به گزارش مهدی محمدزاده خبرنگار جهان اخبار ویژهبرنامهای با محوریت بررسی ظرفیتها، فعالیتها و چالشهای سازمانهای مردمنهاد استان خوزستان با حضور جمعی از فعالان و مسئولان این حوزه برگزار شد.در این برنامه، زاهد مهمدی کرتلایی نماینده سازمانهای مردمنهاد استان خوزستان، دکتر سیروس داوودی دبیر کمیته مشورتی شورای هماهنگی مدیریت بحران و بدری نماینده سازمانهای مردمنهاد در شورای توسعه و حمایت از سازمانهای مردمنهاد استان خوزستان حضور داشتند.مهمانان این ویژهبرنامه ضمن تشریح ظرفیتهای سازمانهای مردمنهاد، درباره نقش این مجموعهها در مدیریت بحران، توسعه محلی، افزایش مشارکت اجتماعی، پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و ضرورت تقویت ارتباط میان دولت، مردم، سمنها و رسانهها به بیان دیدگاههای خود پرداختند.
راهاندازی ۲۵ کانون مدیریت بحران محلی در خوزستان
در ابتدای این برنامه، زاهد مهمدی کرتلایی، نماینده سازمانهای مردمنهاد استان خوزستان، با اشاره به اقدامات انجامشده در حوزه مدیریت بحران اظهار کرد: در کنار کارگروههای موجود، تلاش کردیم کانونهای مدیریت بحران محلی را نیز فعال کنیم.وی افزود: در یکی دو ماه نخست فعالیت، حدود ۲۵ کانون محلی در مناطق مختلف استان ایجاد و فعال شد و در ادامه تلاش کردیم با آموزش نیروها و برگزاری برنامههای هماهنگی، زمینه افزایش آمادگی مردم در محلات را فراهم کنیم.
کرتلایی ادامه داد: آموزشهای امداد و نجات، سلامت روان، افزایش اتحاد و انسجام اجتماعی و ارتقای آمادگی جامعه در شرایط بحرانی، از جمله موضوعاتی بود که در این کانونها مورد توجه قرار گرفت.نماینده سازمانهای مردمنهاد استان خوزستان با اشاره به همکاری برخی دستگاههای اجرایی گفت: در این مسیر از همکاری و حمایت مجموعههایی همچون جمعیت هلالاحمر، بهزیستی و ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی برخوردار شدیم و این دستگاهها در بخشهایی در کنار سازمانهای مردمنهاد قرار گرفتند.
وی خاطرنشان کرد: البته انتظار ما بیش از این است و امیدواریم سایر دستگاههای اجرایی نیز همکاری و حمایت بیشتری از سازمانهای مردمنهاد داشته باشند تا بتوان از ظرفیت موجود در جامعه به شکل مطلوبتری استفاده کرد.
تبدیل کانونهای مدیریت بحران به کانونهای تسهیلگری محلی
کرتلایی در ادامه از تغییر رویکرد کانونهای محلی خبر داد و گفت: کانونهای مدیریت بحران محلی که در ابتدا با هدف افزایش آمادگی مردم در برابر بحرانها شکل گرفتند، اکنون در مسیر تبدیل شدن به کانونهای تسهیلگری محلی قرار گرفتهاند.
وی توضیح داد: در دل محلات، فعالان اجتماعی، فعالان فرهنگی، مدیران سازمانهای مردمنهاد و افراد فعال و اثرگذار همان محله گرد هم آمدهاند تا کانونهای تسهیلگری محلی را فعال کنند.
نماینده سازمانهای مردمنهاد استان خوزستان افزود: هدف ما این است که با حفظ و ارتقای این کانونها، نقش مشارکتی مردم را پررنگتر کنیم و موضوع توسعه محلی و محلهمحوری را با همکاری دولت به شکل عملیاتی دنبال کنیم.
کرتلایی تأکید کرد: باید به نقطهای برسیم که مردم و دولت در کنار یکدیگر قرار بگیرند و کار مشارکتی واقعی شکل بگیرد؛ چراکه بسیاری از مسائل موجود در محلات را نمیتوان تنها از طریق ساختارهای دولتی حل کرد.
