به قلم :صالح محمدیان
فلسفه اصلی صدقه در جوامع انسانی، تنها حمایت مقطعی از نیازمندان نیست، بلکه بر توانمندسازی پایدار محرومان استوار است. این عمل نیکوکارانه باید به ابزاری برای ارتقای کیفیت زندگی و کسب استقلال اقتصادی آنان تبدیل شود.
اما هنگامی که صدقه بدون ارزیابی دقیق و بی‌رعایت اصول علمی و اجتماعی توزیع شود، نه تنها به اهداف خود نمی‌رسد، بلکه نتیجه‌ای معکوس خواهد داشت. چنین رویکردی به افزایش متکدیان حرفه‌ای و معتادان در سطح شهرها دامن می‌زند.
متأسفانه، در سایه همین بیتوجهی و عدم فرهنگسازی مناسب، گروه‌های مافیایی شکل می‌گیرند که با جذب و آموزش کودکان و گریم آنان برای ایجاد حس ترحم در مردم، به روش‌های جدید تکدی‌گری دامن می‌زنند.
این روش نادرست، به جای کاهش فقر، حتی می‌تواند سبب مهاجرت گسترده متکدیان از کشورهای همسایه شود؛ چرا که توزیع غیراصولی کمک‌ها، تکدی‌گری را به شغلی سودآور تبدیل کرده و افراد را به سمت کارتن‌خوابی و وابستگی دائمی سوق می‌دهد.
از نگاه اجتماعی، این روند آمار متکدیان را افزایش داده و به جای توانمندسازی، چرخه معیوب فقر را تداوم می‌بخشد. حتی از منظر معنوی، این عمل که باید مایه ثواب باشد، ممکن است به دلیل عدم رعایت اصول اخلاقی و شرعی، نه تنها ثمری نداشته باشد بلکه گناه نیز به همراه آورد.
در نتیجه، فرهنگ صحیح صدقه دادن نیازمند رویکردی هوشمندانه و علمی است؛ رویکردی که شامل شناسایی واقعی نیازمندان، حمایت از برنامه‌های توانمندسازی و پیشگیری از تشویق رفتارهای وابسته‌ساز باشد. تنها در این صورت است که جامعه از اثرات معکوس مصون مانده و به سمت کاهش واقعی فقر و تقویت انسجام اجتماعی حرکت خواهد کرد.
