نویسنده :منوچهربرون
طبیعت هزاران سال با صبر بی‌انتها زیسته است؛ جنگل‌ها را سبز نگاه داشته، رودخانه‌ها را جاری کرده و جانوران را در چرخه‌ای هماهنگ پرورده است. اما در کنار این همه زیبایی، موجودی پا به زمین گذاشته که در عین توان سازندگی، قدرت ویرانی نیز در وجود اوست: انسان؛ موجودی که می‌تواند آباد کند و در همان حال، ویران‌ترین ضربه‌ها را بر پیکر زمین وارد سازد.
در بسیاری از سفرها، انسان تنها برای ساعتی تفریح، آتشی روشن می‌کند و آخرین ذغال‌های نیمه‌خاموش را همان‌طور رها می‌گذارد. تفریحی ساده که گاه به آتشی مهارنشدنی بدل می‌شود و هزاران هکتار جنگل و بوته‌زار را به خاکستر تبدیل می‌کند؛ آتشی که شاید دهه‌ها زمان لازم باشد تا زخم‌های آن ترمیم شود.
بی‌توجهی انسان تنها به آتش محدود نمی‌شود. ساخت سدهای بی‌مطالعه و بی‌برنامه، از دیگر نمونه‌های دخالت‌های نادرست در طبیعت است؛ دخالت‌هایی که شریان‌های آب را می‌بُرند، تالاب‌ها را خشک می‌کنند، زیستگاه‌ها را تغییر می‌دهند و گونه‌های گیاهی و جانوری را در آستانه نابودی قرار می‌دهند. محیط‌زیست عرصه آزمون‌وخطا نیست؛ اشتباه در آن، بهای سنگینی دارد.
درختان چندصدساله، که حافظان هوا، خاک و رطوبت‌اند، هر روز به دلایل گوناگون قطع می‌شوند؛ گاه برای زغال، گاه برای ساخت‌وسازهای بی‌رویه. با بریدن یک درخت، فقط یک تنه چوب از بین نمی‌رود؛ بخشی از تاریخ طبیعت، بخشی از تنفس زمین حذف می‌شود. و این، جامعه انسانی را نیز آسیب‌پذیرتر می‌کند.
حیوانات نیز از این چرخه بی‌رحمانه در امان نیستند. شکار بی‌رویه و زنده‌گیری گونه‌های وحشی، نه تنها حق حیات آن‌ها را می‌گیرد، بلکه تعادل اکوسیستم را بر هم می‌زند. انسان با گرفتن جان یک حیوان، رشته‌ای از نظم طبیعت را پاره می‌کند؛ نظمی که هزاران سال طول کشیده تا شکل بگیرد.
در برابر این حجم از تخریب، تنها راه واقعیِ نجات طبیعت، فرهنگ‌سازی و آموزش است. اگر از سال‌های ابتدایی مدرسه، کودکان بیاموزند که درخت امانت است، آب سرمایه است و طبیعت حق دارد سالم بماند، می‌توان امید داشت که نسل آینده رفتاری خردمندانه‌تر و مهربانانه‌تر با محیط‌زیست داشته باشد. هیچ قانونی بدون فرهنگ ساخته نمی‌شود؛ و هیچ حفاظتی بدون آگاهی پایدار نمی‌ماند.
امروز طبیعت زخمی است، اما هنوز می‌توان امید داشت. اگر انسان همان اندازه که توان تخریب دارد، اراده سازندگی در خود پرورش دهد، دوباره می‌توانیم جنگل‌های سبز، آسمان‌های پاک و رودخانه‌های زلال را ببینیم. محیط‌زیست دشمن انسان نیست؛ آینه زندگی اوست. نجات آن، نجات خود ماست.
