منوچهربرون
رسانه‌های برودکاست سال‌ها خانه اصلی مخاطبان بودند؛ رادیو و تلویزیون در بسیاری از خانه‌ها تنها پنجره مردم به جهان خبر، فرهنگ، سرگرمی و آموزش محسوب می‌شدند. اما جهان رسانه تغییر کرده است و امروز مخاطب دیگر منتظر نمی‌ماند تا رسانه‌ای در ساعت مشخصی برای او برنامه پخش کند؛ مخاطب انتخاب می‌کند، جست‌وجو می‌کند و حتی خودش تولیدکننده محتواست.
در چنین شرایطی، رسانه‌های سنتی اگر در نگرش فنی، ساختار برنامه‌سازی و شیوه ارتباط با مخاطب تجدیدنظر نکنند، به تدریج بخش مهمی از مخاطبان خود را به رسانه‌های نوین و فضای مجازی واگذار خواهند کرد.
البته این به معنای پایان رادیو و تلویزیون نیست؛ بلکه به معنای پایان یک شیوه قدیمی از رادیو و تلویزیون‌داری است.
نسل امروز با نسل گذشته تفاوت دارد. مخاطب جوان می‌خواهد خودش انتخاب کند چه ببیند، چه زمانی ببیند و چگونه با آن ارتباط برقرار کند. او دیگر مخاطب منفعل نیست؛ نظر می‌دهد، نقد می‌کند، محتوا تولید می‌کند و در فاصله چند دقیقه می‌تواند یک خبر یا فیلم را با میلیون‌ها نفر به اشتراک بگذارد.
در مقابل، اگر رسانه برودکاست همچنان تصور کند مخاطب فقط باید بنشیند و آنچه را در جدول پخش قرار داده شده تماشا کند، فاصله میان رسانه و جامعه بیشتر خواهد شد.
تنوع، سرعت، کیفیت و مخاطب‌محوری چهار ضلع رسانه امروز هستند.
رسانه باید از مخاطب بپرسد چه می‌خواهد، اما نباید صرفاً دنبال خواسته لحظه‌ای او باشد. وظیفه رسانه حرفه‌ای این است که در کنار سرگرمی، آموزش، آگاهی و فرهنگ‌سازی را نیز دنبال کند. تفاوت رسانه حرفه‌ای با تولیدکننده محتوای فضای مجازی دقیقاً در همین‌جاست.
از سوی دیگر، تکنولوژی نباید صرفاً در خرید دوربین‌های جدید، تجهیزات استودیویی یا سیستم‌های فنی خلاصه شود. نگرش رسانه‌ای نیز باید به‌روز شود.
برنامه‌ساز امروز باید شبکه‌های اجتماعی، پلتفرم‌های ویدئویی، پادکست، محتوای کوتاه، داده و رفتار مخاطب را بشناسد. یک برنامه تلویزیونی می‌تواند هم‌زمان برای تلویزیون، تلفن همراه، شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های اینترنتی طراحی شود. مخاطب نباید مجبور باشد برای پیدا کردن برنامه، دنبال رسانه بگردد؛ این رسانه است که باید به جایی برود که مخاطب حضور دارد.
از سوی دیگر، یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های رسانه‌های برودکاست، نیروی انسانی باتجربه و متخصص است. تهیه‌کننده، کارگردان، نویسنده، تصویربردار، صدابردار و خبرنگاری که سال‌ها تجربه اندوخته‌اند، سرمایه‌های سازمان هستند. اگر این نیروها دیده نشوند، امکان خلاقیت پیدا نکنند و تصمیم‌های حرفه‌ای تحت تأثیر نگاه‌های غیرتخصصی قرار گیرد، بهترین تجهیزات نیز نمی‌توانند رسانه‌ای اثرگذار بسازند.
رسانه آینده، رسانه‌ای است که هم تکنولوژی را بشناسد و هم انسان را.
فضای مجازی رقیب رسانه‌های سنتی است، اما می‌تواند فرصت بزرگی نیز باشد. تلویزیون می‌تواند از اعتبار و امکانات فنی خود استفاده کند و در فضای دیجیتال حضور قدرتمندتری داشته باشد. رادیو می‌تواند پادکست تولید کند. مستند می‌تواند علاوه بر آنتن، در پلتفرم‌های مختلف عرضه شود و برنامه‌های تلویزیونی می‌توانند به محتوای چندرسانه‌ای تبدیل شوند.
پس مسئله، انتخاب میان «تلویزیون» و «فضای مجازی» نیست؛
مسئله، ساختن رسانه‌ای است که بتواند در هر دو جهان زندگی کند.
اگر رسانه‌های برودکاست تغییر را جدی بگیرند، هنوز سرمایه بزرگی در اختیار دارند: اعتماد بخشی از جامعه، نیروی انسانی متخصص، آرشیو ارزشمند، امکانات فنی و تجربه‌ای که بسیاری از رسانه‌های نوظهور فاقد آن هستند.
اما اگر در برابر تغییر مقاومت کنند، مخاطب آرام‌آرام کوچ خواهد کرد؛ نه با یک خداحافظی رسمی، بلکه با خاموش کردن تلویزیون و باز کردن تلفن همراه.
و شاید تلخ‌ترین لحظه برای یک رسانه این نباشد که رقیب تازه‌ای پیدا کند؛
تلخ‌ترین لحظه آن است که مخاطب دیگر برای دیدن و شنیدن او، دلتنگ نشود.
