سیاست را علم اداره ی کشورها معرفی می کنند.روشی برای حفظ تمامیت ارضی ملت ها و چگونگی ادامه ی یک نسل یا کشور که به طور معمول با نام هایی مانند رئیس جمهور،مجلس و دولت نماد بیشتری می یابد.برنامه های کشورها اعم از پیشرفتگرا یا پسگرا به آن ها نسبت داده می شود و در مورد روابط با سایر کشورها نیز مورد خطاب قرار می گیرند.در سیاست است که مسئول یک کشور به سایر نقاط جهان،سفر و به عنوان نماینده ی یک ملت، سخنرانی می کند.
سیاست در تاریخ کشورها تاثیر گذار است و تغییرهای حکومتی در طول سال ها وابسته به تغییرهای سیاستی می گردد.در بعضی از کشورها، دین، ورود در آن می کند و در تعدادی دین حق ورود به آن را ندارد.نام های متعددی که کشورها بر نوع حکومت خود گذاشته اند نشان دهنده ی تفاوت های سیاسی آن هاست.
اگر حکومت را سیطره بر کشور بدانیم که به طور معمول این چنین است، جایگاه نقد هم با همین دید مشخص می شود.نوع سیاستی که بر جامعه حاکم است نشان می دهد که در برابر نقدهای چهارگانه یعنی فعالیت نقد،نقد پذیری،نقد گریزی و نقد ستیزی چگونه می توان حدس زد.سیاست های مردمگرا با نوع مردم خود در ستیز نیستند و بنابراین هر چهار مورد را مورد احترام قرار می دهند و اجرایی می نمایند.حکومت های مردمی قدرت خود را از آحاد ملت دریافت می کنند بنابراین نمی توانند بدون نقد و امثال آن به ادامه ی حیات بپردازند.
در نوع دیکتاتوری های حاکم، عکس این قضیه حاکم است.نقد ممنوع و حاکم عقل کل و فرمانده ی تمام روش ها و راه هاست.در این میان، سیاست هایی که به احزاب وابسته است و بعضی آن را دموکراسی حزبی گویند، وضعیت از فرد به گروه فشار حزبی تغییر رویه می دهد.مگر می شود حزبی با نقد از خود، به سمت ضعیف شدن برود؟ بدیهی است که جایگاه نقد در گروه های فشار تنها نامی برای جمع آوری آراست.
ما در مورد سیاست، نظری کلی داریم و آن اینکه، این نقد نیست که جهت سیاست را تغییر می دهد بلکه این سیاست است که انواعی از اشکال نقد را ایجاد می نماید.نقد، ظرفیتی آزاد منش دارد در حالی که سیاست محدود به روش ها و راه های درونی است.
نقد در چنین شکلی نمی تواند موفق عمل کند مگر اینکه منجر به انقلاب یا اعتراض مردمی شود.این واقعیتی درست است که حکومت ها با توجه به در اختیار داشتن انواع قدرت می توانند نقد را به سمت خود تغییر جهت دهند.نقدی که تنها مثبت گرایی را دنبال و از تعریف و تمجید سود می برد برای سیاستمدار بسیار خوش آیند است.عکس آن برای سیاستی خاص مضر می باشد بنابراین با الفاظی مانند جاسوسی،عامل بیگانه، دشمن، اجنبی و امثال آن فرزندان منتقد خود را درون زندان ها و حبس ها نگه می دارند و اگر این روش پاسخگو نبود، حذف فیزیکی را جایز می شمارند.
یعنی،سیاستمدار به عنوان فردی آگاه به سیاست های روز، تبدیل به فریبکاری و دروغگویی می شود و اعتقاد به اینکه نمی توان هر حرفی را مطرح کرد، دیکتاتوری را رایج می نماید.بدیهی است که در نقد،هر حرفی که غلط باشد و نیازمند به اصلاح در نظر گرفته شود، قابل مطرح شدن است.
جرئت یک منتقد ناشی از سیاست نیست بلکه این سیاست است که مانع تراشی می کند.ترساندن برای عدم نقد،نقد گریزی برای درون خود و در نهایت نقدستیزی، روش هایی است که در سیاست، بسیار عادی است.
در این میان، سیاست های دیگری که ابعاد کوچک تر دارند نیز قابل مطرح شده هستند.به طور مثال، سیاست علمی یک کشور یا روش ادامه ی فعالیت های دانشگاه ها و مراکز علمی، که آن نیز تابع سیاست های کلی حکومت هاست و آن ها هستند که می توانند با جلسه های متعدد، انواعی از ضد نقد ها را بیان دارند.اینکه دانشگاه محل سیاسی بازی نیست می توانند منتقد را ضد سیاست خود معرفی کنند و به جای نگرش های اجتماعی و توجه به نیازهای جمعی، آن را در کانال سیاست های رقابتی و حتی خصومتی قرار دهند.
در مورد نیاز های متقابل نقد و سیاست به یکدیگر نیز می توان نظرهای متفاوتی بیان داشت.
