در سپهر دیپلماسی هر کشوری، جایگاه سخنگوی وزارت امور خارجه فراتر از یک منصب اداری است؛ این جایگاه، تبلور شخصیت حقوقی و هویتی یک ملت در عرصه جهانی است. در نظام جمهوری اسلامی ایران که سیاست خارجی آن بر پایه اصول عزت، حکمت و مصلحت استوار است، سخنگوی دستگاه دیپلماسی باید فردی باشد که بتواند در سخت‌ترین شرایط، عقلانیت انقلابی را با منطق حقوقی و تبحر حرفه‌ای پیوند زند. اسماعیل بقایی، سخنگوی کنونی وزارت امور خارجه، نمونه‌ای شاخص از چنین دیپلماتی است که با کارنامه‌ای درخشان، می‌توان او را سخنگویی در تراز انقلاب اسلامی دانست.
نخستین و بارزترین ویژگی یک مقام تراز انقلاب، برخورداری از یک پیشینه حرفه‌ای مستحکم است. اسماعیل بقایی یک دیپلمات کارکشته و پرورش‌یافته در بطن وزارت امور خارجه است؛ او مدارج ترقی را پله‌پله و بر اساس شایستگی طی کرده است. از مسئولیت‌های حقوقی در ادارات تخصصی وزارتخانه گرفته تا عضویت در تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای با گروه پنج بعلاوه یک و دبیری ستاد اجرای برجام، همگی نشان از عمق دانش و تجربه او در پیچیده‌ترین پرونده‌های ملی دارد. اوج این مسیر حرفه‌ای، حضور او به‌عنوان سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در دفتر سازمان ملل در ژنو و نیز ریاست کمیته حقوقی مجمع عمومی سازمان ملل بود. چنین سابقه‌ای نشان می‌دهد که بقایی صرفاً یک سخنگو نیست، بلکه خود یک دیپلمات طراز اول است که ابعاد فنی، حقوقی و سیاسی میدان را به‌خوبی می‌شناسد و این شناخت، بنیانی برای گفتار سنجیده و مستدل او فراهم می‌آورد.
عملکرد بقایی در قامت سخنگوی وزارت امور خارجه، آینه‌ای تمام‌نما از ویژگیهای یک مقام در تراز انقلاب است. مهمترین شاخصه در این حوزه، اتکای او به بیانات منطقی، محکم و مستدل است. او در مواجهه با انبوه پرسش‌های چالشی رسانه‌های داخلی و بین‌المللی، هرگز دچار هیجان یا کلی‌گویی نمی‌شود. پاسخ‌های او محصول یک دستگاه تحلیلی منسجم است که در آن، حقوق بین‌الملل، منافع ملی و اصول انقلاب اسلامی به شکلی درهم‌تنیده ارائه می‌گردد. برای نمونه، در قبال فشارهای مربوط به برنامه هسته‌ای، با قاطعیت اعلام کرده است که غنی‌سازی ایران بر اساس حقوق مسلم بین‌المللی، غیرقابل مذاکره است. این ایستادگی منطقی که بر ستون‌های حقوقی استوار است، نمونه عینی از حفظ عزت نظام و آبروی کشور در صحنه بین‌المللی است.
در کنار منطق، آنچه وی را متمایز می‌کند، قدرت پاسخ‌های کوبنده او در دفاع از کیان ایران اسلامی است. دیپلماسی انقلابی به معنای انفعال یا پرخاش‌گری نیست، بلکه به معنای توانایی موضع‌گیری سریع، دقیق و قاطع در برابر زیاده‌خواهی دشمن است. محکومیت صریح حملات رژیم صهیونیستی یا خواندن اقدامات خصمانه آمریکا به‌عنوان مصداق جنایت جنگی، نه به‌عنوان یک موضع شعاری، بلکه در چارچوب استدلال‌های حقوقی و اسناد بین‌المللی از سوی او بیان می‌شود. این مشی، دشمن را در موضع انفعال و دفاع قرار می‌دهد و همزمان به افکار عمومی جهان نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی ایران بر مواضع اصولی خود پابرجاست.
رمز این اقتدار گفتاری در آن است که نامبرده سخن نسنجیده نمی‌زند. او هرگز اسیر بازی‌های رسانه‌ای و موج‌آفرینی‌های مقطعی نمی‌شود. دیپلماتی که خود در اتاق‌های مذاکره حضور داشته و جزئیات فنی پرونده‌های حساس را می‌داند، هنگام صحبت از خطوط قرمز نظام، با اتکا به داده‌های دقیق و تحلیل‌های میدانی سخن می‌گوید. این پرهیز از گمانه‌زنی و شایعه‌پراکنی، اعتمادسازی نهادینه‌ای را برای نظام در سپهر عمومی ایجاد کرده و تصویر یک دستگاه دیپلماسی بالغ و کاربلد را به نمایش می‌گذارد. این نگاه حرفه‌ای و فراجناحی، دقیقاً منطبق با معیار یک مدیر تراز انقلاب است که تخصص و تعهد را با یکدیگر تلفیق کرده و از اشرافیت و سیاسی‌کاری پرهیز دارد.
در نهایت، اسماعیل بقایی را می‌توان چهره‌ای شاخص در دیپلماسی نوین ایران ارزیابی کرد؛ دیپلماتی مجهز به دانش روز حقوق بین‌الملل، مسلط به هنر فن بیان، و معتقد راسخ به اصول بنیادین انقلاب اسلامی. او موفق شده است در آشوب تبلیغاتی و هجمه‌های ترکیبی دشمن، با حفظ متانت، نطقی استوار و بیانی روشن، روایت درست جمهوری اسلامی را به گوش جهانیان برساند و آبروی نظام را در میدان دشوار رسانه حفظ کند. ترکیب نبوغ حقوقی، تجربه عمیق دیپلماتیک و تعهد انقلابی، از اسماعیل بقایی نه صرفاً یک سخنگو، که یک ستون مستحکم و یک سرمایه نمادین برای دستگاه سیاست خارجی کشور ساخته است. او بی‌تردید تصویری از یک مقام مسئول در تراز انقلاب اسلامی است که آینده‌ای روشن‌تر را برای دیپلماسی کشور نوید می‌دهد.
صادق سلامت دوم
روزنامه‌نگار
۵ مرداماه ۱۴۰۵
