زنان، نیمی از جمعیت شهر اهواز و از موثرترین گروه های اجتماعی در توسعه اقتصادی و فرهنگی جامعه هستند. با این حال، مدیریت شهری اهواز(اعم از شهرداری و شورای شهر)، از فقدان شناخت کافی و نبود رویکردی حساس به نیازهای جنسیتی در شهرسازی رنج می برند. در عمل، زیرساخت های شهر، زنان را نه به عنوان کنشگرانی مستقل و فعال، بلکه به عنوان موجوداتی محدود به فضای خصوصی یا نیازمند حراست دائمی تعریف کرده اند. پیامد این نوع نگاه، کاهش مشارکت اجتماعی، افول امنیت روانی و فیزیکی در فضاهای عمومی‌ و هدر رفتن پتانسیل عظیم این قشر در رونق شهر است.
*محصوریت، نا امنی و فقدان زیرساخت های اجتماعی*
وضعیت زیرساخت ها و خدمات شهری برای زنان در اهواز، از سه منظر قابل نقد جدی است:
*۱-فقر فضاهای امن و تخصصی*
اهواز فاقد مراکز اجتماعی و فرهنگی کافی است که بتواند فضای امن، بی طرف و ارزان برای گردهمایی، تبادل تجربه و شبکه سازی زنان را فراهم نماید. فرهنگسراهای موجود، یا از نظر دسترسی مکانی نامناسب هستند و یا برنامه هایشان با نیازهای متنوع زنان شاغل، خانه دار و کارآفرین همخوانی ندارد. فضای اختصاصی برای ورزش های گروهی زنان یا حتی مسیرهای امن پیاده روی بدون مزاحمت، در سطح محلات به شکل عادلانه توزیع نشده است و همین موضوع باعث شده زنان در مناطق حاشیه ای و کم برخوردار، عملا از حق حضور در برنامه های فرهنگی و تفریحی محروم بمانند.
*۲-بحران ایمنی و دسترس پذیری فیزیکی*
مهمترین عامل محدود کننده برای زنان در اهواز، نا امنی فیزیکی و روانی در فضاهای عمومی است. بسیاری از معابر و پارک ها در شب فاقد روشنایی استاندارد هستند، که این خود یکی از اصلی ترین عوامل کاهش احساس امنیت زنان و عدم استفاده از فضاهای شهری پس از غروب آفتاب است. علاوه بر این، کمبود سرویس های بهداشتی عمومی استاندارد و تمیز، بویژه در مرکز شهر، یک چالش جدی برای سلامت و تردد روزمره زنان است.
*۳- موانع ساختاری برای کارآفرینی و اشتغال زنان.*
مدیریت شهری اهواز نتوانسته است سازوکار حمایتی موثری برای کارآفرینی خرد و خانگی زنان، بویژه زنان سرپرست خانوار، ایجاد نماید. نبود بازارچه های موقت و یا دائمی ارزان قیمت برای عرضه مستقیم محصولات تولیدی این قشر، آن ها را ناچار به دست فروشی در حاشیه خیابان ها یا واسپاری محصولات خود به دلالان کرده است.
*باید ها و برنامه های تحولی:*
برای خروج از وضعیت موجود، شورای شهر اهواز باید نقش نظارتی و تقنینی خود را بر مبنای “عدالت جنسیتی” و “حق بر شهر” باز تعریف کند:
*ایجاد زیرساخت های فرهنگی، هنری و ورزشی مناسب و در دسترس همگان بویژه اماکن اختصاصی برای گروه‌های مختلف، با رعایت عدالت اجتماعی و بر اساس وظایف قانونی شهرداری ها.
*شورای شهر باید شهرداری را موظف به اجرای یک طرح جامع افزایش روشنایی استاندارد در تمامی معابر، پیاده روها و پارک های محله ای، با اولویت مناطق پر خطر کند(این طرح باید فراتر از نورپردازی های تزئینی باشد.)
*وضع مصوبه برای احداث سرویس های بهداشتی عمومی استاندارد، تمیز و مجهز در فواصل منظم در سطح شهر، بویژه در پارک های بزرگ و مراکز خرید، با تعهد به نظافت و نگهداری دائمی آن ها از وظایف اصلی شورای شهر است.
*اختصاص فضاهایی در هر منطقه برای مهارت آموزی، بازارچه و نمایشگاه فروش محصولات زنان کارآفرین، با اخذ اجاره های نمادین و حمایت مستقیم شورای شهر لازم و ضروری است.
*شورای شهر باید مکانیزمی رسمی برای دریافت و اعمال نظرات سمن های حوزه زنان و خانواده در تدوین لوایح و طرح های شهرداری، بویژه در زمینه حمل و نقل و فضاهای عمومی ایجاد نماید.
تغییر وضعیت زنان در اهواز، نیازمند تغییر پارادایم “شهر زنانه” (ایجاد محدودیت و جدا سازی) به “شهر دسترس پذیر و برابر” با ایجاد زیرساخت های ایمن و عمومی برای همگان است.
برای هموار نمودن مسیر توسعه، شورای شهر با رویکرد اجتماعی باید نقش ناظر و قانون گذار را ایفا نموده و شهرداری را ملزم نماید تا در تمام پروژه های خود، نیازهای خاص و حیاتی زنان را از مرحله طراحی تا اجرا لحاظ کند. این نه یک انتخابات، بلکه گامی ضروری برای ارتفای کیفیت زندگی و افزایش سرمایه اجتماعی در کلانشهر اهواز است.

زاهد مهمدی کرتلایی
فعال اجتماعی و نماینده سازمان های مردم نهاد خوزستان