هر موضوعی در مطرح شدن خود تابع زمان است.زمان که بگذرد تمام شده تلقی می گردد.این بدان معنا نیست که این موضوع دیگر بحثی در خود ندارد یا قابل بررسی نیست بلکه این بدان معناست که موضوع از دیدگاهی خاص تمام شده یا در مقطعی معین پایان یافته است.بدیهی است که چنین وضعیتی تابع نویسنده نیز خواهد بود.
نقد و نقدپذیری از نظر من موضوعی است که به طور مستقیم به علاقه مندی انسان ها مربوط می شود و اینکه آن را پایان سخن می نامم به معنای پایان مطلب مورد نظرم است و چیز دیگری نیست.من در این موضوع آنچه را که لازم می دانستم مطرح کردم.از زوایای مختلف و از ابعاد خاص و غیر آن، نظراتم را ارائه نمودم.البته که نظر شخصی است و تابع اطلاعات و معلومات خود بوده و مسئولیت ان را متوجه فردی خاص نمی نمایم.ابعادی مانند زمان و مکان برای من مهم و حیاتی است.
رابطه میان اصول و مبانی نقد و پذیرش یا عدم آن نیز برایم مهم بوده اند.اینکه در این رابطه به چهار موضوع درونی نقد پرداختم به این دلیل بوده که نقد به تنهایی نمی تواند خود را مطرح کند و بدون شک تابعی از زوایای درونی نیز هست.اینکه نقدکننده عاملی در ایجاد نقد است و یا عاملی به نام پذیرنده برای رواج مورد نظر است تنها دو بعد از قضیه است و در کنار آن نقدگریزی و نقدستیزی نیز جایی خاص دارند.رابطه میان رواج یا توقف آن و ابعادی از فرهنگ یا باورهای درونی جامعه نیز اصولی را بیان می کنند که به نظر من بسیار تاثیرگذار بر روند نقد هستند.
چگونگی اشاعه نقد در جوامع مختلف و اختلاف فراوان در کاستی و افزونی آن تایید کننده نظریه ی من است.باید در این رابطه از تخصص و علمی نگری غافل نشد و به هیچ عنوان نباید نقد را از دایره دانشی خارج کرد.
سن و سال همراه با فهم و درک از عواملی هستند که من در جریان های مختلف نقد از آن ها نام بردم.این مهم به این دلیل بود که نقد را امری انسانی بدانیم و غیر از آن در هیج مقطعی از گذشت زمان موردی به نام غیر انسانی نمی توان یافت.نقد امری سازنده و برای رشد جوامع است و چون رشد تنها بعدی انسانی دارد بنابراین نقد تنها انسانی است و مورد دیگری را در خود جای نمی دهد.نیازی درونی برای انسان هاست که هم امکان کجروی دارد و هم در راه درست و به همین دلیل است که گاه نقدپذیری مطرح می شود و زمانی از نقدگریزی و ستیزی مباحثی ارائه می گردد.
همانطور که نقد و نقدپذیری نیاز است اما همیشه پذیرفتنی نیست و کسانی وجود دارند که از جنس انسانند اما موانع ساز بزرگ نیز محسوب می شوند.
ما پایان سخن را شروعی دوباره می نامیم.اینکه شروعی دوباره می نامیم به این دلیل است که آغازینی در تاریخ دارد و ما نیستیم که آن را شروع کرده ایم بلکه پدران ما در طول تاریخ به شکل های متفاوتی از آن سود برده اند یا زیان دیده اند.انواعی از کشتارها به دلیل مخالفت در طول تاریخ و ایجاد انقلاب های جهانی بدون شک در ابتدای کار به صورت نقد بوده اند اما پذیرشی احساس نشده و از سکوی پرتاب نقد به اعتراض و سپس انقلاب منجر شده اند.
این خاصیت انسانی است که ابتدا با صلح نگری به مسائل بنگرد و سپس فشارها را تا حد جنگ ادامه دهد.نقد در طول تاریخ وجود داشته اما با گذشت زمان، هم شیوه آن تغییر یافته و هم انواعی از تخصص ها را در خود جای داده است.
نقد و نقد پذیری را باید روشی مناسب برای ادامه حیات آدمی دانست اما این مهم همیشه راحت نبوده کمااینکه در آینده نیز نخواهد بود.باید راه های مناسب دیگری برای آسوده پذیری نقد یافت.کارهای علمی گرچه راحت تر نقدها را پذیرا هستند اما همیشه علما وارد انواع نقد ها نمی گردند.عوام به عنوان جزئی از جامعه بشری با مواجهه با انواعی از فشارها عکس العمل نشان می دهند اما این رفتارها تابعی از احساس یا عواطف عامیانه و قابل بررسی است اما اینکه آیا عوام می توانند نقد و نقدپذیری را درست جهت دهند؟ کاملا قابل قبول نیست.نقد و نقد پذیری تنها راهی برای حرکت است اما در مورد چگونگی این حرکت باید اندیشه ها را ساخت و تولید فکر و اندیشمندی نمود.کاری که گرچه مهم و حیاتی است اما چندان هم آسان نیست.پایان سخن آغازی برای درست بینی و ادراک صحیح تر است.انتظاری که از شروع دوباره داریم مباحثی جدید و غیر تکراری است.