مشارکت مردم نباید تنها در حد شعار باقی بماند
وی با اشاره به اهمیت مشارکت اجتماعی اظهار کرد: سالهاست درباره مشارکت مردم صحبت میشود و از نقش مردم در حل مشکلات و افزایش ظرفیتهای اجتماعی سخن گفته میشود، اما این مشارکت در بسیاری از موارد هنوز در مرحله شعار باقی مانده و در عمل آنگونه که باید شاهد استفاده از ظرفیت مردم نبودهایم.
کرتلایی افزود: باید مشخص شود مشارکت واقعی مردم تا چه اندازه میتواند در حل مشکلات، افزایش ظرفیتهای اجتماعی و کاهش آسیبها مؤثر باشد.
وی تصریح کرد: هیچ جامعهای بدون همکاری و مشارکت مردم نمیتواند مسیر توسعه را به شکل مطلوب طی کند و بنابراین باید تلاش کنیم زمینه فعال شدن مردم و سازمانهای مردمنهاد را بیش از گذشته فراهم کنیم.
نماینده سازمانهای مردمنهاد استان خوزستان ادامه داد: مردم باید بدانند که صرفاً دریافتکننده خدمات نیستند، بلکه خودشان میتوانند بخشی از راهحل مشکلات جامعه باشند.
سازمانهای مردمنهاد؛ ظرفیت مهم اجتماعی برای دولت
در ادامه این ویژهبرنامه، دکتر سیروس داوودی، دبیر کمیته مشورتی شورای هماهنگی مدیریت بحران، با اشاره به تجربه چندساله خود در این حوزه اظهار کرد: بر اساس تجربهای که طی سالهای گذشته در این زمینه داشتهام، به این نتیجه رسیدهام که ظرفیت سازمانهای مردمنهاد آنگونه که باید در کشور و در ساختارهای دولتی مورد استفاده قرار نگرفته است.
وی افزود: سازمانهای مردمنهاد میتوانند به عنوان یکی از ظرفیتهای مهم اجتماعی، میان مردم و دولت نقش ارتباطی و تسهیلگر داشته باشند.
داوودی با اشاره به ویژگیهای سازمانهای مردمنهاد گفت: غیردولتی، غیرسیاسی و غیرانتفاعی بودن، از ویژگیهایی است که به این سازمانها امکان میدهد در حوزههای اجتماعی و فرهنگی بدون ورود به مسائل سیاسی فعالیت کنند.
وی ادامه داد: همین ویژگیها باعث میشود سمنها بتوانند بسیاری از مشکلات و مسائل مردم را از نزدیک مشاهده و آنها را به دستگاههای مسئول منتقل کنند.
ظرفیت سمنها در حوزههای مختلف
دبیر کمیته مشورتی شورای هماهنگی مدیریت بحران گفت: اگر بخواهیم ظرفیت سازمانهای مردمنهاد را بررسی کنیم، تقریباً در برابر هر دستگاه و سازمان دولتی، مجموعههایی در قالب سازمانهای مردمنهاد وجود دارند که میتوانند در همان حوزه فعالیت و کمک کنند.
وی افزود: در حوزه میراث فرهنگی، گردشگری، صنایع دستی، آسیبهای اجتماعی، بهداشت و درمان، علوم و فناوری و بسیاری از حوزههای دیگر، سازمانهای مردمنهاد ظرفیتهای قابل توجهی دارند.
داوودی تصریح کرد: دولت باید از این ظرفیت استفاده کند و سازمانهای مردمنهاد را به عنوان یک ظرفیت اجتماعی، تخصصی و رصدکننده مسائل جامعه مورد توجه قرار دهد.
وی ادامه داد: سمنها میتوانند مشکلات را از سطح جامعه شناسایی کنند و این مسائل را به دستگاههای اجرایی منتقل کنند؛ بنابراین ارتباط میان دولت و سازمانهای مردمنهاد باید یک ارتباط مستمر و هدفمند باشد.
نقش سمنها در مدیریت بحران
داوودی با اشاره به حوزه مدیریت بحران اظهار کرد: سازمانهای مردمنهاد میتوانند در مراحل مختلف مدیریت بحران، از پیشگیری و آمادگی گرفته تا زمان وقوع حادثه و دوران پس از بحران، نقش مؤثری داشته باشند.
