«شاید این قاب آخر، قاب آغاز من باشه.»

✍
صدیقه قدم
خبرنگاری که در سکوت شهدا،
با دل شنید، نه با میکروفن.
و مبهوت شد از دعوتی بی‌صدا،
تغییری بی‌اجازه،
و بیداری‌ای بی‌مرز.