در دنیای پرشتاب امروز گاهی اوقات فراموش می‌کنیم که هر انسانی، گوهری گرانبهاست با قلبی پر از احساس و ذهنی سرشار از تجربیات.
اما دریغ که گاه ناخواسته یا حتی دانسته، با کلماتی نیش‌دارو اتهاماتی بی‌اساس این گوهر را خدشه‌دار می‌کنیم و آبروی انسانی را در معرض قضاوت‌های نادرست قرار می‌دهیم.این رفتارنه تنها دراخلاق اسلامی مذموم شمرده شده، بلکه در فرهنگ غنی ایرانی نیزهمواره مورد نکوهش بوده است. اماچراگاهی دست به چنین رفتاری می‌زنیم علل این پدیده ناخوشایند چیست؟
یکی ازمهم‌ترین دلایل این رفتارعدم تحقیق و سطحی‌نگری است.درعصر اطلاعات دسترسی به داده‌ها آسان‌تر از همیشه است، اما متأسفانه برخی افراد به جای جستجو و راستی‌آزمایی بر اساس شنیده‌ها و گمانه‌های واهی قضاوت می‌کنند.این شتابزدگی درقضاوت همچون تیری است که از کمان رها شده و بازگشتی ندارد؛ اثری عمیق بر دل و آبروی فرد قربانی می‌گذارد.
گاهی نیزحسادت و تنگ‌چشمی ریشه این رفتار می‌شود.موفقیت‌ها و جایگاه خوب دیگران ممکن است دردل برخی افراد حس ناخوشایندی ایجاد کندو درنهایت فرد برای سرپوش گذاشتن بر احساس حقارت خود به تخریب شخصیت و آبروی دیگران روی می‌آورد. این همانند آن است که فرد به جای تلاش برای رسیدن به قله، سعی کند دیگران را از مسیر باز دارد.
احساس قدرت‌طلبی و برتری‌جویی نیز می‌تواند عاملی دیگر باشد.برخی افراد با آزار رساندن به دیگران و کوچک شمردن آن‌ها احساس قدرت می‌کنند. این رفتار نشانه‌ای از ضعف درونی و فقدان اعتماد به نفس واقعی است؛چراکه قدرت حقیقی درساختن و یاری رساندن است، نه در تخریب.
گاهی نیزتوجیه اشتباهات خود فردرا به سمت تهمت زدن سوق می‌دهد. وقتی فردی درانجام کاری اشتباه یا خطایی مرتکب می‌شودبرای فرارازمسئولیت و سرزنش ممکن است تقصیر را به گردن دیگران بیندازد و با نسبت دادن اعمال نادرست به آن‌ها خود را تبرئه کند.
درنهایت نبایدازتأثیرات فرهنگی و اجتماعی غافل شد.دربرخی محیط‌هامتأسفانه تهمت زدن وغیبت کردن به امری عادی تبدیل شده و قبح آن ریخته است.این عادی‌سازی باعث می‌شودتاافرادبدون درک عمق فاجعه به راحتی آبروی دیگران را به سخره بگیرند.
برای مقابله با این آفت نیازمند یک خودسازی فردی و تغییر نگرش اجتماعی هستیم. باید یاد بگیریم که پیش از سخن گفتن، بیاندیشیم؛ پیش از قضاوت تحقیق کنیم؛ و پیش از اتهام زدن، وجدان خود را معیار قرار دهیم.آبروی دیگران امانتی است که باید پاس داشته شود.
بیاییدباعشق و احترام به یکدیگر جامعه‌ای سالم‌تروانسانی‌تر بسازیم؛ جایی که تهمت و بدنامی جایی نداشته باشد و مهر و مدارا زبان مشترک همه ما باشد.
🖋 عبدالحمید گل‌افشان
