به قلم عبدالحسین کلانتری پور
در روزهای اخیر، برنامه زنده شبکه خبر با میزبانی از آقای کواکبیان، موجی از واکنش‌های گسترده در فضای رسانه‌ای و افکار عمومی ایجاد کرد. این مقاله به بررسی ابعاد مختلف این رویداد، تحلیل محتوای اظهارات مطرح شده و ارزیابی عملکرد صداوسیما به عنوان رسانه ملی می‌پردازد.
۱. تحلیل محتوای اظهارات:
آقای کواکبیان در این برنامه با ادبیاتی غیرحرفه‌ای و خلاف موازین شرعی، ادعاهای سنگینی را بدون ارائه هیچ مدرک یا سند معتبری مطرح نمود. نکته حائز اهمیت این است که در نظام قضایی اسلام، برای اثبات چنین ادعاهایی وجود چهار شاهد عادل ضروری است، در حالی که در این برنامه حتی یک شاهد هم حضور نداشت.
۲. تخلفات شرعی و اخلاقی:
اظهارات مطرح شده از چند جهت قابل نقد است:
نقض حریم خصوصی افراد
توهین به شخصیت‌های حقیقی و حقوقی
عدم رعایت موازین شرعی در طرح اتهامات
ایجاد تشویش در اذهان عمومی
زیر سوال بردن نظام اسلامی و مسئولین آن
۳. ارزیابی عملکرد صداوسیما:
رسانه ملی در این رویداد با کاستی‌های جدی مواجه بود:
الف) ضعف در گزینش مهمانان:
عدم بررسی سوابق و گرایشات فکری مهمان
توجه نکردن به پیشینه تخلفات اخلاقی و شرعی مهمان
ب) ضعف در مدیریت برنامه:
عدم کنترل مناسب مجری بر روند برنامه
تذکرات غیرقاطع و ناکافی به مهمان متخلف
عدم قطع برنامه در مواجهه با اظهارات غیراخلاقی
ج) ضعف در سیاست‌گذاری:
عدم وجود پروتکل مشخص برای مواجهه با چنین مواردی
ضعف در نظارت پیش از پخش
عدم توجه به پیامدهای اجتماعی چنین برنامه‌هایی
۴. پیامدهای اجتماعی و سیاسی:
این رویداد آثار مخربی به همراه داشت:
خدشه دار شدن حیثیت نظام اسلامی
ایجاد تردید در مردم نسبت به مسئولین
سوءاستفاده دشمنان از این اظهارات
ایجاد جو ناسالم در فضای رسانه‌ای کشور
زیر سوال رفتن عملکرد صداوسیما
۵. راهکارهای پیشنهادی:
برای جلوگیری از تکرار چنین حوادثی پیشنهاد می‌شود:
۱. تشکیل کمیته نظارت شرعی بر محتوای برنامه‌ها
۲. تدوین دستورالعمل جامع برای مهمانان برنامه‌های زنده
۳. آموزش ویژه مجریان برای مدیریت بحران
۴. ایجاد سامانه ارزیابی مهمانان پیش از دعوت
۵. اعمال جریمه‌های سنگین برای متخلفان
۶. ضبط و ویرایش برنامه‌های حساس پیش از پخش
۷. عذرخواهی عمومی از مردم و مسئولین
این رویداد نشان داد که برخی افراد با سوءاستفاده از فضای رسانه‌ای، در پی ایجاد تفرقه و آسیب به نظام اسلامی هستند. صداوسیما به عنوان رسانه ملی باید با هوشیاری کامل، ضمن پاسداری از ارزش‌های اسلامی و انقلابی، مانع از تکرار چنین حوادثی شود. این سازمان موظف است با بازنگری در شیوه‌های تولید و پخش برنامه‌ها، اعتماد عمومی را مجددا جلب نماید.
