به قلم:صالح محمدیان
گرچه گزارش‌های رسمی و سخنان مدیران شهری اهواز در سالیان اخیر حاکی از رشد قابل توجه سرانه فضای سبز و افتتاح پروژه‌های متعدد درختکاری و بوستان‌سازی است، اما واکاوی دقیق‌تر نشان می‌دهد این ارقام بیش از آنکه بازتابی از واقعیت باشد، حاصل محاسباتی است که کیفیت زندگی شهروندان را به درستی منعکس نمی‌کند. نکته محوری این است که سرانه فضای سبز تنها در صورتی معنادار است که براساس عرصه‌های سبزِ همگانی، قابل دسترس و پایدار محاسبه گردد. سهم بزرگی از آمار اعلام‌شده متکی به کمربند سبز حاشیه‌ای است که اگرچه در محاسبات عددی لحاظ می‌شود، اما برای اکثر ساکنان به صورت مستقیم قابل استفاده نیست و کارکرد اکولوژیک درون‌شهری ملموسی ارائه نمی‌دهد. از این رو، بزرگ‌نمایی آماری رخ داده، تغییری در تجربه روزمره شهروندان از فضای سبز ایجاد نکرده است.
از سویی دیگر، عوامل تهدیدکننده‌ای مانند کمبود آب پایدار و گرمای طاقت‌فرسا، نرخ بقای گیاهان و درختان کاشته‌شده را به شدت کاهش داده‌اند. آنچه در آمار کاشت نهال در بازه زمانی ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ ثبت شده، با توجه به شرایط دشوار آبی و اقلیمی، در عمل به معنای توسعه پایدار فضای سبز نبوده و بخش عمده‌ای از این کشتها دوام نیاورده‌اند. همچنین رشد پیوسته جمعیت شهر، به خودی خود باعث کاهش سرانه واقعی می‌شود، حتی اگر مساحت فضای سبز ثابت بماند؛ عاملی که در بسیاری از گزارش‌های رسمی نادیده گرفته می‌شود.
عامل کاهنده دیگر، تغییر کاربری و تخریب فضاهای سبز موجود در قالب پروژه‌های عمرانی یا توسعه شبکه معابر است که عمدتاً در آمارهای رسمی انعکاس نمی‌یابد. در مقابل، هر فعالیت کاشت یا افتتاح بوستان با تبلیغات گسترده همراه می‌شود و در نتیجه تصویری نامتوازن و غیرواقعی از روند توسعه فضای سبز ارائه می‌گردد. با در نظر گرفتن کلیه این عوامل – از جمله کمربند سبز غیرقابل دسترس، نابودی نهال‌ها به دلیل بی‌آبی، رشد جمعیت و تخریب فضاهای سبز پیشین – این نتیجه اجتناب‌ناپذیر است که سرانه واقعی و مؤثر فضای سبز اهواز در عمل کاهش یافته است.
در نتیجه، آنچه به عنوان پیشرفت و افزایش سرانه فضای سبز اهواز مطرح می‌شود، بیشتر نوعی آمارگری و صورت‌سازی است تا بهبود عینی شرایط. نیاز اصلی شهروندان، نه ارقامی بزرگ در گزارش‌های اداری، بلکه وجود فضای سبز پایدار، همگانی و باکیفیتی است که در برابر تنش‌های محیطی مقاوم باشد و بتواند در زندگی روزمره آنان نقش بهبود بخش ایفا کند.
