به گزارش خبرنگار سیاسی ایرنا؛ زمزمه‌های برگزاری انتخابات تناسبی چندسالی است در کشور به گوش می‌رسد و تا پیش از این بنا بود این نظام تناسبی جایگزین نظام اکثریتی در انتخابات مجلس شورای اسلامی شود اما در نهایت قانون‌گذاران به نتیجه رسیدند نظام تناسبی را ابتدا برای هفتمین دوره انتخابات شورای شهر تهران به صورت پایلوت برگزار کنند و درصورتی که به نتیجه مطلوب رسیدند در شهرهای بالای ۵۰۰ هزار نفر و انتخابات مجلس شورای اسلامی نیز آن را اجرایی کنند.
هر چند این شیوه انتخاباتی در بسیاری از کشورهای جهان مرسوم است اما در ایران به دلیل عواملی از جمله عدم شکل‌گیری احزاب قدرتمند، تاکنون آزموده نشده است با این حال انتخابات پیش‌روی شوراها در اردیبهشت ۱۴۰۵ سنگ محک خوبی برای سنجش این آمادگی در میان احزاب و تشکل های سیاسی کشور است؛ از این جهت انتخابات شوراها در کانون توجه افکار عمومی قرار گرفته است.
با این حال به علت برگزاری زودهنگام انتخابات ریاست‌جمهوری در تابستان ۱۴۰۳، این بار دیگر انتخابات شوراها برخلاف ادوار گذشته هم‌زمان با انتخابات ریاست‌جمهوری برگزار نخواهد شد و همین امر نگرانی‌هایی را در زمینه میزان مشارکت مردم بوجود آورده است. البته حامیان انتخابات تناسبی بر این باور هستند که این شیوه انتخابات می‌تواند اعتماد مردم برای حضور در پای صندوق‌های رای را فراهم کند اما منتقدان می‌گویند آلوده شدن شوراها به امور سیاسی و بازماندن اعضای این نهاد از وظایف خدمات‌رسانی و مدیریت شهری، در انگیزه مردم برای مشارکت تاثیر منفی دارد.
در ادامه گفتگو با مسعود زریبافان، دبیرکل جمعیت یاران انقلاب اسلامی و محمدمهدی تندگویان عضو شورای چهارم شهر تهران را در زمینه ارزیابی نقاط مثبت و منفی برگزاری انتخابات تناسبی در تهران و ضرورت چاره‌اندیشی برای بازگشت شوراها به امر خدمت‌رسانی و آسیب‌های کشیده شدن این نهاد به ورطه امور سیاسی را می‌خوانید:
بر اساس قانون اساسی حوزه فعالیت شوراها باید کاملا غیرسیاسی باشد
زریبافان که عضویت در دوره دوم شورای شهر تهران را در کارنامه خود دارد، درباره جایگاه و اهمیت شوراها در ساختار حکمرانی کشور،گفت: قانون اساسی در ۸ اصل (اصل ۷ و اصول ۱۰۰ تا ۱۰۶) به اهمیت، وظایف و اختیارات شوراها پرداخته و این نشان از اهمیت این نهاد در نظام مقدس جمهوری اسلامی دارد. شوراها که مستقیما توسط مردم انتخابات می‌شوند از نمادهای مردم‌سالاری دینی نظام هستند و از پایین‌تر سطح که روستا است تا بالاترین سطح که کشوری است (شورای عالی استان‌ها)، در حوزه های مختلف از قبیل اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی و رفاهی و در زمینه‌های تقنینی، اجرایی و نظارتی و اقشاری شامل کارگران، کشاورزان، کارمندان، فرهنگیان و غیره مسئولیت و اختیار دارند و از این لحاظ می‌توان گفت از مهم‌ترین نهادهای نظام جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شوند.
در اصل ۱۰۰ قانون اساسی، وظیفه شوراها در حوزه‌های اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی و رفاهی است.
دبیرکل جمعیت یاران انقلاب اسلامی در پاسخ به این پرسش که چه عاملی باعث شده تا شوراها از وظایف اصلی خود در زمینه خدمات‌رسانی به مردم غفلت و به سوی فعالیت‌های سیاسی سوق پیدا کنند؟ اظهار داشت: در هیچکدام از اصول ذکر شده در قانون اساسی مربوط به شوراها، وظیفه‌ای سیاسی برای اعضای این نهاد تعریف نشده بلکه در اصل ۱۰۰ صراحتا به حوزه‌های اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی و رفاهی برای فعالیت های این نهاد اشاره شده است.
