این روزها قضاوت کردن به عادتی ویرانگر در روابط انسانی تبدیل شده است. بی‌آنکه بخواهیم در شرایط طرف مقابل قرار بگیریم، بی‌آنکه حق دفاع به او بدهیم، و فقط بر اساس شنیده‌ها و ظواهر، در مورد دیگران حکم صادر می‌کنیم.

این نوشته می‌کوشد به این پدیده آسیب‌زا بپردازد.

چرا بدون تحقیق قضاوت می‌کنیم
ذهن انسان ذاتاً به دنبال راه‌های ساده برای درک پیچیدگی‌های زندگی است. قضاوت سریع، اگرچه ناعادلانه، اما نیاز به تفکر عمیق را کاهش می‌دهد.

حرف مردم و شنیده‌های ناقص اغلب مبنای قضاوت‌های ما قرار می‌گیرد. غافل از اینکه ممکن است منبع این اطلاعات، خود افراد مغرض یا کم‌اطلاع باشند.

بسیاری از ما هنوز هنر گوش دادن فعال را نیاموخته‌ایم . ترجیح می‌دهیم به جای شنیدن هر دو طرف ماجرا، فقط روایت خودمان را باور کنیم.

روانشناسان معتقدند قضاوت ناعادلانه اغلب ریشه در ناامنی‌های درونی خود فرد قضاوت‌کننده دارد. کسانی که خود را زیر سؤال می‌برند، بیشتر دیگران را قضاوت می‌کنند. همچنین، سوگیری‌های شناختی باعث می‌شوند ما اطلاعات را به گونه‌ای تفسیر کنیم که با باورهای از پیش موجودمان همخوانی داشته باشد.

راهکارهای مقابله با قضاوت ناعادلانه

پیش از قضاوت سؤال کنید
به جای نتیجه‌گیری فوری، بپرسید: “آیا تمام ماجرا را می‌دانم؟” “اگر جای او بودم چه می‌کردم؟”

همان‌گونه که دوست دارید دیگران پیش از قضاوت در مورد شما، حرف‌هایتان را بشنوند، این حق را به دیگران نیز بدهید.

همدلی مؤثرترین سلاح در برابر قضاوت ناعادلانه است . یک لحظه تصور کنید در شرایط طرف مقابل هستید.

مراقب زبان خود باشید
هر کلمه‌ای که بر زبان می‌آورید، مانند سنگی است که به سمت دیگران پرتاب می‌کنید. پیش از صحبت، تأثیر آن را بر زندگی دیگران در نظر بگیرید.

به اعتقاد نگارنده قضاوت ناعادلانه همانند تیری است که نه تنها به طرف مقابل، که به کل جامعه آسیب می‌زند. وقتی ما بدون شنیدن حرف دیگری در مورد او حکم صادر می‌کنیم، در واقع داریم اعتماد را از جامعه می‌دزدیم.

هر یک از ما مسئولیم پیش از باور کردن حرف دیگران، عقلانیت و انصاف به خرج دهیم. دفعه بعد که خواستید کسی را قضاوت کنید، یک دقیقه مکث کنید و از خود بپرسید: ” آیا تمام واقعیت را می‌دانم؟ آیا اگر جای او بودم، بهتر عمل می‌کردم؟”

به یاد داشته باشیم که قضاوتِ نادرست، هیچگاه قابل برگشت نیست. حتی اگر بعداً ثابت شود اشتباه کرده‌ایم، اثرات آن بر روح و روان فرد قضاوت‌شده باقی می‌ماند.

بیاییم قول دهیم انصاف را پیشه کنیم و به دیگران همان حقی را بدهیم که برای خود می‌خواهیم: حق دفاع، حق اشتباه، و حق دومین شانس.

️ عبدالحمید گل‌افشان