به قلم: صالح محمدیان
شهردار به‌عنوان بالاترین مقام اجرایی شهر، با مجموعه گسترده‌ای از معاونان و مدیران ارشد روبه‌روست که هر یک دارای اختیارات وسیع و مسئولیت مشخص هستند. در چنین ساختاری، ماهیت نظارت شهردار باید مدیریتی و علمی باشد، نه بازدیدی. انتظار اینکه شهردار شخصاً از تمام پروژه‌ها بازدید کند، نه‌تنها او را از وظایف راهبردی‌اش بازمی‌دارد، بلکه به دلیل محدودیت تخصص در حوزه‌های متنوع، او را در برابر روایت‌سازی در ارائه گزارش‌ها آسیب‌پذیر می‌کند.
الگوی مطلوب آن است که شهردار پیش از هر بازدید میدانی، از طریق گزارش‌های اداری و گزارش‌های پایش تیم کارشناسی، به اشراف اطلاعاتی کامل دست یابد و با ذهنی آماده و پرسش‌های مشخص، وارد پروژه شود. در غیر این صورت، بازدید به یک آیین نمایشی تبدیل می‌شود که در آن، مدیر پروژه با اندک آماری و چند اصطلاح تخصصی، ذهن مدیر ارشد را از پرسش‌های اساسی منحرف می‌کند.
مصداق روشن این آسیب، در بازدیدی از یک پروژه کنترل و انتقال آب‌های سطحی قابل مشاهده است. در این بازدید، به‌محض رسیدن شهردار به محل اجرا، مدیر پروژه پیش‌دستی کرده و شروع به توضیح فنی درباره نحوه اتصال لوله‌ها می‌کند.
توضیحی که در ظاهر آموزشی است، اما در عمل، ذهن شهردار را از پرسش اصلی — یعنی علت کندی پیشرفت پروژه — دور می‌کند.
نکته قابل تأمل آن است که اخطار ستاد بحران حدود پنجاه روز پیش صادر شده و پروژه بر اساس همان اخطار آغاز شده است. در چنین شرایطی، انتظار می‌رفت که مدیریت پروژه با برآورد دقیق زمان، تجهیز حداکثری کارگاه و به‌کارگیری چند شیفت کاری، مقدمات اتمام پروژه پیش از آغاز بارندگی‌ها را فراهم کند. اما آنچه مشاهده می‌شود، آن است که شهردار شخصاً در حین بازدید، متوجه ضرورت افزودن یک دستگاه بیل مکانیکی می‌شود؛ یعنی نقیصه‌ای که باید در گزارش‌های پیشینی به او منتقل شده باشد.
این وضعیت، نشانه‌ای از خلأ در برنامه‌ریزی زمان و تخصیص تجهیزات پروژه است. در چنین مواردی، صرف تذکر کافی نیست؛ بلکه برخورد باید جنبه توبیخی و اصلاحی داشته باشد. اصول مدیریت پروژه ایجاب می‌کند که پیش از شروع هر عملیات، زمان‌بندی، تخصیص منابع و سناریوهای احتمالی تأخیر مشخص شده باشد.
بدیهی است که در نبود این آمادگی، احتمال عدم اتمام پروژه پیش از فصل بارندگی وجود دارد و در صورت بروز بحران، نه‌تنها هزینه صرف‌شده هدر می‌رود، بلکه حفاری‌های انجام‌شده خود به معضلی مضاعف تبدیل خواهد شد.
در نگاه افکار عمومی و ناظران، نتیجه نهایی پروژه، معیار قضاوت خواهد بود، نه تعداد بازدیدها و تصاویر منتشرشده. چنانچه پروژه‌ای با این سطح از آمادگی، در مواجهه با نخستین بارندگی ناکام بماند، تصاویر بازدیدهای پیشین، به‌جای آنکه نشانه اهتمام مدیریت شهری تلقی شود، به سوژه‌ای برای پرسشگری درباره کارآمدی آن تبدیل خواهد شد.
الگوی نظارتی شهرداری، تا چه زمانی بر بازدیدهای میدانی استوار خواهد بود و چه زمانی به سمت راهبری اطلاعاتی حرکت خواهد کرد؟
