یادداشت خبرنگار
توجه ویژه بربوفههای مدارس خوزستان
فروش سلامت درسایه نبودنظارت
صحنۀ مدرسه که باید مأمن آموختن و امنیت باشد این روزها در برخی مدارس استان خوزستان با نگرانی دیگری گره خورده است :
تأمین سلامت غذایی دانشآموزان. آنچه در ادامه میخوانید گزارش میدانی از وضعیت بوفههای غیررسمی و نظارت بر آنهاست.
🚨 وضعیت موجود :
از تنقلات تا خوراکیهای مشکوک و غیرمجاز
بر اساس مشاهدات میدانی در تعدادی از مدارس نواحی چهارگانه اهواز و کارون و شهرهای استان خوزستان پدیدهای نگرانکننده رواج یافته است.
تعدادی از سرایداران در کنار وظایف اصلی خود اقدام به راهاندازی دکهها یا بوفههای غیررسمی کرده و مشغول فروش مواد خوراکی هستند.
مشکل اما فروش سادۀ خوراکی نیست؛ مشکل عرضۀ مواد خوراکی و اغذیۀ غیرمجاز، بدون نظارت و گاه غیراستاندارد است.
موارد گزارششده تنها به فلافل و ساندویچ ختم نمیشود. مثالهای متعددی از فروش نوشابههای گازدار بسیار شیرین، چیپس با نمک و چربی بالا، کالباسِ بدون مشخصات بهداشتی انواع لواشک و آبنباتهای غیربهداشتی، و حتی غذاهای نیمهآمادهای که منشأ و تاریخ تولیدشان معلوم نیست به چشم میخورد.
این مواد خوراکی که گاها خارج از چارچوب تاییدشده به دانشآموزان عرضه میشوند در مواردی به دلیل استفاده از مواد اولیۀ نامرغوب یا شرایط نگهداری نادرست منجر به مسمومیت غذایی و عواقب ناخوشایند برای کودکان ونوجوانان شدهاند.
یک نکته کلیدی و مغفول در این میان وضعیت کارت بهداشت متصدیان این بوفهها است.
طبق دستورالعملهای رسمی اخذ کارت بهداشت و گواهینامه اصناف برای پرسنل بوفه قبل از شروع فعالیت یک اولویت و شرط اساسی محسوب میشود. با این حال در مشاهدات میدانی مشخص شده است که برخی از سرایداران فاقد این کارت بهداشت هستند و برای برخی دیگر نیز مدت اعتبار کارت بهداشتی و مجوز فعالیت آنها به پایان رسیده است.این خلأ، خود یکی از ریشههای اصلی نگرانی از بهداشت فردی فروشندگان و محیط عرضه مواد غذایی است.
چرا نظارت ضعیف است؟
درسالهای گذشته کارشناسان بهداشت محیط ادارات آموزش و پرورش با بازدیدهای منظم و بخشنامههای دقیق بر عملکرد بوفههای مدارس نظارت میکردند. با این حال به نظر میرسد این روند نظارتی در سالهای اخیر کمرنگ یا بهطور کلی متوقف شده است.
این خلأ نظارتی فضایی را ایجاد کرده که در آن سلامت غذایی دانشآموزان به شانس و وجدان فردی فروشندگان وابسته شده است.
کارشناسان بهداشت محیط بر این باورند که هرگونه عرضه مواد غذایی مشمول پروتکلهای سختگیرانه بهداشتی میشود.
این پروتکلها مواردی مانند منبع تأمین مواد اولیه، شرایط نگهداری، سلامت شخص فروشنده و محیط طبخ و توزیع را پوشش میدهد.
فروش مواد غذایی در محیط مدرسه به دلیل حساسیت و آسیبپذیری گروه مصرفکننده (کودکان و نوجوانان) نیازمند بالاترین سطح از دقت و نظارت است.
اقدام پیشنهادی آنان برگزاری دورههای آموزشی اجباری برای سرایداران یا هر فرد مجاز به فروش مواد غذایی در مدرسه است.
چنین دورههایی میتواند شامل اصول بهداشت فردی، بهداشت مواد غذایی و نحوه تشخیص مواد اولیه سالم باشد. تجربههای موفقی مانند برگزاری جلسات آموزشی برای سرایداران مدارس برخی شهرستان هادر گذشته وجود دارد که میتواند الگویی برای استان باشد.
نگارنده این گزارش بر این باور است که مشکل اصلی فقدان یک نظام نظارتی فعال، مستمر و پاسخگو است.
سرایداران نیز اغلب با انگیزه تأمین بخشی از معیشت خود دست به این کار میزنند.
بنابراین رویکرد برطرف کردن این موضوع نباید صرفاً مبتنی بر تعطیلی و برخورد باشد بلکه باید ساماندهی آموزش و نظارت را در دستور کار قرار داد.
پیشنهاد نگارنده ایجاد یک «طرح ساماندهی بوفههای مدارس خوزستان» است که در چارچوب آن:
وضعیت تمامی بوفههای رسمی و غیررسمی مدارس بهطور دقیق پایش و ثبت شود.
برای متقاضیان فعالیت اخذ یا تمدید کارت بهداشت معتبر و گذراندن دورههای آموزشی فشرده بهداشت محیط و مواد غذایی به عنوان شرط لازم و پیش از شروع فعالیت الزامی شود.
بازرسان بهداشت محیط آموزش و پرورش و دانشگاه علوم پزشکی بهطور مشترک و نامحسوس نظارت مستمر خود را از سر گیرند.
فهرست مواد غذایی مجاز و سالم با همکاری متخصصان تغذیه برای فروش در بوفههای مدارس تعیین و ابلاغ شود.
بوفه مدرسه تنها یک محل فروش خوراکی نیست. این نقطه نخستین جایگاهی است که کودکان و نوجوانان بهطور مستقل انتخاب غذایی خود را تجربه میکنند.
بیتوجهی به سلامت این کالاها بهمثابه بیاعتنایی به سلامت نسلی است که باید صاحب فردای این سرزمین باشند.
