«بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِیمِ»
✍️ نگارنده:سید قنبر یوسفیانی
دانشآموخته علم سیاست و روابط بینالملل
فرزند؛ خوزستان_بهبهان
___________________________________
«سه نرخ، یک سردرگمی؛ بنزین در پیچ تصمیمهای سخت اما شاید نابجا»
___________________________________
بنزین، مصیبتهای و معظلات بی شمار بعد از سهنرخی شدن قیمت؛
بنزین در ایران همواره فراتر از یک کالای مصرفی ساده بوده است؛ این ماده حیاتی بهطور مستقیم با معیشت مردم، اقتصاد ملی و حتی مسائل سیاسی و اجتماعی گره خورده است. هر تغییر در قیمت یا شیوه عرضه آن، بهسرعت بر زندگی روزمره مردم اثر میگذارد و زندگی قشر سطح پایین درامدی جامعه ومردم عادی را سخت درگیر و دچار مشکل می نماید. سهنرخی شدن بنزین، یعنی عرضه آن در قالب سهمیه یارانهای، نیمهآزاد و آزاد، یکی از سیاستهایی بود که با هدف مدیریت مصرف، کاهش بار مالی دولت و جلوگیری از قاچاق سوخت اجرا خواهد شد. اما این اقدام پیامدهای گستردهای به همراه خواهد ودر صورتی که غیر کارشناسی و از روی اصول و آینده نگری نباشد محاسنی که ندارد تازه دارای معایب فراوانی نیز خواهد شد که در این مقاله بنا داریم بصورت کوتاه و مختصر اما با در نظر گرفتن همه جوانب طرح به بررسی آن بپردازیم.
سه نرخ برای یک باک؛ مردم در صف پرسشها:؛
در شرح ماجرا، باید گفت که سهنرخی شدن بنزین عملاً به معنای تقسیم جامعه به سه گروه مصرفکننده بود: کسانی که از سهمیه یارانهای استفاده میکردند، کسانی که مجبور به خرید نیمهآزاد بودند، و کسانی که به دلیل نیاز بیشتر، ناچار به خرید بنزین آزاد با قیمت بالا خواهند شد این تفاوت نرخها نهتنها فشار اقتصادی بر مردم عادی را افزایش خواهد داد، بلکه زمینهساز شکلگیری بازار سیاه و سوءاستفادههای گسترده می شود. رانندگان تاکسی، وانتبارها و کامیونداران بیشترین آسیب را خواهند دید و بالطبع این عزیزان و با بالا رفتن هزینه ها و کرایه ها و قیمت حمل بارها مردم عادی هم در جامعه با گرانی سرسام آور و ناترازی خرج و زندگی با درآمد و عایدی خود دچار مشکلات عدیده خواهند شد. زیرا هزینههای روزانهشان چند برابر می شود، در حالی که درآمدشان ثابت می ماند.
از سوی دیگر، افزایش هزینه حملونقل کالاها به تورم عمومی دامن خواهد زد و قیمت مواد غذایی و کالاهای اساسی را بالا می برد.
معایب این اقدام را می توان چنین برشمرد؛ فشار سنگین بر اقشار کمدرآمد و کارگران و حملونقل.
افزایش تورم و گرانی کالاها و خدمات.
رشد بازار سیاه و قاچاق داخلی سوخت.بیاعتمادی عمومی به سیاستهای اقتصادی و اجتماعی دولت.نارضایتی و اعتراضات اجتماعی بهدلیل اجرای ناگهانی و بدون اطلاعرسانی شفاف و در نظر گرفتن راههای برون رفت از مشکلات بعد از اجرای طرح.
اما در سویه دیگر برشمردن محاسن این اقدام دولت ومجلس می توان به؛
کاهش نسبی مصرف سوخت و جلوگیری از مصرف بیرویه و
کاهش قاچاق سوخت به کشورهای همسایه بهدلیل کاهش اختلاف قیمت یاکاهش ترافیک و آلودگی هوا در برخی کلانشهرها یاایجاد انگیزه برای استفاده بیشتر از حملونقل عمومی وخودروهای کممصرف اشاره نمود که اگر این طرح با اینده نگری وبا اصول و قاعده همه جانبه طرح شده باشد میتواند به موفقیت نسبی دست پیدا کند اما اگر صرفا بخاطر جلوگیری از زیان دهی دولت در بحث سوخت واستفاده یک خانواده با چند خودرو از سوخت به قول دولت یارانه ای باشد موفقیت که ندارد تازه مشکلات فراوانی برای کشور وامنیت کشور ومردم نیز بوجود خواهد آورد.
*نتیجهگیری؛*
سهنرخی شدن بنزین؛ راهحل یا بحران تازه؟
سه نرخی شدن قیمت بنزین اگرچه با نیت مدیریت مصرف و کاهش هزینههای دولت آغاز شد، اما در عمل به مصیبتهای اقتصادی و اجتماعی برای مردم عادی تبدیل خواهد شد. فشار بر معیشت، افزایش تورم، رشد بازار سیاه و بیاعتمادی عمومی از مهمترین پیامدهای آن خواهد بود. در مقابل، کاهش نسبی مصرف و کاهش قاچاق از معدود دستاوردهای مثبت این سیاست به شمار میرود که در مقابل آن همه معایب از اجرای این طرح اندک فایده ای ناچیز دارد بنابراین، راهکار پایدار برای مدیریت سوخت در ایران نه در چندنرخی کردن آن، بلکه در سرمایهگذاری در حملونقل عمومی، توسعه خودروهای کممصرف و انرژیهای جایگزین نهفته است؛ اقدامی که میتواند هم اهداف اقتصادی و زیستمحیطی را محقق کند و هم فشار بر مردم را کاهش دهد. در نهایت، سیاستگذاری در حوزه انرژی باید با آیندهنگری، شفافیت و همراهی مردم صورت گیرد تا به جای بحران، به فرصت تبدیل شود.
۱۶ آذرماه ۱۴۰۴ خوزستان_اهواز
