بهنوش بساک کاظمی
۱۴۰۵/۱/۳۱

ای مادر عزیز که جانم فدای تو؛
قربان مهربانی و لطف و صفای تو.
هرکس مادرش را با یک نام صدا می‌زند، اما من او را با چندین نام می‌خوانم؛ نام‌هایی که نه محصول فکر لحظه‌ای، که رویشِ احساس در عمق جان من‌اند. در هر موقعیت و هر حال و احوال، نامی تازه از قلبم بیرون می‌جوشد؛ گاهی «ماما»، نخستین نامی که شاید کودکانه و بی‌صدا از لب‌هایم سر خورده؛ گاهی «مام» وقتی بخت یار می‌شود و من از خواب بیدارش می‌کنم و لبخند کم‌حرف صبحگاهی‌اش را می‌بینم؛ گاهی «مادرخانم» وقتی از گفت‌وگو با او سرشارم؛ و گاه «خانم ماما» وقتی روزگار تلخ می‌گذرد و بی‌حوصلگی میان ما نشسته است. و آن زمان که پاسخ را زودتر می‌خواهم و دلم عجله دارد، «ماما خانم» از دهانم می‌گریزد؛ گویی هر هجای این نام‌ها پلی است میان دلِ من و آرامشِ او.
اما مگر تنها این‌هاست؟ آن لحظه‌ای که گوشی زنگ می‌خورد، عکس مادر روی صفحه ظاهر می‌شود و زیرش نوشته «مام» و چند قلب قرمز و سفید و آبی؛ گویی دنیا در آن ثانیه می‌ایستد. هر زنگ او، صدای زندگی است؛ صدای تپشِ امنی که هیچ‌گاه نمی‌توان بی‌پاسخش گذاشت. مادر، نه فقط یک نام؛ یک جهان است—جهانی که آرام می‌کند، می‌بخشد، می‌فهمد و می‌ماند.
همین‌جا که می‌ایستم و به معنای «مام» فکر می‌کنم، ناگهان مرز میان مادر و وطن باریک می‌شود. مگر نه اینکه وطن هم مادری‌ست بزرگ‌تر؟ «مامِ وطن» همان آغوش گسترده‌ای‌ست که تاریخ ما را در بر گرفته؛ سرزمینی که با هر فراز و فرود، با هر جنگ و بحران، با هر زخمی که بر تنش نشسته، باز فرزندانش را صدا می‌زند: برگرد… من هنوز هستم.
جنگ، با تمام تاریکی‌اش، نخست مادران را زخمی می‌کند؛ آنان که چشم‌به‌راه می‌مانند، آنان که فرزندانشان را به مرزها می‌فرستند، آنان که دل‌شان پیش هر صدای انفجار می‌لرزد. جنگ خانه‌ها را می‌سوزاند، اما قلب مادران را نمی‌تواند خاموش کند. مادر در زمان بحران، همان چراغی‌ست که گرچه لرزان، اما خاموش نمی‌شود. اوست که میان صدای آژیر و هراس، آرام می‌گوید: «می‌گذرد… من کنارت هستم.» و همین یک جمله، گاه از تمام سپرهای جهان محکم‌تر است.
مادران در جنگ، وطن را زنده نگه می‌دارند. با دستانشان که لرزان اما امیدوار است، با دعاهایی که به آسمان گره می‌زنند، و با اشک‌هایی که بی‌صدا می‌ریزند تا دل فرزندان‌شان نلرزد. آرامشی که مادر می‌دهد، شبیه هیچ چیز نیست؛ حتی شبیه خودِ صلح. شاید به همین دلیل است که در اوج بحران، وقتی همه چیز فرو می‌ریزد، انسان تنها یک نام را صدا می‌زند: مادر. نامی که شبیه کلید نجات است؛ کلیدی که درِ امنیت را باز می‌کند، حتی اگر جهان بیرون در شعله باشد.
مادر، وطن، آرامش؛ این سه واژه در ذهن من درهم تنیده‌اند. هر بار که «مام» را صدا می‌زنم، گویی «مامِ وطن» را نیز می‌خوانم؛ گویی می‌گویم ایران… مادر… بمان، که ما هنوز برای نفس کشیدن، برای امید داشتن، برای دوباره آغاز کردن، به تو محتاجیم.
و من، هر بار که قلبم بی‌پناه می‌شود، دوباره و دوباره، همان نام نخستین را نجوا می‌کنم؛
«ماما…»
تا جهانم آرام شود.