وی افزود: انتظار میرود دستگاههای اجرایی تنها در زمان وقوع بحران به سراغ سازمانهای مردمنهاد نروند، بلکه از ظرفیت این مجموعهها در مرحله پیشگیری، آموزش و افزایش آمادگی جامعه نیز استفاده کنند.
دبیر کمیته مشورتی شورای هماهنگی مدیریت بحران تأکید کرد: سازمانهای مردمنهاد به دنبال تصدیگری یا جایگزین شدن با دستگاههای دولتی نیستند؛ بلکه هدف آنها کمک به دولت و جامعه و استفاده از ظرفیت مردم برای حل مسائل است.
وی گفت: حمایت از سازمانهای مردمنهاد به معنای وابسته کردن آنها نیست، بلکه به معنای ایجاد بستر مناسب برای فعالیت، آموزش و استفاده از ظرفیت تخصصی و اجتماعی آنهاست.
هشدار نسبت به گسترش آسیبهای اجتماعی
در بخش دیگری از این برنامه، بدری، نماینده سازمانهای مردمنهاد در شورای توسعه و حمایت از سازمانهای مردمنهاد استان خوزستان، به تشریح ماهیت و فعالیت سازمانهای مردمنهاد پرداخت.
وی اظهار کرد: اگر بخواهیم تعریف سادهای از سازمانهای مردمنهاد ارائه کنیم، باید گفت این سازمانها مجموعهای از افرادی هستند که با هدف انجام فعالیتهای عامالمنفعه در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
بدری افزود: سازمانهای مردمنهاد دارای ماهیتی غیردولتی، غیرسیاسی و غیرانتفاعی هستند و در حوزههای مختلف برای کمک به جامعه فعالیت میکنند.
وی ادامه داد: امروز سازمانهای مردمنهاد در حوزههایی همچون محیط زیست، میراث فرهنگی، آسیبهای اجتماعی، حقوق شهروندی و سایر زمینههای اجتماعی و فرهنگی مشغول فعالیت هستند.
آسیبهای اجتماعی یک چالش جدی است
نماینده سازمانهای مردمنهاد در شورای توسعه و حمایت از سازمانهای مردمنهاد استان خوزستان با اشاره به موضوع آسیبهای اجتماعی گفت: واقعیت این است که در چند سال اخیر روند برخی آسیبهای اجتماعی به شکل گستردهای افزایش پیدا کرده و این مسئله هم نگرانکننده است و هم یک چالش جدی برای مسئولان محسوب میشود.
وی افزود: اگر این چالشها بهموقع مدیریت و برای آنها برنامهریزی نشود، ممکن است در آینده با مشکلات پیچیدهتری مواجه شویم.
بدری تصریح کرد: موضوع آسیبهای اجتماعی باید با نگاه کارشناسی، علمی و واقعبینانه بررسی شود و نمیتوان نسبت به نشانهها و آمارهای موجود بیتفاوت بود.
وی ادامه داد: یکی از موضوعات قابل توجه، افزایش مراجعه مردم، بهویژه جوانان و دانشجویان، به مراکز مشاوره است که میتواند نشاندهنده وجود مسائل و مشکلات اجتماعی و روانی در جامعه باشد.
ضرورت تقویت برنامههای پیشگیرانه
بدری تأکید کرد: برای مقابله با آسیبهای اجتماعی نباید صرفاً پس از وقوع آسیب وارد عمل شد، بلکه لازم است برنامههای پیشگیرانه تقویت شوند.
وی افزود: سازمانهای مردمنهاد به دلیل ارتباط مستقیم با جامعه میتوانند در شناسایی آسیبها و طراحی برنامههای پیشگیرانه نقش مهمی داشته باشند.
نماینده سازمانهای مردمنهاد در شورای توسعه و حمایت از سازمانهای مردمنهاد استان خوزستان خاطرنشان کرد: اگر دستگاههای اجرایی از ظرفیت سمنها استفاده کنند، امکان طراحی و اجرای برنامههایی متناسب با نیاز واقعی جامعه افزایش پیدا خواهد کرد.
تأکید بر نقش رسانهها در انعکاس صدای سمنها
در بخش پایانی این ویژهبرنامه، زاهد مهمدی کرتلایی با تقدیر از رسانههایی که در کنار سازمانهای مردمنهاد قرار دارند، اظهار کرد: لازم است به صورت ویژه از رسانههایی که صادقانه در کنار سازمانهای مردمنهاد بودهاند تشکر کنیم.
