به قلم: صالح محمدیان
در پیوند با پدیده‌ی تهاجم رسانه‌ای به حریم شخصی شخصیت‌های نظامی-سیاسی، می‌توان این رویداد را در چارچوب نظریه‌ی “جنگ ترکیبی” تحلیل نمود. بر اساس این چارچوب تحلیلی، تهاجم به حریم شخصی دریابان علی شمخانی — از چهره‌های پیشکسوت و با سابقه‌ی نظامی و امنیتی — را باید نخستین حلقه از زنجیره‌ی هدفمند برای بی‌اعتبارسازی نمادهای مقاومت در جمهوری اسلامی ایران تلقی کرد.
سوابق درخشان یک سرباز کهنه‌کار
دریابان علی شمخانی،که فعالیت مبارزاتی خود را از دههٔ ۱۳۵۰ و در گروه‌های چریکی علیه رژیم پهلوی آغاز کرد و به همین دلیل نیز توسط ساواک دستگیر و زندانی شد، از نخستین روزهای پس از انقلاب در صحنه‌های مختلف حاضر بود . وی در طول هشت سال دفاع مقدس، مسئولیت‌های حساسی از جمله فرماندهی سپاه خوزستان، جانشینی فرمانده کل سپاه پاسداران و فرماندهی نیروی زمینی سپاه را بر عهده داشت . پس از جنگ، با حکم مقام معظم رهبری به ارتش منتقل شد و برای هشت سال فرماندهی نیروی دریایی ارتش را عهده‌دار بود و همزمان با حفظ سمت، فرماندهی نیروی دریایی سپاه را نیز بر دوش داشت . وی همچنین در دولت‌های هفتم و هشتم به مدت هشت سال وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح بود . شمخانی از سال ۱۳۹۲ به مدت یک دهه، دبیر شورای عالی امنیت ملی و نمایندهٔ رهبری در این شورا بود و اکنون نیز مشاور سیاسی رهبر انقلاب و عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام است . این سوابق طولانی و متنوع، نشان از اعتماد نظام به این فرمانده کارآزموده دارد.
الگوی تهاجم مرحله‌ای به سرمایه‌های انقلاب
مطابق الگوهای شناخته شده در مطالعات امنیت ملی،هنگامی که دشمن در عرصه‌ی رویارویی مستقیم نظامی به موفقیت دست نمی‌یابد، به راهبردهای غیرمستقیم روی می‌آورد. تجربه‌ی تاریخی نشان می‌دهد که ترور شخصیت، به عنوان یک راهبرد رسانه‌ای، مقدمه‌ای برای فازهای گسترده‌تر تهاجم به سرمایه‌های اجتماعی و نمادین یک نظام سیاسی است.
نکته‌ی درخور تأمل در این فرآیند،توالی منطقی حملات است. ابتدا ترور فیزیکی (که شمخانی نیز هدف آن قرار گرفته است)، سپس ترور شخصیت و در گام بعدی، تحریف دستاوردهای تاریخی و بی‌اعتبارسازی افتخارات ملی در دستور کار قرار می‌گیرد. این توالی سه‌گانه، الگویی شناخته شده در رویارویی‌های امنیتی معاصر است.
پیامدهای راهبردی سکوت و ضرورت هوشیاری
پیامدهای سکوت در برابر چنین حملاتی را می‌توان در چارچوب”نظریه دومینو” تحلیل نمود. بر این اساس، موفقیت دشمن در یک مرحله، انگیزه و امکان پیشروی در مراحل بعدی را تقویت می‌کند. از این منظر، سکوت در برابر تهاجم به یک چهره، پیامدهای راهبردی برای تمامی نمادهای نظام خواهد داشت. دشمنی که امروز به حریم شخصی یک فرماندهٔ پیشکسوت تعرض می‌کند، فردا با حربه‌ای جدید به سراغ دیگر سرداران و سرمایه‌های انقلاب خواهد آمد.
راهبرد مقابله‌ای مؤثر، مستلزم درک سه مولفه‌ی کلیدی است: نخست، هوشیاری نسبت به توالی مراحل تهاجم؛ دوم، وحدت رویه در برخورد با تمامی موارد مشابه؛ سوم، افشای مستمر اهداف پشت پرده‌ی این حملات. این سه مولفه، تشکیل‌دهنده‌ی مثلث مقابله‌ی راهبردی در عرصه‌ی نبرد رسانه‌ای هستند.
در خاتمه باید تأکید نمود که پدافند در عرصه‌ی نبرد رسانه‌ای، تابعی از هوشمندی و وحدت رویه‌ی تمامی اجزای نظام است. تجربه‌ی موفقیت‌آمیز در دفاع از مرزهای فیزیکی، زمانی تداوم خواهد یافت که با همان سطح از هوشیاری و انسجام، از مرزهای هویتی و نمادین نظام نیز پاسداری شود.