در رقابت های حزبی یا انتخاباتی، نقد از طرف مقابل تنها منفی بافی است.به طور مثال، اگر حزبی قصد دارد تا اکثریت را کسب کند، هیچگاه از نقد واقعی که بررسی و سبک و سنگین کردن است، استفاده نمی کند بلکه از ابعاد منفی عملکردها سود می برد تا کفه ی ترازو را به نفع خود تغییر دهد.
در نقد گریزی نیز زمانی که به قدرت می رسد از آن سود می برد و با انواعی از الفاظ، منتقدین را دور می نماید.گرچه در ادامه ی محکم کاری خود، از افرادی که تنها نام منتقد دارند، به عنوان انعکاس مثبت ها استفاده می کنند و تحت عنوان دانشمندان علوم در رسانه های خود سود می برند تا بدین شکل از ادامه ی سیاست های خود مطمئن شوند.در چنین شکلی، نقد معنای علمی ندارد و تنها نوعی حفظ کننده ی وضعیت موجود می باشد.سیاست از این نظر نمی تواند نقد را بپذیرد که آن را روشی دشمن ساز بر می شمارد.درگیری های خاص و در نهایت ستیزه های دائمی و گاه فیزیکی باعث ایجاد فضای ناامنی در کشورها می شود.نقد در چنین شکلی تنها منفعت طلبی است و سیاست نمی تواند نقد علمی را مطرح نماید.
به طور مثال، در سیاست های سرمایه داری نمی توان نقاد ضد سرمایه داری را پذیرفت و در نتیجه چنین اشخاصی تنها خصم محسوب می شوند و نمی توانند وارد فعالیت ها شوند.
در ادامه ی چنین نگرشی، بعضی از حکومت ها از این هم فراتر می روند و بحث صلاحیت ها را به میان می کشند و لذا فیلتر سازی برای عبور خوبان را اجرایی می نمایند و این روش تقریبا در تمام دنیا نافذ است.نقادی که زیر بنای یک سیاست را مورد نظر قرار می دهد حتی اگر سیاستمداران آن را قبول داشته باشند به طور کلی نمی تواند در دنیای آن ها وارد شود.
از نظر روابط میان نقد و سیاست می توان با دو عنوان،نکته هایی را مطرح کرد.در چنین وضعیتی، اساس نقد واقعی نیست بلکه استفاده هایی است که از این روش می شود.نقد می تواند سیاستی را تغییر و حتی نابود نماید و آن زمانی است که نقد علمی باشد یا از نوع منفی نگری اجرا شود که ما روش دوم را هرگز نقد نمی نامیم گرچه نام نقد را با خود داراست.
در عکس قضیه نیز سیاست می تواند محکم کننده ی روش های نقدی در جامعه باشد و آن مثبت نگری برای سیاست های خودی و منفی جویی برای سیاست های رقیبی است که ما این دو نوع را نیز نقد نمی دانیم اما سیاستمداران با عنوان نقد مورد استفاده قرار می دهند و لذا هر فردی که از این دو راه وارد شود ضمن تایید نقد و فعالیت آن،هم نقد پذیر می شوند و هم ضد نقدگریزی و ستیزی خود را نشان می دهند.البته که نقد واقعی در چنین شکلی اجازه ی ورود نمی یابد و اگر بسیار خودگذشته باشند در محافل علمی و تنها در فن و حرفه، آن را رایج می نمایند.
در هر صورت، جایگاه نقد در هر جامعه ی سیاسی تابع نوع سیاستی است که حاکم است.کمتر می توان سیاستی را یافت که نقد را ضد خود بپذیرد و اگر رایجی در کار باشد تنها نامی از نقد دارد.
از طرف دیگر، نقاد نمی تواند آزادی مورد نظر در طرح مسائل را داشته باشد زیرا سیاست اصولا بی رحم و قدرت طلبی غالب بر همه چیز و از این نظر است که اگر در بهترین کشورها نیز نقد رایج باشد از نوع علمی آن بدون پرداختن به سیاست هاست.
به طور مثال انواعی از نقد ها در مورد داروها،علوم روانشناسی مانند افسردگی ها،انواعی از خودکشی ها،خیزش علم یا افت آن،روش های تدریس و امثال آن است و آن هم زمانی است که با نوع حکومت درگیری ایجاد نکنند.
نقد واقعی در دنیای سیاست، بیگانه است و از این نظر است که با گذشت زمان، منتقدان علمی خود را از سیاست دور می کنند تا درگیر منجلاب آن قرار نگیرند.گرچه بسیاری هنوز امید به تغییر نگرش در سیاستمداران نسبت به اجرایی کردن نقد علمی دارند اما واقعیت این است که بافت سیاست چنین اجازه ای را نمی دهد.باید نقد علمی را به دور از سیاست دنبال کرد.
نقد برای اصلاح امور و رسیدن به رشد و تعالی است که وضعیت مطلوب نامیده می شود در حالی که سیاستمداران به دنبال وضعیت موجود و حفظ آن هستند.