رضا موسی قزوینی
بعضی انسان‌ها را باید پس از رفتنشان شناخت.
نه آن هنگام که نامشان تیتر خبرهاست، بلکه وقتی غبار زمان فرو می‌نشیند و قامت اندیشه‌شان دیده می‌شود.
من نیز تو را دیر شناختم.
سال‌ها از سیاست و قدرتت گفته بودند، اما کمتر کسی از «ایران»ی می‌گفت که در قلب اندیشه‌ات بود. تو پیش از آنکه رهبر یک نظام باشی، دغدغه‌مند ایران بودی؛ ایرانی که آن را میراث تمدن، ایمان، فرهنگ و عزت می‌دانستی. هرجا از پیشرفت سخن گفتی، نام ایران هم بود: ایران قوی، مستقل و سربلند.
استقلال برای تو شعار نبود، باور بود. باور داشتی ملتی که امنیت و آینده‌اش را به بیگانگان گره بزند، اختیار خود را از دست می‌دهد. از همین رو در برابر سلطه‌جویی آمریکا ایستادی؛ نه از سر کینه، بلکه از سر اعتقاد به اینکه عزت یک ملت خریدنی نیست.
تو جنگ را دیده بودی و می‌دانستی امنیت را باید ساخت، نه خرید. از همین اندیشه بود که بر توان دفاعی، فناوری بومی، پیشرفت علمی و خودکفایی پافشاری کردی. اقتصاد را هم فقط با عدد نمی‌سنجیدی؛ تولید برای تو نشانه کرامت ملی بود. از جوان، دانشمند، کارگر و کارآفرین ایرانی سخن می‌گفتی و آینده کشور را در دستان آنان می‌دیدی.
اما شاید کمتر گفته شد که تو فقط با دشمن بیرونی نمی‌جنگیدی؛ با جمود، تحجر و برداشت‌های تنگ‌نظرانه از دین هم درگیر بودی. اسلام را دین عقل، علم و پیشرفت می‌دانستی و هم‌زمان بر وحدت ملی تأکید داشتی. ایران در نگاه تو متعلق به همه فرزندانش بود.
حمایت از مقاومت نیز از همین نگاه می‌آمد؛ مقاومت را دفاع از حق ملت‌ها در برابر سلطه می‌دانستی و امنیت ایران را جدا از امنیت منطقه نمی‌دیدی.
سال‌های رهبری تو آسان نبود، اما اعتمادت به مردم ایران تغییر نکرد. امید را در جوان ایرانی می‌جستی؛ در دانشگاه، آزمایشگاه، کارخانه و مزرعه.
اکنون که نیستی، بهتر می‌شود فهمید که بسیاری از سخنانت برای فردا بود. شاید راز ماندگاری یک اندیشه همین باشد: از زمان خود فراتر رود و نسل‌های بعد را به تأمل وادارد. و همین ماندگاری بود که در بدرقه‌ات نیز آشکار شده؛ آن‌گاه که نه‌تنها مردم ایران، بلکه ملل کشورهای مختلف نیز در مراسم تشییع ایشان شرکت یا با ابراز همدردی، احترام خود را به جایگاهت نشان دادند.
«تویی که نمی‌شناختمت» اعتراف به ناآگاهی دیروز نیست؛ پیمانی است برای شناختی عمیق‌تر. شناخت مردی که عزت ایران را با استقلال آن گره زد، پیشرفت را بدون خودباوری ممکن ندانست، وحدت ملی را سرمایه‌ای بزرگ شمرد و باور داشت آینده این سرزمین را ایمان، دانش و اراده ملت ایران رقم خواهد زد.
و شاید امروز، پس از خاموشی آن صدا، بهتر از همیشه بتوان زمزمه کرد:
تویی که دیر شناختمت؛ ایران در نگاهت، فقط یک سرزمین نبود؛ یک امانت بود.
