به قلم عبدالحسین کلانتری پور
تحریم‌های اخیر هوایی آمریکا علیه ایران و به تبع آن، ایجاد محدودیت‌ها و بسته شدن فرودگاه نجف به روی پروازهای ایرانی، بار دیگر نشان داد که واشنگتن چگونه از هر اهرمی برای ضربه زدن به روابط استراتژیک همسایگان در منطقه خاورمیانه استفاده می‌کند. این اقدام که با همراهی و سکوت تامل‌برانگیز دولت فعلی عراق همراه شده است، ابعاد سیاسی، اقتصادی و اعتقادی گسترده‌ای دارد که نیازمند واکاوی دقیق است.
حافظه تاریخی؛ از دروازه‌های سقوط تا امنیت امروز
برای درک عمق روابط ایران و عراق، نیازی نیست به تاریخ دور بازگردیم. در سال ۲۰۱۴، زمانی که تروریست‌های داعش (که دست‌پرورده سیاست‌های آمریکا در منطقه بودند) به چند کیلومتری بغداد و کربلا رسیدند، این جمهوری اسلامی ایران بود که به یاری ملت و دولت عراق شتافت.
عراقِ امروز، امنیت و یکپارچگی خود را تا حد زیادی مدیون خون شهدای مقاومت، به‌ویژه سردار شهید حاج قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس است؛ فرماندهانی که به دستور مستقیم رئیس‌جمهور وقت آمریکا در خاک عراق به شهادت رسیدند. نادیده گرفتن این فداکاری‌ها و تسلیم شدن در برابر فشارهای واشنگتن، نه تنها ناسپاسی تاریخی است، بلکه استقلال سیاسی بغداد را زیر سوال می‌برد.
پیوندهای عمیق اقتصادی و اجتماعی؛ تحریم ایران یا تحریم عراق؟
تصمیم‌گیران عراقی که امروز تحت فشارهای آمریکا مسیر محدودیت علیه ایران را در پیش گرفته‌اند، باید به یک واقعیت اقتصادی توجه کنند: این روابط جاده‌ای دوطرفه است که کفه ترازوی نیازها در آن بیشتر به سمت عراق سنگینی می‌کند.
-
وابستگی زیرساختی و تجاری: بخش عمده‌ای از برق عراق توسط ایران تامین می‌شود و بازار این کشور مقصد اصلی صادرات غیرنفتی ایران از جمله مصالح ساختمانی (آهن و سیمان)، محصولات کشاورزی و مواد غذایی است.
-
گردشگری مذهبی و درمانی: فرودگاه نجف تنها یک بعد سیاسی ندارد؛ بلکه دروازه ارتباط اعتقادی و زیارتی میلیون‌ها نفر است. علاوه بر این، سالانه هزاران عراقی برای مقاصد زیارتی (مشهد و قم) و توریسم درمانی به ایران سفر می‌کنند.
ایران اهرم‌های فشار متعددی (از جمله صادرات برق) در اختیار دارد، اما همراهی نخست‌وزیر فعلی عراق با تحریم‌های آمریکا، پیش از آنکه به ایران ضربه بزند، به معنای «خودتحریمی» عراق و متضرر شدن مردم این کشور است.
توطئه خطرناک «جنگ شیعه با شیعه»
آنچه در پس پرده این تصمیمات دیکته‌شده از سوی واشنگتن قرار دارد، پروژه خطرناک ایجاد تقابل در محور مقاومت است. آمریکا و رژیم صهیونیستی که بیشترین سود را از تفرقه در جهان اسلام می‌برند، در تلاش‌اند تا با ایجاد حساسیت و اختلاف میان دولت و ملت‌های دو کشور، سناریوی شوم «جنگ شیعه با شیعه» را کلید بزنند.
دولت عراق که همچنان نفت خود را می‌فروشد اما دلارهای آن را با اجازه و چمدان‌های آمریکایی دریافت می‌کند، باید بداند که ادامه حضور پایگاه‌های نظامی آمریکا و اجرای فرامین آن‌ها، نتیجه‌ای جز ذلت و وابستگی دائمی برای این کشور نخواهد داشت.
مقاومت مردمی؛ سد راه توطئه‌ها
خوشبختانه جامعه عراق یکپارچه نیست و وجدان بیدار مردم، علما و جریان‌های سیاسی این کشور متوجه این خطر شده‌اند. اعتراضات گسترده گروه‌های مقاومت عراقی نظیر جنبش نجباء، کتائب سیدالشهدا و هشدارهای صریح شخصیت‌هایی چون شیخ اکرم الکعبی مبنی بر احتمال تحصن در فرودگاه‌ها، نشان می‌دهد که بدنه اجتماعی عراق اجازه نخواهد داد خون شهدا پایمال شده و این کشور به حیاط خلوت سیاست‌های آمریکا تبدیل شود.
نتیجه‌گیری روابط ایران و عراق به دلیل پیوندهای عمیق قومی، زبانی، فرهنگی و مذهبی، با بخشنامه‌های دیکته‌شده از کاخ سفید از بین نخواهد رفت. انتظار می‌رود با ورود جدی علما، روشنفکران و مردم عراق، دولت این کشور از مسیر اشتباه فعلی بازگردد و استقلال خود را فدای منافع زودگذر و وعده‌های توخالی آمریکا نکند. به امید روزی که با عنایت ائمه اطهار (ع)، دست بیگانگان از منطقه کوتاه شده و اوضاع به روال عادی و برادرانه بازگردد.
