یادداشت خبرنگار
قطار شوشتر؛ ریل‌های خاموش، انتظاری طولانی
در گستره پهناور ایران راه‌آهن تنها یک وسیله حمل‌ونقل نیست؛رگ‌های حیاتی هستند که جان شهرها را به هم پیوند می‌دهند.خاطرات می‌سازندو برصفحه تاریخ داستان پیشرفت را حک می‌کنند. در جنوب ایران شهر تاریخی شوشتر نیز روزگاری طنین آرامش‌بخش سوت قطار را می‌شنید.
اما امروز ایستگاه آن خالی از هیاهوی مسافران و گرمی حضور مردم به نمادی غم‌انگیز از فرصت‌های از دست رفته تبدیل شده است.
این گزارش واکاوی سرنوشت خط آهن شوشتر است؛روایتی مستند از کوشش‌های نافرجام تصمیم‌های نادرست و ندایی که از ژرفای جامعه برمی‌خیزد: «قطار شوشتر باید بازگردد».
یک آغاز ناقص: ریل‌گذاری در سایه فراموشی
برخلاف تصور عمومی شواهد و اسناد نشان می‌دهد که احداث نخستین ریل‌های منتهی به شوشتر به دهه‌ها قبل بازمی‌گردد اما این ریل‌ها برای دهه‌ها به حال خود رها شده و هرگز میزبان قطاری منظم نبودند. نقطه عطف اصلی در تاریخ معاصر این خط سال ۱۳۹۲ بود.
در این سال و پس از بازسازی خط ریلی شوشتر-اندیمشک با حضور مسئولان راه‌اندازی رسمی شد و قرار بود قطارهای مسافربری مردم این دیار را به مقاصد اصلی مانند تهران و مشهد برسانند.
چرا قطار شوشتر ایستاد ؟
دواشتباه راهبردی تعطیلی متناوب این
خط در سال‌های پس از ۱۳۹۲ ونهایتا خاموشی کامل آن نتیجه مستقیم دو اشتباه بزرگ در مرحله برنامه‌ریزی و اجرا بود:
مشکل فنی برطرف نشده :
نبود وسیله چرخش لوکوموتیوازهمان
آغاز یک نقص فنی بزرگ مانند یک غده سرطانی در پیکره این پروژه وجود داشت:
عدم وجود صفحه دوار یا مثلث برگشت.
این وسیله برای تغییر جهت قطار در ایستگاه پایانی ضروری است. در غیاب آن قطار شوشتر مجبور بود تمام مسیر بازگشت از شوشتر به اندیمشک را به صورت عقب‌گرد طی کند. این مسئله نه تنها سرعت سفر را به شدت کاهش می‌داد و از جذابیت آن برای مسافران می‌کاست بلکه هزینه‌های عملیاتی را به دلیل نیاز احتمالی به دو لوکوموتیو افزایش می‌داد.
خطای استراتژیک محض :
انزوا و عدم اتصال به قطب‌های اقتصادی.
بزرگ‌ترین اشتباه نگاه جزیره‌ای به این خط بود.همان‌گونه که کارشناسان و دلسوزان منطقه بارها تأکید کرده‌اندراه نجات این خط اتصال آن به شبکه اقتصادی پیرامون بود.اگراین ریل هاازشوشتربه سمت پتروشیمی مسجدسلیمان وازآنجابه سمت ایذه ودیگر شهرهای صنعتی وپرجمعیت منطقه امتدادمی یا فت نه تنها مشکل کمبودمسافربرطرف می‌شدبلکه این خط به شریان اصلی حمل موادپتروشیمی وکالاتبدیل می‌شد.
این اتصال توجیه اقتصادی پروژه را تضمین و آن را از وابستگی صرف به مسافر رهایی می‌بخشید.
این گزارش را به عنوان صدایی از میان مردم با نهایت احترام و امید خطاب به مدیرکل محترم راه‌آهن جنوب، فرماندارمردمی و نماینده شهرستان شوشتر در مجلس شورای اسلامی قرار می‌دهیم:
شما وارثان شبکه‌ای هستید که باید موتور محرکه توسعه باشد.آنچه امروز نیاز است اقدام عملی فوری بر اساس یک راهکار بنیادین است. آیامی‌توان امید داشت که با پیگیری مستمر اتصال خط به پتروشیمی مسجدسلیمان که کلید اقتصادی شدن پروژه است درقالب یک مصوبه با اولویت بالا دیده شود و با تخصیص اعتبار ویژه از روی کاغذ به صحنه عمل بیاید؟
مردم شوشترازتمام قومیت های محترم وبزرگوار همراه و مشوق شما در این مسیر خواهند بود، به امید روزی که نوای حرکت قطار دوباره نماد پویایی این دیار کهن شود.
به باورنویسنده داستان راه‌آهن شوشترروایتی است فراتر از یک پروژه ترابری ناکام.این نمادی است از نگاهی نادرست به مقوله توسعه؛
نگاهی که در آن شعار بر مطالعه، منافع کوتاه‌مدت بر برنامه‌ریزی بلندمدت و افتتاح زودرس بر تداوم خدمت‌رسانی پیشی می‌گیرد.
ریل‌های تنها مانده شوشتر امروز آیینه‌ای هستند که اشتباهات دیروز را به ما نشان می‌دهند.
اما همین ریل‌ها می‌توانند پلی به سوی فردایی بهتر باشند به شرطی که مسئولان جرأت آموختن از گذشته، سرمایه‌گذاری هوشمند درحال وچشم اندازسازی برای آینده را داشته باشند.
احیای این خط دیگر یک خواسته محلی نیست؛ آزمونی برای اراده ملی برای توسعه متوازن و عبور از روش‌های ناکارآمد گذشته است.
🖋️ عبدالحمید گل‌افشان
دیماه۱۴۰۴