وی افزود: رسانهها میتوانند صدای سازمانهای مردمنهاد را از طریق کانالها، پایگاههای خبری و روزنامهها به گوش مردم و مسئولان برسانند.
کرتلایی ادامه داد: ما به ارتباط میان سازمانهای مردمنهاد و رسانهها نیاز داریم و انتظار داریم فعالان رسانهای که دغدغه خدمت به جامعه دارند، در کنار سازمانهای مردمنهاد قرار بگیرند.
وی تصریح کرد: رسانهها میتوانند مطالبات و ظرفیتهای سازمانهای مردمنهاد را به مسئولان منتقل کنند و باعث شوند مسئولان نیز شناخت دقیقتری از ظرفیتهای موجود در جامعه داشته باشند.
«سازمانهای مردمنهاد در مقابل دولت نیستند»
نماینده سازمانهای مردمنهاد استان خوزستان در ادامه گفت: لازم است تأکید کنیم که سازمانهای مردمنهاد در مقابل هیچکس و هیچ مسئولی قرار ندارند.
وی افزود: ما در مقابل دولت نیستیم و هیچ مسئله شخصی با مسئولان نداریم؛ فعالیت ما ماهیتی اجتماعی و فرهنگی دارد و با هدف کمک به جامعه و حل مشکلات مردم انجام میشود.
کرتلایی اظهار کرد: سازمانهای مردمنهاد نیز بدون ایراد و نقص نیستند و ممکن است در برخی بخشها ضعفهایی وجود داشته باشد، اما باید این موارد با نگاه اصلاحی و دلسوزانه بررسی شوند.
وی افزود: اگر در عملکرد یک سازمان مردمنهاد ضعف یا اشکالی وجود دارد، باید آن را شناسایی و برای رفع آن تلاش کرد؛ اما انتظار داریم این نگاه، همراه با اعتماد و با هدف تقویت فعالیتهای اجتماعی باشد.
دعوت به همکاری میان دولت، مردم و سمنها
کرتلایی در پایان با تأکید بر ضرورت همکاری میان بخشهای مختلف جامعه گفت: انتظار داریم مسئولان، رسانهها و مجموعههای مختلف با نگاه خیرخواهانه و همراه با اعتماد در کنار سازمانهای مردمنهاد قرار بگیرند.
وی افزود: اگر مردم، دولت، رسانهها و سازمانهای مردمنهاد در کنار یکدیگر قرار بگیرند و دست به دست هم دهند، میتوان بسیاری از مشکلات موجود را بهتر مدیریت کرد.
نماینده سازمانهای مردمنهاد استان خوزستان خاطرنشان کرد: جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به مشارکت اجتماعی، همدلی و همکاری نیاز دارد.
وی ادامه داد: هدف ما این است که با تقویت کانونهای محلی، افزایش مشارکت مردم و توسعه فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی، بخشی از مشکلات موجود در محلات و استان خوزستان را کاهش دهیم.
جمعبندی؛ مشارکت واقعی، حلقه مفقوده توسعه اجتماعی
مجموع مباحث مطرحشده در این ویژهبرنامه نشان داد که سازمانهای مردمنهاد میتوانند ظرفیت قابل توجهی برای کمک به مدیریت مسائل اجتماعی و بحرانهای استان خوزستان باشند.
فعالیت کانونهای محلی، آموزش امداد و نجات، ارتقای سلامت روان، افزایش انسجام اجتماعی، توسعه محلی و پیشگیری از آسیبهای اجتماعی، بخشی از حوزههایی است که میتوان از ظرفیت سمنها در آنها استفاده کرد.
از سوی دیگر، مهمانان این برنامه بر یک نقطه مشترک تأکید داشتند؛ اینکه مشارکت اجتماعی نباید صرفاً در حد شعار باقی بماند و لازم است میان مردم، دولت، سازمانهای مردمنهاد و رسانهها یک همکاری واقعی، مستمر و هدفمند شکل بگیرد.
در این میان، رسانهها نیز میتوانند با انعکاس مطالبات مردم، معرفی ظرفیتهای سازمانهای مردمنهاد و ایجاد پل ارتباطی میان جامعه و مسئولان، نقش مؤثری در تقویت مشارکت اجتماعی ایفا کنند.
