نگاهی به هنرستان‌های فنی و حرفه ای و کاردانش خوزستان از نگاهی دیگر
در میان آمار و ارقامی که همچون برگ‌های پاییز بر میز مدیران می‌بارد هنرستان‌های فنی وحرفه ای وکاردانش خوزستان با واقعیت‌هایی دست به گریبانند که کمتر کسی جرأت بیان آن را دارد.
این گزارش روایتی است از پشت درهای بسته کارگاه‌هایی که روزگاری مهد مهارت‌آموزی بودند و امروز به انباری از تجهیزات فرسوده تبدیل شده‌اند.
درست در زمانی که مسئولان از “رشد کمّی ۵۱ درصدی” سخن می‌گویند مدیران هنرستان‌ها با چشمانی خسته و دلی پر از اندوه از “کابوس تراکم ۳۸ نفره” در کلاس‌ها می‌گویند.
آمارهای درخشان یا واقعیت‌های تلخ؟
اگرچه مسئولان از”دست یابی به اهداف برنامه هفتم توسعه” سخن می‌گویند.
اما باید پرسید چگونه می‌توان با حذف تدریجی استادکاران مجرب و قطع کامل سهمیه لباس کار به این اهداف دست یافت؟
آیا توسعه واقعی آن نیست که هنرجویان در کارگاه‌های مجهز و با امکانات کافی آموزش ببینند؟
چگونه می‌توان پذیرفت استانی که ۱۷ روز از میانگین کشوری عقب تر است به اهداف توسعه دست یافته است؟
اجبار به ثبت‌نام؛ آفتی که کیفیت را قربانی کمیت می‌کند
یکی از دردناک‌ترین صحنه‌هایی که سال تحصیلی جدید در هنرستان‌ها شاهد آن بودیم فشار برای ثبت‌نام بی‌ضابطه تا اواخر مهرماه بود.
مدیران هنرستان‌ها که می‌دانند پذیرش دانش‌آموز بیش از ظرفیت ظلمی است در حق هنرجویان اما مجبورند به دستورات مافوق تن دهند.
این اجبارچرخه‌ای معیوب را ایجاد کرده که در نهایت به کاهش کیفیت آموزشی و افزایش نارضایتی هنرجویان و اولیا می‌انجامد.
کارگاه‌های متراکم ،میدان آزمایشی بی‌ضابطه
وقتی در کارگاهی که برای ۲۰ هنرجو طراحی شده ۳۸ هنرجو حضور می‌یابند چه برسر کیفیت آموزش می‌آید؟
کمبود دستگاه‌ها و تجهیزات کارگاهی باعث می‌شود هنرجویان برای استفاده از ساده‌ترین ابزارها به صف بایستند.
در چنین شرایطی آموزش عملی که قلب تپنده هنرستان‌هاست به حاشیه رانده می‌شود و جای خود را به آموزش‌های نظری بی‌ثمرمی سپارد.
فاجعه حذف استادکاران و قطع سهمیه لباس کار
حذف تدریجی استادکاران مجرب از هنرستان‌ها ضربه مهلکی به مهارت‌آموزی زده است.
این استادکاران که روزی حلقه وصل هنرجویان به بازار کار بودند امروزجای خود رابه مربیان کم تجر به داده‌اند.
از سوی دیگر قطع کامل سهمیه لباس کار نه تنها ایمنی هنرآموزان وبرخی استادکاران را به خطر انداخته بلکه انگیزه هنرآموزان را نیز کاهش داده است.
نداشتن انباردار و کمبود تجهیزات
عدم وجود انباردار در بسیاری از هنرستان‌هاباعث شده تجهیزات ارزشمند کارگاهی در معرض آسیب و سرقت قرار گیرد.
از سوی دیگر کمبود شدید تجهیزات و امکانات کارگاهی باعث شده هنرجویان نتوانند مهارت‌های لازم را کسب کنند.
بی‌انگیزگی هنرجویان و هنرآموزان
کاهش انگیزه در بین هنرجویان و هنرآموزان به معضلی جدی تبدیل شده است.
وقتی هنرجویی نمی‌داند پس از فراغت از تحصیل چه آینده‌ای در انتظارش است طبیعی است که انگیزه‌ای برای یادگیری نداشته باشد.
از سوی دیگر هنرآموزان نیز به دلیل کمبود امکانات و فشارهای اداری روز به روز بی‌انگیزه‌تر می‌شوند.
هدایت نادرست به هنرستان‌ها
متأسفانه بسیاری از دانش‌آموزان پایه نهم بدون در نظر گرفتن علاقه و استعداد به هنرستان‌ها هدایت می‌شوند.
این در حالی است که هنرستان‌ها باید پذیرای دانش‌آموزانی باشد که هم عشق و علاقه و هم توانمندی لازم را برای تحصیل در این رشته‌ها راداشته باشند.
راهکارهای عملی؛ از حرف تا عمل
نگارنده بر این باور است که زمان آن فرا رسیده تا به جای آمارسازی و بزرگنمایی به فکر چاره‌جویی اساسی باشیم. بازگرداندن استادکاران مجرب و اختصاص سهمیه لباس کار باید در اولویت قرار گیرد.
ایجاد کارگاه‌های اشتراکی منطقه‌ای می‌تواند راهکاری عملی برای جبران کمبود تجهیزات باشد.
تخصیص بودجه ویژه برای تجهیز کارگاه‌ها و جذب انباردار از دیگر راهکارهای ضروری است.
هنرستان‌های فنی و حرفه ای و کاردانش ما نیازمند نگاهی تازه و عزمی راسخ هستند.
توسعه واقعی زمانی محقق می‌شود که به جای نشستن در اتاق های ادارات پای درمحیط هنرستان‌ها بگذاریم و از نزدیک شاهد مشکلات باشیم.
آینده مهارت‌آموزی این سرزمین در گرو اقدام عاجل و دوری از شعارزدگی است.
باشد که روزی برسد که هنرستان‌های فنی و حرفه ای و کاردانش ما نه محل گذر آمار و ارقام که کانون پرورش استعدادها و مهارت‌ها باشند.
️عبدالحمیدگل افشان
