در دنیای امروز، روابط بین‌المللی تحت تأثیر بسیاری از عوامل قرار دارد، به‌ویژه در مورد کشورهایی مانند ایران که تاریخ و فرهنگ غنی دارند. شرق و غرب، به‌خصوص کشورهای شرقی مانند روسیه و چین در مقایسه با آمریکا و اروپا، رویکردهای متفاوت و متناقضی در تعامل با ایران دارند. در این مقاله به تحلیل ۲۰ رفتار مصداقی این تفاوت‌ها پرداخته خواهد شد.
- برنامه هسته‌ای: روسیه و چین به‌عنوان قدرت‌های شرقی به حق ایران در دستیابی به فناوری هسته‌ای صلح‌آمیز احترام می‌گذارند، در حالی که غرب به‌ویژه ایالات متحده، تلاش دارد ایران را از این حقوق محروم کند. این تفاوت نشان‌دهنده رویکرد استکباری غرب است.
- قدرت دفاعی: کشورهای شرقی به تقویت توان موشکی ایران نگاه مثبت دارند و توسعه آن را حق ایمنی ملی ایران می‌دانند، اما غرب بر خلع سلاح ایران تأکید دارد و مانع پیشرفت‌های دفاعی کشورمان می‌شود.
- تمامیت ارضی: روسیه و چین همواره از وحدت ملی ایران حمایت کرده‌اند. ولی غرب به دنبال تجزیه ایران بوده است.
- تحریم‌ها: کشورهای شرقی هرگز ایران را تحریم نکرده‌اند، در حالی که غرب به‌ویژه در چهل و شش سال گذشته فشار تحریمی را بر کشورمان بیش از پیش تشدید کرده است.
- سازمان ملل: در مجامع بین‌المللی، روسیه و چین بارها از حق وتو به نفع ایران استفاده کرده‌اند، در حالی‌که غرب، همواره منافع رژیم صهیونیستی را در تصمیم‌گیری‌ها لحاظ کرده است.
- تنش‌زایی: شرقی‌ها به‌ویژه چین و روسیه، به دنبال ایجاد تفرقه بین ایران و همسایگانش نیستند، برعکس، غرب با تحریک کشورهای منطقه علیه ایران به تنش‌زایی می‌پردازد.
- جنگ رسانه‌ای: شبکه‌های ماهواره‌ای ضدایرانی همگی از خاک غرب بهره‌برداری می‌کنند و بر افزایش اختلافات و تخریب وجهه ایران تمرکز دارند ولی در گشورهای شرقی چنین موردی وجود ندارد.
- تروریسم: کشورهای شرقی پناهگاهی برای عناصر ضدایرانی و تروریسم نبوده‌اند، در حالی‌که غرب به‌ویژه آمریکا از گروه‌های تروریستی و جنایتکار حمایت می‌کند.
- مبارزه با داعش: همکاری ایران و روسیه در مبارزه با داعش نقش تعیین‌کننده‌ای داشت، در حالی که غرب نقش اساسی در ایجاد این گروه و سایر گروه‌های تروریستی داشته است.
- مسائل داخلی: کشورهای شرقی هرگز از آشوب‌های داخلی ایران حمایت نکرده‌اند، اما غرب همیشه از فتنه‌گران و عوامل شبهه‌ناک در ایران پشتیبانی کرده است.
- سرمایه‌گذاری: در حالی که سرمایه‌گذاری شرقی‌ها در ایران در جهت توسعه و نوسازی زیرساخت‌ها است، غرب به‌دنبال بهره‌برداری اقتصادی و سیاسی از بحران‌های داخلی است.
- مبادلات اقتصادی: شرقی‌ها به دنبال همکاری‌های اقتصادی و تجاری متقابل هستند، در حالی‌که غرب به دلایل سیاسی و تحریمی، موانع زیادی برای توسعه تجارت با ایران در سطح جهان ایجاد کرده است.
- گفتگوهای دیپلماتیک: دیپلمات‌های شرقی همواره در مسائل ایران به دنبال راه‌حل‌های سازنده و پایدار در چارچوب احترام متقابل هستند، اما غرب بیشتر به دنبال قیمومیت و تحریم‌های بیشتر بوده است.
- صلح‌سازی: روسیه و چین از مذاکرات صلح در منطقه خاورمیانه حمایت می‌کنند، در حالی که غرب در بحران‌ها به دنبال افزایش تنش‌هاست.
- توسعه فرهنگی: شرق به دنبال تبادل فرهنگی و ترویج فرهنگ‌های مختلف در ایران بوده است، اما غرب در تلاش است تا فرهنگ خویش را تحمیل کند.
- مشارکت در پروژه‌ها: شرقی‌ه به ویژه چین و روسیه در پروژه‌های کلان عمران و توسعه در ایران مشارکت می‌کنند، در حالی که غرب معمولاً به تحریم‌ها و موانع سیاسی می‌پردازد.
- حفاظت از سرمایه‌ها: شرقی‌ها به‌دنبال حفظ منافع سرمایه‌گذاری خود در ایران هستند، در حالی‌که غرب با تحریم‌ها و سیاست‌های ضدایرانی به دنبال آسیب به منافع اقتصادی ایران است.
- نقش در سازمان‌های بین‌المللی: کشورهای شرقی در سازمان‌های بین‌المللی به‌ویژه سازمان ملل به‌عنوان حامی ایران عمل کرده‌اند، ولی غرب بیشتر به دنبال انزوای ایران است.
- توسعه فناوری: همکاری‌های ایران و شرقی‌ها در زمینه انتقال فناوری و علم همواره بر مبنای همکاری‌های دوطرفه است، در حالی که غرب بیشتر به صدور تسلیحات و فناوری نظامی به دشمنان ایران توجه دارد.
- تعاملات نظامی: شرقی‌ها با ایران در تعاملات نظامی به همکاری‌های معقول می‌پردازند، اما غرب در تلاش است تا به‌روش‌های نظامی ایران آسیب بزند.
نتیجه‌گیری: بررسی رفتارهای مصداقی نشان می‌دهد که رویکرد کشورهای شرق و غرب در قبال ایران تفاوت‌های بنیادین و مشهودی دارد. در حالی که غرب به دنبال تضعیف حاکمیت ملی و ایجاد محدودیت‌های بیشتر برای پیشرفت ایران است، شرق با نگاهی مبتنی بر احترام متقابل و همکاری، می‌تواند به‌عنوان شریکی مطمئن و پایدار در راه پیشرفت ایران در عرصه‌های بین‌المللی به شمار آید. این تجربیات تاریخی می‌تواند سیاست‌های آینده ایران در تعامل با کشورهای مختلف را شکل دهد.
صادق سلامت دوم
روزنامه‌نگار
۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۴
