بخش  اختصاصی روزنامه جهان اخبار:علمی تخصصی
نوروفیدبکNeurofeedback

نوروفیدبک یا بازخورد زیستی نوعی آموزش خود تنظیمی مغز است که با آگاه ساختن فرد از عملکرد ناخودآگاه مغزش امکان کنترل آن را برای شخص فراهم می­آورد. در واقع نوروفیدبک با آگاه سازی شخص از عملکرد ناخودآگاه مغز به بازشناسی امواج ناهنجاری می­پردازد که در جلسه­های درمان قابل اصلاح و بهبود عملکرد هستند. در این روش درمانی با افزایش آگاهی شخص نسبت به عملکرد مغز، توان وی برای بالا بردن توجه و خودکنترلی افزایش می­یابد. این امر سبب می­شود که شخص آرامش خود را بازیابد و بتواند بر مسائل تمرکز کند. در این روش با استفاده از ابزارهای کامپیوتری امواج مغز قابلیت نمایش پیدا می­کنند. با بازشناسی امواج ناهنجار روش مناسب برای تغییر و اصلاح امواج مغزی توسط نوروتراپیست تجویز می­شود.

مطالعات و پژوهش­های فراوانی نشان داده­اند که درمان از طریق نوروفیدبک با موفقیت ۹۰ تا ۹۵ درصدی در بهبود عملکرد  برخی از اختلال­ها را موجب می­شود. این اختلال­ها عبارتند از اضطراب، افسردگی، بیش فعالی (ADHD)، پرخاشگری و خشم، اختلال یادگیری (خواندن، نوشتن و ریاضی)، وسواس و همچنین در درمان دردهای جسمانی(مانند میگرن، سردردهای تنشی، دست درد، کتف درد و….)، اعتیاد، پانیک و حمله­های عصبی، ترس­های غیر معمول (فوبیا) و بی­خوابی به اثبات رسیده است.

علائم برخی اختلالات در نقشه مغزی جهت استفاده در درمان با نوروفیدبک

در سال ۲۰۱۶ انجمن روان-فیزیولوژی و بیوفیدبک کاربردی آمریکا (AAPB) سطح اثر بخشی نوروفیدبک و بیوفیدبک را در درمان برخی اختلال­ها تا ۵ سطح معرفی کرده است که این سطح­ها توسط انجمن غذا و داروی آمریکا (FDA) مجوزهای لازم را اخذ کرده است.

میزان اثر بخشی درمان نورفیدبک در اختلال­های مختلف

میزان اثر بخشی درمان بیوفیدبک در اختلال­های مختلف

تا به امروز هیچ اثر منفی از نوروفیدبک گزارش نشده است، بلکه تمام اثراتی که در پژوهش­های مختلف برای آن گفته شده مثبت بوده است. بدترین حالت این است که نوروفیدبک نتواند تغییری در علائم بیماری به وجود آورد. همزمان شدن نوروفیدبک با مصرف دارو، نه تنها عوارض بدی ندارد، بلکه در مورادی باعث می­شود تاثیر داروها بیشتر شود تا پس از مدتی بتوان داروها را تحت نظر پزشک به­تدریج قطع نمود. نتیجه مناسب گرفتن از هر روش درمانی به شرایط گوناگونی بستگی دارد مانند: نوع و شدت بیماری، زمان اقدام به درمان، میزان همکاری فرد و خانواده او با تیم درمانی، رعایت تمام نکات مربوط به درمان از جانب فرد و درمانگر. همین شرایط در مورد درمان نوروفیدبک وجود دارد. انگیزه فرد برای پیگیری درمان و حضور مرتب در جلسه­ها و مهارت و تجربه درمانگر در استفاده از دستور العمل­های درمانی مناسب، از اصلی­ترین عوامل موثر بر نتیجه درمان به روش نوروفیدبک است.

اگر شما یا فرزندتان برای کنکور، امتحان ورودی مدارس خاص یا مسابقه­های ورزشی مهم آماده می­شوید، تکنولوژی نوروفیدبک با افزایش شاخص توجه و بهبود تمرکز باعث می­شود میزان یادگیری، دقت، توجه و سرعت عمل­تان هنگام انجام فعالیت­ها به صورت چشمگیری افزایش یابد و بنابراین، امکان رسیدن به موفقیت را به صورت باورنکردنی بالا می­برد. اثر این روش درمانی پایدار و همیشگی است و باعث بهبود حافظه و افزایش هوشبهر (IQ) می­شود که در نتیجه موجب افزایش قابل توجه در مهارت­ها و توانمندی­های شناختی در افراد می­گردد.

تعداد جلسه­های مورد نیاز برای تکمیل دوره درمان با توجه به سن مراجع، شدت و نوع اختلال در هر فرد متفاوت است، اما به­طور متوسط تعداد جلسه­های درمانی مورد نیاز بین ۳۰ تا ۵۰ جلسه است. مدت زمان هر جلسه درمان ۲۰ تا ۳۰ دقیقه است و ممکن است در برخی موارد کمی طولانی­تر یا کوتاه­تر باشد . فاصله زمانی جلسه­های درمان در ابتدای دوره درمانی ۳ جلسه در هفته است که با پیشرفت درمان فاصله­های جلسه­های درمان بیشتر می­شود. افزایش فاصله زمانی جلسه­های درمان به­خصوص در مراحل پایانی دوره درمانی ضرورت و اهمیت ویژه دارد چرا که موجب تثبیت و ماندگاری دائم و رسیدن به عملکرد مطلوب می­شود. از طرف دیگر، قطع ناگهانی درمان یا ناقص گذاشتن آن سبب بازگشت علائم و بیماری خواهد شد.

فردوس پورشریف متخصص روانشناسی کودک و نوجوان
مدیریت کلینیک حال خوب من