صحنه‌ای به وسعت یک دغدغه همیشگی
صبح‌های شهرشاهد صحنه‌ای تکرارشونده است؛خودروهایی که چون کندوی بی‌قاعده‌ای، فرزندان این سرزمین را در خود جای می‌دهند تا راهی مدرسه شوند.
این تصویر، برای بسیاری از خانواده‌ها به چالشی روزانه تبدیل شده است. در پس این رفت‌وآمدهای روزانه، پرسشی بزرگ و همیشگی نهفته است:
آیا این سفرهای کوتاه، در پناه امنیت و آرامش انجام می‌شوند یا درسایه‌ای ازبی‌توجهی وسهل انگاری؟
قوانین راهنمایی و رانندگی، به‌طور شفاف، حد مجاز سرنشین برای هر خودرو را مشخص کرده‌اند.
بااین حال،گویی برخی رانندگان سرویس‌های مدرسه، این قوانین را تنها نوشته‌هایی روی کاغذ می‌دانند و با تجاوز آشکار از ظرفیت مجاز، جان کوچک‌ترین شهروندان را به مخاطره می‌اندازند.
این گزارش، روایتی است از این بی‌قانونیِ سازمان‌یافته و کوششی است برای واکاوی نقش نهادهای مسئول در پیشگیری از این خطر همیشگی.
قانون در برابر واقعیت؛ فاصله‌ای که هر روز عمیق‌تر می‌شود
مطابق مقررات،خودروهای سواری شخصی که بخش بزرگی از ناوگان سرویس مدارس را تشکیل می‌دهند، مجاز به حمل چهار دانش‌آموز به‌علاوه راننده هستند.
این ظرفیت، مطلق و بدون هیچ استثنایی است و کوچک‌بودن جثه دانش‌آموزان نیز مجوزی برای افزایش تعداد آنان محسوب نمی‌شود .
اما در عمل، چه می‌بینیم؟
در بسیاری از مناطق، از جمله شهرستان‌هایی مانند اهواز و کارون، شاهدیم که رانندگان، با این توجیه که دانش‌آموزان مقطع ابتدایی “جثه ریزی” دارند، خودروی خود را به محفظه‌ای ناایمن برای ۵ یا ۶ کودک تبدیل می‌کنند.
این عمل،علاوه برنقض آشکار قانون،در صورت وقوع حادثه،پیامدهای جبران‌ناپذیری به دنبال خواهد داشت.
وجود قوانین مترقی، زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که نظارتی مستمر، دقیق و مؤثر بر اجرای آن وجود داشته باشد . در موضوع سرویس‌های مدارس، این نظارت باید به‌صورت سه‌ضلعی و توسط نهادهای ذی‌ربط انجام پذیرد:
نمایندگان انجمن اولیا و مربیان:
این نهاد مردمی، می‌تواند به عنوان چشم و گوش خانواده‌ها در مدارس عمل کند.
حضور فعال آنان و گزارش‌دهی مستمر از تخلفات رانندگان به مدیران مدرسه و مراجع بالاتر، می‌تواند اولین و مؤثرترین خط نظارتی باشد.
نماینده رانندگان سرویس :
این فرد که به عنوان رابط رانندگان با مدرسه و اولیا فعالیت می‌کند، باید مسئولیت‌پذیری بیشتری از خود نشان دهد. تذکر مستقیم به رانندگان متخلف گام بزرگی در جهت پاک‌سازی محیط خواهد بود.
نماینده راهنمایی و رانندگی:
اگرچه نامی از مأموران در گزارش نباید برده شود، اما حضور غیرمستقیم این نهاد از طریق برگزاری دوره‌های آموزشی برای رانندگان، اعمال قانون بدون اغماض و بازرسی‌های سرزده از مسیرهای تردد سرویس‌ها، حیاتی است. نظارت این نهاد نباید تنها به روزهای آغازین سال تحصیلی محدود شود.
برای برون‌رفت از این وضعیت ناامن، تنها به یک راه‌حل نمی‌توان تکیه کرد. مجموعه‌ای از اقدامات می‌تواند چاره‌ساز باشد:
نظارت در طول سال تحصیلی:
بازرسی‌ها باید به‌صورت مستمر و در تمام طول سال انجام شود تا رانندگان همواره احساس کنند تحت نظر هستند.
برخورد قاطع با متخلفان :
با رانندگان متخلف باید به‌گونه‌ای برخورد شود که جرأت تکرار تخلف را از دست بدهند. این برخورد می‌تواند شامل تعلیق فعالیت، پرداخت جریمه‌های سنگین و در نهایت، محرومیت دائم از سرویس‌دهی به مدارس باشد.
آگاهی‌بخشی به خانواده‌ها
اولیای دانش‌آموزان باید نسبت به ظرفیت مجاز خودروها آگاه شوند و به کودکان خود بیاموزند که در صورت مشاهده تخلف، به‌سرعت موضوع را به خانواده و مدیر مدرسه گزارش دهند.
به باورنویسنده اعتقاددارم که امنیت کودکان و دانش‌آموزان، خط‌قرمزی است که نباید در پای هیچ عذر و بهانه‌ای قربانی شود. سرویس مدرسه، نخستین حلقه از زنجیره آموزش و پرورش یک کودک است.
اگر این حلقه، سست و ناامن باشد، چگونه می‌توان به استحکام حلقه‌های بعدی امیدوار بود؟
سکوت و بی‌عملی نهادهای نظارتی در قبال این تخلف خطرناک، گناهی نابخشودنی در حق آینده‌سازان این مرز و بوم است.
رانندگان متخلف باید بدانند که با زندگی کودکان بازی می‌کنند و نهادهای مسئول نیز باید به وظیفه ذاتی خود در حفاظت از جان شهروندان عمل کنند.
بیاییم پیش از آنکه فاجعه‌ای رخ دهد و اشک‌هایمان جاری شودچاره‌ای بیندیشیم.
امنیت دانش‌آموزان در مسیر خانه تا مدرسه، حق مسلم آنان و وظیفه قطعی ماست.
️ عبدالحمید گل‌افشان
