✍️ احمد احمدزاده
فعال فرهنگی و قرآنی، ماهشهر
۱- موسم حج، صرفاً میدان اظهار نظر نیست؛ میدان سنجش عقلانیت، حکمت و زمان‌شناسی در کنش دینی است.
۲- در ایام حج، هر کلمه و کنش مذهبی، بازتابی فراتر از مرزهای ملی دارد؛ عقلانیت، نیاز نخست این میدان است.
۳- کنش‌گری دینی در موسم حج، باید در تراز وحدت اسلامی، مصلحت امت و حکمت اهل‌بیت علیهم‌السلام باشد.
۴- مناسبات نوین ایران و عربستان، آزمونی تازه برای سنجش وزن گفتار و رفتار مذهبی در سطح بین‌الملل است.
۵- حق‌گویی در زمان و مکانِ نامناسب، گاه خود مانعی برای تحقق همان حق می‌شود. حج، میدان تدبیر است.
انتشار کلیپی از سخنان حجت‌الاسلام و المسلمین قاسمیان، روحانی برجسته قرآنی، در ایام انجام مناسک حج در عربستان سعودی و بازتاب‌های آن در فضای رسانه‌ای و اجتماعی، فرصتی است برای تأملی دوباره بر نسبت میان حق‌گویی، عقلانیت، حکمت و مصلحت، آن‌هم در بستر مناسک بین‌المللی و پرحساسیت حج.
حج، صرفاً یک عبادت فردی نیست؛ آیینی عبادی، سیاسی، اجتماعی است که جوهره‌اش، وحدت امت اسلامی و احترام متقابل و تمرکز بر اصول مشترک میان مسلمانان است. در چنین فضایی، هرگونه سخن عمومی، به‌ویژه درباره دیگر کشورها، نیازمند درک دقیق از موقعیت، پیامدها و زمینه‌های دیپلماتیک است.
در شرایطی که روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی، پس از سال‌ها تنش، در حال ترمیم و بازسازی است، هر اقدام نسنجیده‌ای می‌تواند بهانه‌ای برای تضعیف این روند حساس باشد. عربستان نیز، مانند هر کشور مستقلی، سیاست‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی خود را بر اساس تشخیص مصالح خویش تنظیم می‌کند. اگر نقدی به این سیاست‌ها وجود دارد، باید در فضای کارشناسی، محترمانه و به دور از هیجانات رسانه‌ای مطرح گردد.
بی‌تردید دغدغه‌های فرهنگی و اعتقادی حجت‌الاسلام قاسمیان، ریشه در رسالت دینی و تعهد اخلاقی ایشان دارد. اما طرح این دیدگاه‌ها در مکانی بین‌المللی و در ایامی خاص، نیازمند ملاحظه‌ی زمان، مکان و پیامدهای احتمالی بود؛ امری که در سیره اهل‌بیت علیهم‌السلام نیز با عنوان ” تقدم حکمت بر کلام” مورد تأکید قرار گرفته است.
حکمت، پیش‌شرط تأثیر کلام حق است. سخن اگر در زمان و زمینه مناسب گفته نشود، ممکن است به ضد خود بدل گردد و نه‌تنها مؤثر نباشد، بلکه مانعی برای همان حقیقتی شود که گوینده در پی بیان آن بوده است.
در فضای حساس امروز منطقه، که نیازمند آرامش، گفت‌وگو و هم‌افزایی است، همه کنشگران دینی، فرهنگی و سیاسی کشور باید بیش از پیش، به اقتضائات دیپلماسی دینی، درک بین‌المللی از موقعیت ایران و ضرورت حفظ وحدت امت اسلامی توجه داشته باشند.
ما وظیفه داریم که مدافع حق باشیم، اما با زبانی حکیمانه، مدبرانه، متفکرانه و مصلحانه؛ زبانی که بذر وحدت بیفشاند، نه شکاف.
(سوره نحل، آیه ۱۲۵)
«با حکمت و اندرز نیکو، به راه پروردگارت دعوت کن و با آنان به بهترین شیوه گفت‌وگو نما.»
