مقدمه: ضرورت حراست از کرامت بانوان؛
ورزش، به‌ویژه فوتبال، همواره به عنوان یکی از عوامل همبستگی اجتماعی و نشاط جمعی شناخته شده است. با این حال، محیط ورزشگاه‌ها بخصوص استادیوم‌های فوتبال، در برخی موارد، به جای آن که نماد اتحاد و احترام باشد، به عرصه‌ای برای بروز رفتارهای ناپسند، غیرفرهنگی، بسیار زشت و مبتذل تبدیل شده است. در این میان، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌ها، عدم وجود شرایط مناسب فرهنگی و فیزیکی برای حضور بانوان نجیب و شریف در استادیوم‌هاست. این مسئله تنها محدود به امکانات فیزیکی نیست، بلکه ریشه در لایه‌های عمیق‌تر فرهنگی و اجتماعی دارد که غفلت از آن، تبعات ناگواری را به همراه خواهد داشت.
ورزشگاه؛ از نماد همبستگی تا عرصه‌ی رفتارهای ناپسند:
متأسفانه باید اذعان کرد که استادیوم‌های ورزشی برای حضور بانوان محترم شرایط لازم فرهنگی و فیزیکی را ندارد. این موضوع واقعیتی است که با مشاهده رفتارهای ناشایست برخی از تماشاگران در طول مسابقات به وضوح قابل درک است. در حالی که برخی بدون توجه به این واقعیات تلخ، صرفاً بر حضور فیزیکی بانوان در ورزشگاه‌ها اصرار می‌ورزند، غافل از آنکه این اصرار، بدون فراهم‌آوری بستر امن فیزیکی، اخلاقی و فرهنگی، به قیمت به خطر افتادن آسایش و کرامت بانوان تمام می‌شود.
واقعیت تلخ: استادیوم‌ها فاقد شرایط لازم برای بانوان محترم؛
یکی از زشت‌ترین جلوه‌های این محیط ناسالم، فحش‌های بسیار رکیک و ناسزاهای بسیار زشت و ناپسند است که از سوی برخی افراد به بازیکنان، داوران و حتی دیگر تماشاگران سر داده می‌شود. این عبارات زننده که متأسفانه برای برخی به یک عادت روزمره تبدیل شده، نه تنها فضای ورزشگاه را مسموم می‌کند، بلکه برای بانوان شریف و نجیبی که همواره محور آرامش و حیای جامعه بوده‌اند، به شدت آزاردهنده و غیرقابل تحمل است. شأن و منزلت والای بانوان ایرانی اقتضا نمی‌کند که در معرض چنین الفاظ مبتذل و رفتارهای ناشایست قرار گیرند.
آزار بدنی؛ تهدید جدی برای بانوان در مسیر ورود و خروج:
علاوه بر آزارهای کلامی، ایجاد مزاحمت و اذیت و آزار بدنی نیز یکی دیگر از تهدیدهای جدی است. گزارش‌های بسیار متعددی حاکی از آن است که حتی هنگام خروج از ورزشگاه، برخی بانوان گرانقدر با رفتارهای نامناسب و آزارهای فیزیکی مواجه می‌شوند. غیرت مردان و زنان ایرانی هرگز نمی‌پذیرد که دختران و زنان شریف این سرزمین، حتی برای یک بار، در معرض چنین تجربیات دردناک و تلخی قرار گیرند. همین ناامنی است که موجب شده بسیاری از بانوان، به رغم علاقه‌مندیشان به ورزش، از حضور در استادیوم‌ها به ویژه برای تماشای فوتبال منصرف شوند.
راه برون‌رفت: اقدام فرهنگی و نظارت قوی، تنها راهکار پایدار؛
در این شرایط، سؤال اصلی این است که راه حل چیست؟ پاسخ را باید در اقدامات فرهنگی ریشه‌ای و مسئولیت نهادهای متولی جستجو کرد.
اول: نقش محوری باشگاه‌های ورزشی؛
باشگاه‌ها تنها متولی تیم‌های ورزشی نیستند، بلکه آنان نهادی فرهنگی- اجتماعی نیز محسوب می‌شوند. بنابراین، باشگاه‌ها باید پیش‌گام کار فرهنگی در این عرصه باشند. برنامه‌ریزی برای “فرهنگ‌سازی حذف فحش و ناسزا و اذیت و آزار بدنی” یک ضرورت انکارناپذیر است. این کار می‌تواند از طریق موارد زیر محقق شود:
نصب بنرها و پلاکاردهای تبلیغاتی با پیام‌های اخلاق‌مدارانه در سراسر ورزشگاه.
پخش پیام‌های صوتی و تصویری با حضور چهره‌های محبوب ورزشی که بر احترام به دیگران و پرهیز از الفاظ ناشایست تأکید می‌کنند.
تشکیل “کمیته‌های انضباطی فرهنگی” در باشگاه‌ها برای شناسایی و برخورد با افراد خاطی که به طور مکرر مرتکب بی‌اخلاقی می‌شوند.
اختصاص بخشی از برنامه‌های باشگاه به آموزش فرهنگ تماشاگری به هواداران پرحاشیه و سازمان‌یافته.
دوم: نظارت و هدایت فدراسیون و ادارات کل ورزش و جوانان؛
فدراسیون فوتبال و ادارات کل ورزش و جوانان در استان‌ها وظیفه‌ای سنگین بر عهده دارند. این نهادها نمی‌توانند خود را از این معضل فرهنگی جدا بدانند. نظارت مستمر بر عملکرد فرهنگی باشگاه‌ها و الزام آنان به اجرای برنامه‌های مدون فرهنگ‌سازی، گام مهمی است. همچنین، می‌توان با وضع مقررات انضباطی سخت‌گیرانه برای باشگاه‌هایی که محیط ورزشگاه‌های آنان آلوده به فحش و ناسزا و رفتارهای خشونت‌آمیز است، آنان را به سمت ایجاد فضایی امن تر سوق داد. تا زمانی که این شرایط فراهم نشده است، این نهادها موظفند با مسئولیت‌پذیری کامل، از هر اقدامی که بدون برنامه‌ریزی فرهنگی و صرفاً برای نمایش ظاهری باشد، ممانعت به عمل آورند.
جمع‌بندی:
حقوق بانوان؛ از حرف تا عمل در سایه امنیت فرهنگی:
حضور بانوان محترم و نجیب ایرانی در ورزشگاه‌ها در محیطی که از نظر فرهنگی و فیزیکی “ناامن” است، نه تنها یک دستاورد نخواهد بود، بلکه می‌تواند تهدیدی برای کرامت و آسایش آنان باشد. بنابراین، تأکید اصلی در مرحله کنونی باید بر ایجاد و تقویت زیرساخت‌های فرهنگی باشد. باید با همت جمعی باشگاه‌ها، فدراسیون و نهادهای نظارتی، ورزشگاه‌ها را از محیطی خشن و پرخشونت به مکان‌هایی خانوادگی، امن و محترمانه تبدیل کنیم. تنها در چنین فضایی است که دختران و بانوان شریف ایران می‌توانند با خیالی آسوده و قلبی مطمئن، در جمع تماشاگران حاضر شوند و از هیجان ورزش ملی لذت ببرند، بدون آن که شرافت و احترام آنان خدشه‌دار شود. این هدفی است که تحقق آن، نیازمند عزمی ملی و برنامه‌ریزی دقیق فرهنگی است.
صادق سلامت دوم
روزنامه‌نگار
۱۶ آبانماه ۱۴۰۴
