“کاراترین گام درکنترل مصرف انرژی ،
جایگزینی سریع تکنولوژی ومصالح نوین درصنعت ساخت وهوشمند سازی مصرف انرژی درساختمان ”

️”سید محمد درستان
کارشناس ارشد مهندسی عمران
کارشناس پایه ۱ سازمان نظام مهندسی ساختمان استان خوزستان”

با توجه به بحران کنونی انرژی در کشورونقش واهمیت آن در جهان امروزی ، نیاز به کاربرد روشهای نوین در صنعت ساخت وساز ومدیریت انرژی ساختمان می باشد .
مقدار انرژی مصرفی در ساختمان‌ های ایران حدود ۵ الی ۶ برابر بیشتر از استانداردهای بین‌ المللی است. طبق آمارهای جهانی، ایران، از پرمصرف‌ ترین کشورهای دنیا و جزء رتبه‌ های نخست از نظر بدترین میزان مصرف انرژی در جهان است.
صنعت ساختمان‌سازی حدود ۴۰ درصد از کربن جهان را تولید می‌کند. برای دستیابی به هدف مقابله با بحران انرژی، خیلی از کشورها شروع به تدوین استانداردهایی برای ساختمان کرده‌اند تا با رعایت آن، در طراحی و ساخت بنا شاهد مصرف انرژی کمتری باشیم، در نتیجه‌ی این اقدام، مفهومی به نام ساختمان‌های کم مصرف پدید آمد. این سازه‌ها، ساختمان‌هایی هستند که در مرحله‌ی طراحی و ساخت از تجهیزات، مصالح و تکنیک‌هایی استفاده می‌کنند که مصرف انرژی ساختمان را نسبت به خانه‌های معمولی تا حد زیادی کاهش می‌دهد.
همچنین به کارگیری استراتژی‌های صحیح در مصرف انرژی میتواند تاثیر بسیاری در کاهش مصرف انرژی و هزینه‌های مرتبط با آن داشته باشد.
صرفه‌جویی در مصرف انرژی نه تنها به نفع محیط زیست است، بلکه مزایای اقتصادی قابل توجهی را نیز به دنبال دارد.
سازمان نظام مهندسی ساختمان به عنوان مجری ساخت وساز می‌تواند با الزام به اجرایی نمودن مبحث ۱۹ (صرفه جویی در مصرف انرژی ) مقررات ملی ساختمان وهمچنین اعمال سیستم های مدیریت انرژی از جمله ISO50001 وسایر موارد نقش موثری در این زمینه داشته باشد.
مبحث ۱۹ یکی از مباحث ۲۲ گانه مقررات ملی ساختمان است که توسط وزارت راه و مسکن و شهرسازی تدوین شده است و این مبحث اختصاصاً به کنترل حرارت در ساختمان می پردازد.
امروزه در کشورهای توسعه یافته، تکنولوژی «ساختمان های کم‌ مصرف» و «ساختمان های سبز» برای سازگاری با محیط‌ زیست و کاهش مصرف انرژی ملاک ساخت قرار گرفته و توجه ویژه‌ ای به مصالح مورد استفاده در آپارتمان‌ ها، مجتمع‌ های مسکونی، اداری و تجاری دارند اما در کشور ما، عدم به‌کارگیری مصالح و تجهیزات ساختمانی موثر در کاهش اتلاف انرژی، استاندارد نبودن ساختمان‌ ها، عدم فرهنگ‌ سازی و نیز عدم رعایت مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان که بر بهینه‌ سازی مصرف سوخت در ساخت‌ و ساز تاکید دارد، موجب افزایش مصرف انرژی شده است.
همچنین مدیریت انرژی در ساختمان شامل استفاده از ابزارها و تکنیک‌های مختلف برای نظارت و کنترل انرژی متناسب بانیازهای ساختمان می باشد.
