یادداشت خبرنگار
دروغین های مهربان :
چطورباافراد دوچهره برخوردکنیم
در زندگی روزمره در همین جامعه کوچه و بازار خودمان کم نیستند افرادی که با چهرهای گشاده و سخنانی شیرین به استقبالمان میآیند طوری که گویی دیرینترین دوست و همراه ما هستند.
اما غافل از این که همین برخورد گرم و صمیمی گاهی فقط نقابی است بر چهرهای کاملاً متفاوت.
در پس این ظاهر فریبنده رفتاری غیرصادقانه و دوگانه نهفته است؛
همانها که گاهی پشت سردیگران بدگویی میکنندو به قول مصطلح امروزی «از پشت خنجر میزنند».
این رفتارها مانند موریانه به آرامی اما مسلّم بنیان اعتماد را میخورد و سلامت روابط اجتماعی را تهدید میکند.
اما پرسش اصلی اینجاست: چرا برخی افراد با وجود برخورداری از لطف و محبت دیگران به راحتی «نان و نمک» آنان را میخورند و در نخستین فرصت «نمکدان» را نیز بر سر صاحبنعمت میشکنند؟
این پدیده اجتماعی که ریشه در لایههای پیچیده روان آدمی دارد موضوع گزارش پیشروست.
در ادامه با نگاهی عمیقتر به علل روانشناختی این رفتار میپردازیم
نظر متخصصان رامرور میکنیم و راهکارهایی کاربردی برای برخورد صحیح با چنین افرادی ارائه خواهیم داد تا بتوانیم در عین حفظ مهربانی از آسیبهای احتمالی در امان بمانیم.
روانشناسان معتقدند رفتارهای منافقانه و دوچهره که متأسفانه کموبیش در تعاملات اجتماعی دیده میشود اغلب ریشه در عوامل زیر دارد:
کمبود عزت نفس:
برخی افراد به دلیل احساس کمارزشی درونی برای جلب توجه یا کسب احساس برتری موقتی به تحقیر دیگران در غیاب آنها متوسل میشوند. تخریب دیگری برای آنان حکم بالابر روحیهای زودگذر را دارد.
ترس از رویارویی:
این افراد غالباً از بیان مستقیم انتقادات نارضایتیها یا نظرات منفی خود هراس دارند. بنابراین برای رهایی از بار روانی این احساسات پشت سر دیگران صحبت میکنند؛ گویی این کار ریسک کمتری برایشان دارد.
رقابت ناسالم:
در محیطهای کاری یا حتی اجتماعیِ به ظاهر دوستانه برخی برای پیشرفت خود یا حفظ موقعیت راه را در تخریب دیگران میبینند. در این دیدگاه محدود موفقیت یک بازی جمعصفر است و باید دیگری را حذف کرد.
الگوبرداری از محیط:
گاهی این رفتارها ریشه در آموختههای فرد دارد. اگر در خانواده یا محیط اولیه زندگی بدگویی و دوچهرگی به عنوان یک استراتژی ارتباطی عادیشده دیده شود فرد به مرور زمان آن را درونی و تکرار میکند.
در مواجهه با افرادی که چنین رفتارهایی از خود نشان میدهندرعایت نکات زیر میتواند راهگشا باشد:
هوشیاری و حفظ فاصله سالم:
ضرورتی ندارد که رابطه را با تنش کامل قطع کنید، اما لازم است با هوشیاری، مرزهای شخصی خود را محکم نگه دارید.
از اعتماد بیمورد و به اشتراک گذاشتن اطلاعات حساس و رازهای شخصی با آنان جداً پرهیز کنید. یک آشنایی محترمانه با فاصلهای امن غالباً بهترین راه است.
روشنی و صراحت:
اگر شدت یا تکرر رفتار به حدی بود که قابل اغماض نبود در فرصتی مناسب و به صورت رو در رو اما با آرامش و احترام نگرانی خود را از شنیدهها یا رفتارهای مشکوک بیان کنید. گاهی همین رویارویی آرام میتواند مانع از تکرار شود.
عدم درگیری احساسی:
اجازه ندهید رفتارها و حرفهای آنان آرامش درونی شما را برهم بزند یا شما را به احساسات منفی مانند خشم یا اندوه طولانی دچار کند. به خاطر داشته باشید که مشکل از سوی آنان است و بازتابی از کمبودهای درونی خودشان.
تمرکز بر روابط سالم:
انرژی و زمان عاطفی محدود خود را عمدتاً بر روی افرادی متمرکز کنید که صادق، قابل اعتماد و حامی هستند. تقویت این روابط سالم سپری در برابر تأثیرات منفی روابط سمی خواهد بود.
برخی افراد به دلیل خودمحوری عمیق، فقدان همدلی یا تجارب منفی گذشته که آنان را به کلّی بدبین یا استفادهجو بار آورده قادر به درک و تمرین «قدردانی» نیستند.
آنان ممکن است محبت و لطف دیگران را نشانهای از سادگی یا ضعف تصور کنند و برای رسیدن به اهداف شخصی خود استفاده ازهر وسیلهای ازجمله سوءاستفاده از اعتماد دیگران را جایز بدانند.این رفتار اغلب نشاندهنده بلوغ عاطفی پایین و ناتوانی در شکلدهی و حفظ روابط پایدار و متقابل است.
به عنوان کسی که معتقد به مهربانی بدون سادگی است پیشنهاد میکنم در برخورد با چنین افرادی “هوشیاری” را جایگزین “بدبینی” کنیم.
جامعه ما نیازمند تقویت فرهنگ صداقت و گفتوگوی مستقیم است. به جای تمرکز بر تخریب دیگران میتوانیم با الگوسازی رفتارهای صادقانه فضایی امنتر ایجاد کنیم.
به یاد داشته باشیم که هرکس ممکن است در مواقعی دچار ضعف شود اما انتخاب نهایی ما در برخورد با این رفتارها، تعیینکننده سلامت روابط اجتماعی امان است.
مردم عزیز!زندگی کوتاهتر از آن است که انرژی گرانبهای خود را صرف افرادی کنیم که پشت ما را خالی میکنند.
با حفظ عزت نفس و انتخاب هوشمندانه روابط میتوانیم جامعهای صمیمیتر و صادقتر بسازیم.
گزارش امروز را نه به عنوان راهنمای بدگمانی بلکه به عنوان یادآوری برای حفظ آگاهی و مهربانی همراه با تدبیر بخوانید. لذت زندگی در روابطی است که در آن، هم ظاهر و هم باطن، نور مهربانی را منعکس میکند.
عبدالحمید گلافشان
