نفت، این مایع سیاه و آتشافروز که سالهاست چرخ اقتصاد ایران را میچرخاند، اگرچه نعمتی خدادادی است، اما زمانی ثروت واقعی میشود که از قالب خامفروشی بیرون آید و به کالاهای باارزش تبدیل شود. خامفروشی، مانند فروختن خوشه انگور به جای تولید شیره و کشمش و شراب نیست؛ بلکه شبیه فروختن بذرِ زر است قبل از آنکه زمین را بیاراید و محصولی زنجیرهوار از ارزش بیافریند.
در جهان امروز، نفت دیگر تنها منبع انرژی نیست؛ سرچشمه هزاران صنعت است:
پتروشیمی، داروسازی، پلاستیکهای پیشرفته، الیاف مصنوعی، سوختهای پاک، روانکارهای صنعتی، محصولات پزشکی، صنایع الکترونیک و حتی کالاهای خانگی.
کشوری که نفت را میسوزاند و از دود آن گذران میکند، در حقیقت ثروت نسلها را خام میفروشد و فرصت توسعه را بر باد میدهد.
ایران و مخصوصاً خوزستان، که قلب تپنده نفت کشور است، بیش از هر جایی باید از این چرخهٔ ناقص فاصله بگیرد. نفت در این سرزمین چون خون در رگها جاری است، اما ارزش افزودهاش هنوز آنچنان که باید، نصیب مردمش نشده. درحالیکه کشورهای پیشرفته بخش عمده درآمد نفتیشان را نه از بشکهٔ خام، که از صنایع تبدیلی و تکنولوژیهای پیوسته به دست میآورند.
افزایش ظرفیت پالایشگاهها، توسعه صنایع پاییندستی، ایجاد شهرکهای پتروشیمی، تولید فرآوردههای تخصصی، و ورود به حوزه نفتپایههای پیشرفته، میتواند ارزش هر بشکه نفت را دهها برابر کند؛ یعنی به جای فروختن یک بشکه نفت، میتوان محصولاتی فروخت که ارزش اقتصادیشان معادل چندین بشکه است.
جلوگیری از خامفروشی فقط یک انتخاب اقتصادی نیست؛
یک ضرورت ملی است.
ضرورتی برای:
شکوفایی اقتصاد داخلی،
کاهش وابستگی به صادرات خام،
ایجاد اشتغال گسترده در استانهایی چون خوزستان،
افزایش سرمایهگذاری،
و تبدیل نفت از نعمت طبیعی به ثروت انسانی.
نفت به تنهایی ثروت نیست؛
صنعتی که آن را به معنایی تازه تبدیل کند، ثروت است.
امروز زمان آن رسیده است که نگاهمان از خامفروشیِ دیروز عبور کند و به فردایی بیندیشیم که در آن، ارزش افزوده نه در چاهها، که در کارخانهها و صنایع پیشرفتهٔ این سرزمین جاری باشد. خوزستان میتواند مرکز این تحول باشد؛ اگر ارادهای ملی، برنامهای دقیق و دورنگری مدیریتی همراهش شود.
چاه نفت، آغازی است؛
اما تمدن نفت، در پالایش، آفرینش و ارزشآفرینی شکل میگیرد.
منوچهربرون