این کار می‌تواند به کاهش اتلاف انرژی کمک کند و در نهایت منجر به صرفه‌جویی قابل توجه در هزینه‌های انرژی مانند برق، گاز و سایر منابع انرژی شود. به عنوان مثال، با استفاده از سیستم‌های پیشرفته کنترل و مدیریت انرژی، می‌توان به راحتی میزان مصرف انرژی در ساختمان‌ها را زیر نظر گرفت و بر اساس آن تصمیمات بهینه‌ای اتخاذ کرد.مسئله مدیریت مصرف انرژی، امروزه از توجه و اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. آلودگی هوا و آسیب رساندن به منابع طبیعی از جمله معضلات استفاده بیش از حد از منابع تجدید پذیر انرژی می باشد. این فرایند اتلاف انرژی را تا حد قابل توجهی (در حدود ۴۱ درصد) در زندگی ساختمانی نشان می دهد. عدم استفاده ازشیوه مدیریتی مناسب در ساخت معماری ساختمانی، سبب اتلاف انرژی زیادی شده و هزینه های هنگفتی را برای ساختمان ایجاد می کند.
گزینه های مدرن صرفه جویی در انرژی در ساختمان ها بر معماری نوآورانه، شکل، ساختار، مصالح ساختمان و البته سیستم هایی با استفاده از انرژی های تجدید پذیر متمرکز شده اند. یک راه بسیار ساده برای کاهش انرژی مورد نیاز ساختمان، استفاده از انرژی خورشیدی به صورت غیرفعال اما برنامه ریزی شده است. شکل خاصی از فضای بافر خورشیدی باید در ساختمان ایجاد شود. در کشورهای با عرض جغرافیایی بالا، فضای حائل باید دارای یک طرح خاص باشد که شامل دو فضای فرعی مکعبی با برآمدگی داخلی خاص و یک امتداد به خوبی برنامه ریزی شده از نمای جنوبی لعاب باشد.
سیستم مدیریت هوشمند ساختمان با به کار گیری آخرین تکنولوژی ها، در صدد آن است که شرایطی ایده آل، همراه با مصرف بهینه انرژی در ساختمان برای ساکنین پدید آورد. این سیستم ها ضمن کنترل بخش های مختلف ساختمان و ایجاد شرایط محیطی مناسب، با ارائه سرویس های همزمان، سبب بهینه سازی مصرف انرژی، سطح کارایی و بهره وری سیستم ها و امکانات موجود در ساختمان می شود.شبکه های حسگر، نسل جدیدی از شبکه ها هستند که به طور معمول از تعداد زیادی گره ارزان قیمت تشکیل شده اند و ارتباط این گره ها به صورت بیسیم صورت می گیرد، هدف اصلی در این شبکه ها، جمع آوری اطلاعات در محیط پیرامون حسگرهای شبکه است. بنابراین میتوان با استفاده از سیستم های هوشمند از قبیل : حسگر های بیسیم ، سیستم EMS و همچنین کلیدهای هوشمند الکتریکی تا میزان قابل توجه ای به مدیریت و حفظ انرژی در اتوماسیون و فضای داخلی ساختمان پرداخت.
در این حال هوش مصنوعی از طریق تحلیل داده ها، یادگیری از الگوهای مصرف و اعمال تنظیمات بهینه، ساختمان ها را به سمت مصرف هوشمندانه تر انرژی هدایت می کند.
لذا در شرایط کنونی با توجه به بحران انرژی ،کنترل واجرای مبحث ۱۹ (صرفه جویی در مصرف انرژی) بامتریالهای نوین معماری ،اجرای سازه های کم مصرف وسبز ، الزام به الگو ها وسیستم ها مدرن بهینه سازی مصرف ، مدیریت کنترل انرژی با کاربرد هوش مصنوعی و هوشمند سازی ساختمان
میتواند به عنوان موثرترین راهکار های کنترل انرژی ساختمان در کشور باشد .