«بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِیمِ»
✍️دل نوشته؛ سیدقنبریوسفیانی
دانش‌آموخته علم سیاست و روابط بین‌الملل
فرزند خوزستان _ شهر علم و ادب، بهبهان (بیدبلند)
_____________________________
تربیت دینی از پایه؛ چرا آموزش نماز به کودکان وفرزندان ما در مدارس جدی گرفته نمی‌شود، مشکل این امر چیست واز کجا نشآت می گیرد؟
در نظام آموزشی ما، بسیاری از مفاهیم بنیادین دینی و تربیتی، در حاشیه قرار گرفته‌اند. یکی از مهم‌ترین این مفاهیم، نماز است؛ عبادتی که ستون دین خوانده شده و در عین حال، می‌تواند ستون تربیت معنوی کودکان نیز باشد. اما آیا مدارس ما واقعاً این ستون را بنا می گذارند؟ آیا آموزش نماز، جایگاهی در تربیت رسمی دارد یا تنها در کتاب‌ها باقی مانده است؟
این پرسش، زمانی برایم جدی شد وقتی از پسرم،که دانش‌آموز کلاس ششم است دربارهٔ نماز پرسیدم.و او با لبخندی تلخ و بی‌خیال گفت: «نه بابا، هنوز یادمون ندادن.» این پاسخ، نه فقط یک جملهٔ ساده، بلکه نشانه‌ای از یک غفلت بزرگ بود. غفلتی که در آن، کودک ما تا پایان دبستان، حتی با ابتدایی‌ترین مفاهیم نماز آشنا نشده است.درصورتی که همین پسر وامثالهم از بیخ و بن اینترنت وفضای مجازی وانواع واقسام بازیهای رایانه ای به صورت حرفه ای سر درمی آورند و با وجود در دسترس بودن گوشی همراه که به لطف وجودبیماری نامیمون و منحوس کرونا در دوران گذشته گوشی در دست کودکان ما را به بهانه دروس انلاین باب کرده بود، اما به نماز واصول دین واحکام دینی وستون دین نماز غریبه و نا اشنا هستند که میتوان این معضل بزرگ را سهل انگار مدارس ابتدایی وسهل انگاری مدیران واموزگاران انان دانست.
*وضعیت فعلی آموزش نماز در مدارس*
در برنامهٔ درسی رسمی، کتابی به نام «آموزش نماز» وجود دارد. اما وجود کتاب، به‌تنهایی کافی نیست. در بسیاری از مدارس، این کتاب یا تدریس نمی‌شود، یا به‌صورت سطحی و بدون پیگیری رها می‌گردد. معلمانی که خود با نماز بیگانه‌اند، چگونه می‌توانند آن را به کودکان بیاموزند؟ فضای مدرسه، نه وضوخانهٔ آموزشی دارد، نه کلاس عملی نماز، نه برنامه‌ای برای تمرین و تکرار. در نتیجه، آموزش نماز به یک صفحهٔ فراموش‌شده در کتاب محدود می‌شود؛ بی‌روح، بی‌اثر، و بی‌نتیجه.
از پیامدهای این غفلت در مدارس پایه ما و عدم تدریس وبازخواهی جدی اموزگاران از دانش آموزان میتوان به مواردی اشاره نمود؛
غفلت از آموزش نماز، پیامدهای تربیتی و اجتماعی مهمی دارد. نخست آنکه تربیت معنوی کودکان، به تعویق می‌افتد یا به کلی از بین می‌رود. کودکانی که باید از سنین پایه با معنای عبادت آشنا شوند، نماز را نه یک گفت‌وگوی عاشقانه با خدا، بلکه یک تکلیف سنگین و بی‌معنا می‌بینند. این بیگانگی، در سال‌های بعد، به بی‌تفاوتی نسبت به دین و اخلاق منجر می‌شود.
از سوی دیگر، شکاف میان خانه و مدرسه در تربیت دینی، عمیق‌تر می‌شود. والدینی که دغدغهٔ تربیت دارند، احساس تنهایی می‌کنند و اعتمادشان به آموزش رسمی سست می‌شود. این شکاف، نه‌تنها تربیت دینی را تضعیف می‌کند، بلکه پایه‌های اعتماد اجتماعی را نیز متزلزل می‌سازد.
*راهکارها و پیشنهادها*
برای جبران این غفلت، باید آموزش نماز را از حاشیه به متن تربیت رسمی بازگرداند. نخستین گام، آموزش عملی نماز از پایهٔ دوم یا سوم ابتدایی است؛ نه فقط در قالب کتاب، بلکه با کلاس‌های تمرینی، وضوخانهٔ آموزشی، و فضای شاد و معنوی. کودکان باید نماز را ببینند، لمس کنند، و با آن زندگی کنند.
گام دوم، تربیت معلمان علاقه‌مند و آگاه است. معلمانی که خود اهل نماز باشند و بتوانند با زبان کودک، زیبایی نماز را منتقل کنند. این معلمان، نه فقط آموزگار، بلکه الگوهای تربیتی خواهند بود.
سوم، پیوند خانه و مدرسه در تربیت دینی باید تقویت شود. جلسات مشترک با والدین، برنامه‌های خانوادگی، و تشویق به تمرین نماز در خانه، می‌تواند این پیوند را مستحکم کند.
در نهایت، استفاده از هنر و داستان برای آموزش نماز، راهی مؤثر و دل‌نشین است. قصه‌هایی از کودکان نمازخوان، شعرهای کودکانه، و نمایش‌های ساده، می‌توانند معنای نماز را به زبان دل به کودکان منتقل کنند.
*نتیجه‌گیری:*
دعوت به بازنگری؛
نماز فقط یک وظیفهٔ دینی نیست؛ فرصتی است برای ساختن انسان‌هایی آرام، متعهد، و معنوی. اگر آموزش رسمی ما نتواند این فرصت را در کودکی فراهم کند، باید آن را بازنگری کنیم. از مسئولان آموزشی می‌خواهیم که نماز را نه در حاشیه، بلکه در متن تربیت قرار دهند. و از معلمان می‌خواهیم که خود اهل نماز باشند، تا بتوانند چراغی روشن در دل کودکان برافروزند.در پایان، کاش مجموعه وزارت آموزش پرورش ما به جای پرداختن به حواشی به متن کار بپردازند و کار خود را نه برای رضای والدین دانش آموزان بلکه برای رضای خدا درست انجام دهند، و به این توصیه پدری که به فرزندش می‌گوید:
«فرزندم، اگر نماز را از دل بخوانی، جهان را از نو خواهی دید عمل کنند»
آبان ۱۴۰۴_ مشهد مقدس
