خوزستان در محاصره آلاینده‌ها

از هورالعظیم تا فلرهای نفتی

در شرایطی که خوزستان برای چندمین روز در چنبره آلودگی هوای کم سابقه گرفتار شده نه تنها مدارس و دانشگاهها تعطیلاند که نفس های شهروندان نیز به شماره افتاده است.
این بحران تنها از ریزگردهای سابق نشأت نمی گیرد؛ بلکه اکنون با ترکیبی مرگبار از دود ناشی از آتش سوزیهای هورالعظیم در عراق، آلودگی صنایع و کارخانه های استان، خروج گاز از فلرهای نفتی شرکت نفت، آتش زدن مزارع و توسعه بی رویه نیشکر و دیگر منابع آلاینده مواجهیم.

این همه تابلویی هشدارآمیز از وضعیتی است که زندگی در یکی از حیاتی ترین استانهای کشور را به مخاطره انداخته است.

در این میان وعده مساعد رئیس جمهور برای برگزاری جلسه هیأت دولت در خوزستان پس از حدود دو هفته نه تنها محقق نشده که سکوت فعلی نگرانی ها از کم توجهی به این بحران را تشدید کرده است.
تعطیلی های پیاپی که زندگی آموزشی هزاران دانش آموز و دانشجو را مختل کرده تنها نمود سطحی از یک فاجعه زیست محیطی بزرگتر است.
کارشناسان سلامت هشدار می دهند که این آلودگی ترکیبی علاوه بر تأثیرات منفی بر سیستم تنفسی، می تواند موجب افزایش استرس کاهش تحمل و اختلال در تمرکز شود و در درازمدت تهدیدی جدی برای سلامت روان جامعه باشد.

در اوج نگرانی ها، دکتر مسعود پزشکیان رئیس جمهور در حدود دو هفته پیش و در پی گزارش استاندار خوزستان قول مساعد داد که جلسه هیأت دولت به منظور رسیدگی فوری به این بحران در خود استان خوزستان برگزار شود.

این وعده در آن مقطع به عنوان عالی ترین سطح توجه دولت به یک بحران زیست محیطی تفسیر شد و امیدواری نسبی را در میان مردم و مسئولان محلی ایجاد کرد.

با این حال گذشت نزدیک به دو هفته از این قول بدون هیچ اقدام عملی یا اطلاع رسانی رسمی درباره زمان این جلسه موجی از ناامیدی و انتقاد را به همراه داشته است.

این سکوت پرسش های جدی را در اذهان عمومی ایجاد کرده که آیابرطرف کردن بحران چندبعدی خوزستان در اولویت کاری دولت قرار دارد؟

برخلاف تصور رایج بحران کنونی تنها محصول ریزگردها نیست. این یک اضطرار زیست محیطی چندوجهی است که از منابع داخلی و خارجی تغذیه می کند:

منابع فرامرزی:
آتش سوزی های عمدی و گسترده در هورالعظیم عراق که دود آن تا شهرهای خوزستان پیشروی می کند.

منابع داخلی صنعتی:
فعالیت فلرهای نفتی شرکت نفت (بر اساس اشاره استاندار، ۶۵ فلر در شعاع ۲۵ کیلومتری اهواز) و آلودگی کارخانه ها و صنایع استان که سهم بزرگی در آلودگی هوا دارند.

منابع کشاورزی و مدیریتی:
آتش زدن بقایای مزارع نیشکر و کشاورزی و توسعه بی رویه کشت نیشکر که به تشدید بحران دامن زده است.

این گزارش تنها بازتاب یک مشکل زیست محیطی نیست بلکه زنگ خطری برای “فرسایش سرمایه اجتماعی” است.
مردم خوزستان که سالهاست با این چالش ها دست و پنجه نرم می کنند به خوبی تفاوت بین “قول مساعد”و اقدام قطعی را می دانند .

نکته کلیدی اینجاست:
شکاف بین وعده و عمل، اعتماد عمومی را که بنیان هرگونه پیشرفت و همکاری است تخریب می کند.
برگزاری جلسه هیأت دولت در خوزستان اگرچه اقدامی نمادین و ضروری است اما تنها زمانی می تواند “تاریخ ساز” باشد که سه شرط اساسی را دارا باشد:
دستورکار فوری و شفاف:
ارائه یک برنامه عمل فوری با زمانبندی مشخص برای مقابله با هر یک از منابع آلاینده، از پیگیری دیپلماتیک آتش سوزیها تا خاموشی فلرها.

پشتوانه بودجه قطعی:
تخصیص ردیف بودجه ویژه و قطعی در لوایح آتی برای اجرایی سازی مصوبات.

مسئول پیگیری با اختیارات تام:
تعیین یک مسئول یا نهاد قدرتمند و پاسخگو برای پیگیری مصوبات و ارائه گزارش مستمر به مردم.

مسئولان محترم ؛ هوای خوزستان تنها از جنس گرد و خاک نیست. از جنس “اعتماد” است.مواظب باشید این اعتماد نیز در طوفان بی توجهی ها و وعده های عملی نشده برای همیشه بر باد نرود.

مردم شریف خوزستان چشم به اقدامات عملی و ملموس شما دوخته اند، نه تکرار وعده هایی که تاریخ مصرف آنها به سر آمده است.

️ عبدالحمید گل‌افشان