گفتوگوی «جهان اخبار» با صالح محمدیان، کنشگر اجتماعی و پژوهشگر مسائل شهری
مقدمه:
بارندگی چندساعته اخیر بار دیگر اهواز را با بحران آبگرفتگی معابر، ورود آب به منازل شهروندان و فلج شدن تردد شهری مواجه کرد؛ رخدادی تکراری که هر بار پرسشهای جدیتری درباره کارآمدی مدیریت شهری و نحوه هزینهکرد منابع مالی بهویژه «حق آلایندگی» مطرح میکند. «جهان اخبار» در گفتوگویی صریح و بیپرده با صالح محمدیان، کنشگر اجتماعی و پژوهشگر مسائل شهری اهواز، ابعاد این بحران، ریشههای ساختاری آن و راهکارهای برونرفت را بررسی کرده است.
جهان اخبار: بارندگی اخیر با وجود مدت و حجم نهچندان غیرعادی، بار دیگر اهواز را دچار آبگرفتگی گسترده کرد. این تکرار چه پیامی دارد؟
صالح محمدیان:
این اتفاق دیگر یک پدیده طبیعی نیست، بلکه نشانه یک شکست مزمن در مدیریت شهری است. وقتی با بارشی حدود ۴۵ میلیمتر، شهر فلج میشود، خیابانها به رودخانه تبدیل و آب وارد منازل مردم در مناطقی مانند باغشیخ و کوتعبدالله میشود، باید پذیرفت که با یک بحران ساختاری مواجهایم. حتی مسئولان ارشد استان نیز به نبود شبکه مناسب جمعآوری آبهای سطحی اذعان کردهاند. پرسش اصلی این است که منابع مالی کلانی که سالها با عنوان عوارض و حق آلایندگی دریافت شده، دقیقاً در کجا هزینه شده است؟
جهان اخبار: به حق آلایندگی اشاره کردید؛ موضوعی که همواره برای شهروندان با ابهام همراه بوده است. تحلیل شما چیست؟
محمدیان:
واقعیت این است که شفافیت مالی وجود ندارد. این منابع باید صرف لایروبی، نوسازی زیرساختها و ایجاد شبکههای کارآمد دفع آبهای سطحی میشد، اما در گزارشهای کلی و غیرقابل راستیآزمایی گم میشود. وقتی مردم نمیدانند پولشان کجا خرج شده، نتیجهاش همین تکرار بحران است. این وضعیت فقط ناکارآمدی نیست؛ آسیب مستقیم به اعتماد عمومی است و هزینه آن را شهروندان با خسارتهای مادی و روانی میپردازند.
جهان اخبار: شما بارها به چرخه معیوب مدیریت شهری اشاره کردهاید. منظورتان چیست؟
محمدیان:
ما با یک چرخه نگرانکننده روبهرو هستیم: شکست مدیریتی، بدون بازخواست، و سپس تقدیر و جابهجایی در پستهای دیگر. مدیرانی که در دوره مسئولیتشان شهر دچار بحرانهای جدی شده، نهتنها پاسخگو نیستند، بلکه با مراسم تودیع و تعریف و تمجید بدرقه میشوند. این پیام خطرناکی به بدنه مدیریت میدهد که عملکرد اهمیتی ندارد. تا زمانی که این چرخه شکسته نشود، انتظار اصلاح واقعی بیمعناست.
جهان اخبار: از آبگرفتگی عبور کنیم؛ وضعیت فضای سبز اهواز چگونه است؟
محمدیان:
وضعیت نگرانکننده و در برخی شاخصها فاجعهبار است. بر اساس پژوهشهای دانشگاهی، سهم فضای سبز از مساحت شهر بسیار ناچیز و توزیع آن بهشدت ناعادلانه است. سالها پیش کل فضای سبز اهواز حدود ۱.۴ درصد مساحت شهر برآورد شده، در حالی که استانداردهای ملی و بینالمللی سرانه حداقل ۱۲ متر مربع برای هر نفر را توصیه میکنند. این فاصله عظیم، مستقیماً بر کیفیت زندگی شهروندان اثر گذاشته است.
جهان اخبار: چه ارتباطی میان کمبود فضای سبز و تشدید آبگرفتگی وجود دارد؟
محمدیان:
ارتباط کاملاً مستقیم است. غلبه آسفالت و بتن بر سطوح نفوذپذیر، باعث میشود آب باران جذب زمین نشود و بهصورت روانآب به خیابانها هجوم بیاورد. از سوی دیگر، حذف پوشش گیاهی، گرمای شهری و آلودگی را تشدید میکند. توسعه فضای سبز فقط یک اقدام زیباسازی نیست؛ یک سرمایهگذاری زیرساختی برای کنترل سیلاب، کاهش دما و ارتقای سلامت عمومی است.
جهان اخبار: در پایان، راهکار عملی شما برای خروج از این وضعیت چیست؟
محمدیان:
راهحل نیازمند اراده جدی و اقدام فوری است:
شفافیت کامل مالی؛ انتشار عمومی و برخط جزئیات درآمدها و هزینهها، بهویژه حق آلایندگی.
پاسخگویی و بازخواست قانونی مدیران؛ پایان دادن به تقدیر از مدیران ناکام.
تمرکز بر پروژههای زیرساختی حیاتی؛ اولویت مطلق شبکه جمعآوری آبهای سطحی و توسعه عادلانه فضای سبز نفوذپذیر.
نظارت نهادهای مردمی و سمنها بر اجرای پروژهها.
اگر این اقدامات انجام نشود، بارانهای بعدی هم خواهند آمد و این چرخه خسارتبار همچنان تکرار خواهد شد. زمان پاسخگویی فرا رسیده است.