سیاسی شدن شوراها نقطه آسیب‌پذیری آن‌ها است
زریبافان در ادامه افزود: به این ترتیب می‌توان گفت که حوزه فعالیت شوراها کاملا غیرسیاسی است. تجربه هم نشان داده است که سیاسی‌شدن شوراها نه تنها مزیتی برای آن‌ها ایجاد نمی‌کند بلکه معمولا نقطه آسیب‌پذیری آن‌ها نیز است. بخصوص آن جا که برخی افراد شورا را پلکانی برای به دست آوردن جایگاه بالاتر قرار داده‌اند و رویکردشان از خدماتی به سیاسی تغییر کرده است.
این فعال سیاسی بر این باور است که در انتخابات هفتم شوراها که انتخابات تناسبی به صورت پایلوت در تهران اجرا می‌شود با توجه به اینکه محور اصلی انتخابات، احزاب، جبهه‌ها و ائتلافات سیاسی هستند، حاصل آن شورایی می‌شود که محل تاخت و تاز احزاب و جریانات سیاسی خواهد شد.
برخی افراد شورها را پلکان برای به دست آوردن جایگاه بالاتر قرار داده‌اند و رویکردشان از خدماتی به سیاسی تغییر کرده است.
وی در ارزیابی خود از تناسبی شدن انتخابات شورای شهر تهران گفت: اگر با تناسبی شدن صرفا افراد متکثر و متنوع سیاسی و با تعصبات حزبی و غیرمتخصص وارد شورای شهر تهران شوند، قطعا برای انتخاب شهردار بویژه فردی که از موقعیت شهرداری قصد پرش به جایگاه بالاتری از جمله ریاست‌جمهوری را دارد با مشکل اساسی مواجه خواهند شد. اگر حتی بتوانند شهردار هم انتخاب کنند بعید می‌دانم که شهردار مقتدر و کارآمدی بتوانند انتخاب کنند. مگر اینکه احزاب و جریان‌های سیاسی کسانی را در فهرست خود قرار بدهند که اولا تخصص لازم برای اداره شهر را داشته باشند. ثانیا سابقه آن‌ها نشان دهد همواره مسئول خدومی برای مردم بوده و قصدشان برای عضویت در شورا صرفا خدمت به مردم باشد و به دنبال کسب مقام و جایگاه بالاتر و مال‌اندوزی نباشد.
دبیرکل جمعیت یاران انقلاب اسلامی در پاسخ به پرسشی در زمینه عملکرد و میزان موفقیت شوراها در تحقق اهداف در نظر گرفته شده برای این نهاد در ایران اظهار داشت: با توجه به اختیارات و امکانات بالقوه و بالفعلی که بخصوص شوراهای شهر به تبع از شهرداری‌ها دارند، به جز موارد محدود، در مجموع معتقدم شوراهای شهر و روستا کارنامه موفقی در خدمت شایسته به مردم نداشته و نهاد پرهزینه و کم‌فایده بوده‌اند و بعضا هم دچار مشکلات عدیده‌ای شده‌اند که شایسته جایگاه شوراها، نیست.
انتخابات تناسبی موجب افزایش مشارکت مردم می‌شود
زریبافان در توضیح تاثیر تناسبی شدن انتخابات بر میزان مشارکت بیان کرد: به طور کلی در انتخابات تناسبی هر فهرستی دارای اشتراک صفر با فهرست دیگر است و هر کاندیدا فقط در یک فهرست می‌تواند حضور داشته باشد بنابراین خود به خود احزاب و جریان‌های سیاسی ناگزیر خواهند بود تا از نیروهای بیشتری دعوت به همکاری نمایند. بنابراین افراد ذینفع در انتخابات زیاد شده و این کاندیداهای متکثر برای رای‌آوری تلاش خواهند کرد تا همه ظرفیت‌های خود را برای جلب رضایت و کسب رای مردم به صحنه آورند و نتیجه آن افزایش مشارکت مردم در انتخابات خواهد بود. البته در این دوره همراه نشدن انتخابات شوراها با انتخابات ریاست‌جمهوری که معمولا با دو قطبی شدن موجب افزایش مشارکت مردم می‌شد، ممکن است کاهش مشارکت بویژه در شهرهای بزرگ مانند تهران را در پی داشته باشد.
