با احترام به نیت امضاءکنندگان بیانیه، اما در شرایط کنونی “جنگ سخت، ترکیبی و نرم” پس از درگیری نظامی، انتشار چنین بیانیه‌ای به‌طور عینی به منافع ملی ایران آسیب جدی وارد می‌کند. برخی ضررهای آن را می‌توان در چند محور اصلی دسته‌بندی کرد:
۱. سوء‌استفاده دشمن برای جنگ روانی و مشروعیت‌زدایی:
تضعیف تصویر اجماع ملی: دشمنان (اسرائیل، آمریکا و متحدانشان) با تمرکز بر انتقادات داخلی موجود در بیانیه، ادعای «فقدان مشروعیت مردمی» نظام را تبلیغ می‌کنند.
توجیه فشارهای بین‌المللی: اشاره به «زندانیان سیاسی»، «نارضایتی عمومی» و «فساد» مستمسکی برای تشدید تحریم‌ها یا اقدامات تنبیهی تحت عنوان «حمایت از حقوق بشر» خواهد شد.
تقویت گفتمان «تهدید داخلی»: دشمن با برجسته‌سازی خواسته‌هایی مانند «آزادی بیان بی‌قیدوشرط» یا «خروج نهادهای نظامی از اقتصاد»، آن را نشانه‌ای از «ضعف ساختاری» ایران معرفی می‌کند.
۲. تضعیف روحیه ملی و انسجام اجتماعی:
تفرقه‌افکنی در شرایط حساس: تأکید بر «انتقادات جدی از نظام» و «هزینه‌های پرداختی توسط معترضان» بلافاصله پس از جنگ، یکپارچگی ملی ایجادشده در دفاع از کشور را خدشه‌دار می‌کند.
القای یأس و انفعال: طرح مسائل عمیق ساختاری (فساد، ناکارآمدی، مهاجرت نخبگان) بدون ارائه راهکار عملیِ فوری، روحیه مقاومت را تضعیف و جامعه را به سمت انفعال سوق می‌دهد.
تخریب اعتماد به نهادها: پیشنهاد «خروج صداوسیما از کنترل نهادهای رسمی» یا «بازنگری اساسی در نهادهای امنیتی» در اوج تهدیدات خارجی، اعتماد عمومی به ارکان دفاعی کشور را متزلزل می‌کند.
۳. تضعیف همگرایی ملی و ایجاد شکاف در تصمیم‌سازی:
دوگانگی در سیاست‌گذاری: تأکید بیانیه بر «فوری‌بودن مذاکره با آمریکا/اروپا» در تضاد با گفتمان رسمی مبتنی بر مقاومت است و سیاست خارجی کشور را دچار سردرگمی می‌کند.
تقویت گفتمان مخالفان خارج‌نشین: بیانیه با ادبیاتی نزدیک به مخالفان نظام (تأکید بر «آزادی‌های سیاسی»، «زندانیان سیاسی»، «شکست سیاست‌ها») ناخواسته به ابزار تبلیغاتی آنان تبدیل می‌شود.
تفرقه در نخبگان: انتشار عمومی چنین مطالباتی در بحبوحه جنگ، جامعه نخبگانی را به جای اتحاد حول محور «دفاع ملی»، حول محور «انتقاد از ساختار» تقسیم می‌کند.
۴. تخریب موقعیت راهبردی ایران در مذاکرات بین‌المللی:
کاهش قدرت چانه‌زنی: ابراز عطش برای مذاکره با غرب (آمریکا/اروپا)، موقعیت ایران را در هرگونه گفت‌وگوی آتی تضعیف و طرف مقابل را به مطالبه‌گری بیشتر تشویق می‌کند.
نادیده گرفتن نقش دشمن: بیانیه با تمرکز یک‌جانبه بر «ناکارآمدی داخلی» به عنوان ریشه مشکلات، از نقش تحریم‌ها، جنگ اقتصادی و عملیات خرابکارانه دشمن غافل می‌شود.
ایجاد توقع غیرواقعی: شعارهایی مانند «تضمین آزادی‌های اجتماعی» یا «رفع فساد» بدون اشاره به موانع خارجی (تحریم‌ها، جنگ روانی) انتظارات غیرقابل تحقق در جامعه ایجاد می‌کند.
۵. همسویی غیرمستقیم با اهداف دشمن:
نرم‌سازی جامعه برای پذیرش شرایط دشمن: تأکید افراطی بر «تنش‌زدایی» و «تعامل با غرب» بدون پیش‌شرط‌های امنیتی، ناخواسته گفتمان «تسلیم در برابر فشارهای غرب» را تقویت می‌کند.
توجیه مداخلات خارجی: اشاره به «نیاز به تکنولوژی جهانی» و «گسترش روابط بین‌الملل»، دستاویزی برای دشمن جهت تحمیل نظارت بین‌المللی بر سیاست‌های ایران می‌شود.
انحراف توجه از تهدیدات اصلی: تمرکز بر نقد ساختار حکمرانی داخلی، افکار عمومی را از تهدیدات وجودی نظیر «تجزیه‌طلبی» یا «جاسوسی» (که خود بیانیه به آن اشاره کرده!) منحرف می‌کند.
نتیجه‌گیری منطقی
اگرچه برخی محتوای بیانیه (مانند ضرورت مبارزه با فساد یا شایسته‌سالاری) به‌خودی‌خود سازنده است، انتشار عمومی آن در زمان کنونی و با ادبیات انتقادیِ غیرمسئولانه، عملاً به ابزاری برای پیشبرد اهداف دشمن تبدیل می‌شود. در شرایطی که دشمن به دنبال تشدید جنگ روانی و تفرقه‌افکنی است، طرح چنین مطالباتی بدون ارائه راهکار عملیِ متناسب با شرایط جنگی، تنها به تضعیف جبهه داخلی و تقویت موقعیت راهبردی دشمنان می‌انجامد. اولویت امروز، انسجام حول محور امنیت ملی و رفع آسیب‌های جنگ اخیر است، نه ایجاد گفتمان‌های چندپاره‌کننده!
صادق سلامت دوم
روزنامه‌نگار
۲۳ تیرماه ۱۴۰۴
