در روزهایی که صدای انفجار جای خنده‌ی کودکان را گرفته و آسمان با دودی سیاه غروب می‌کند، تنها جایی که هنوز می‌تواند گرما و امید ببخشد، آغوش خانواده است. در میانه‌ی آشوب و ناامنی، خانه تبدیل می‌شود به سنگر روانی کودکان؛ جایی که عشق، تماس انسانی و احساس امنیت، دیوار دفاعی آن را شکل می‌دهند. در چنین روزهایی، نقش والدین نه‌تنها نگهداری فیزیکی، بلکه تغذیه‌ی احساسی و روانی فرزندان است؛ همان چیزی که می‌توان آن را «سوخت‌گیری عاطفی» نامید.

کودکان در برابر بحران‌ها، بیش از هر چیز با نگاه و رفتار والدین‌شان جهان را معنا می‌کنند. وقتی پدر و مادر با آرامش، صداقت و درک متقابل با وقایع برخورد می‌کنند، کودک احساس می‌کند هنوز کنترل و نظم در دنیایش وجود دارد. حتی ساده‌ترین کارها مثل زمان‌بندی ثابت خواب، وعده‌های غذایی منظم یا بازی‌های کوتاه خانوادگی می‌توانند پیام پایداری و امنیت را منتقل کنند. در دل بی‌نظمی جنگ، همین نظم کوچک می‌شود چراغی برای ذهن کودک.

عشق، زبان نجات‌بخش این روزهاست. کودکان نیازی به توضیح پیچیده درباره جنگ ندارند؛ آن‌ها به یک آغوش، تماس نگاه، و جمله‌های ساده‌ای مثل «من اینجام، مراقبت هستم» نیاز دارند. عشق تکراری نمی‌شود، چون هر بار که داده می‌شود، تَرکی از ترس و اضطراب را پاک می‌کند. والدینی که در میانه‌ی نگرانی‌ها می‌توانند احساس محبت را زنده نگه دارند، در واقع فرزندان‌شان را از سونامی اضطراب جهانی نجات می‌دهند.

اما والدین نیز انسان‌اند؛ خسته، مضطرب و گاه درمانده. سوخت‌گیری روانی آن‌ها به اندازه‌ی فرزندان‌شان اهمیت دارد. لحظات کوتاه استراحت، گفت‌وگو با یک دوست یا دعا و مراقبه می‌تواند به بازسازی نیروی درونی کمک کند. هیچ والد آرامی بدون مراقبت از خود دوام نمی‌آورد. والدِ سلامت، ستون تاب‌آوری کودک است.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد کودکانی که در دوران جنگ از پیوند عاطفی گرم و پذیرنده با والدین خود برخوردار بوده‌اند، بعدها در بزرگسالی استوارتر و امیدوارتر زیسته‌اند. آن‌ها آموخته‌اند که عشق می‌تواند سپری در برابر تاریکی باشد. در حقیقت، قدرت تاب‌آوری کودکان نه از انکار رنج، بلکه از حضور عشق در بحبوحه‌ی رنج ساخته می‌شود.

در روزگاری که جهان بیرون پر از بی‌ثباتی است، خانواده هنوز می‌تواند کامیون سوخت روانی باشد که امید، آرامش و معنا را دوباره در ذهن کودک تزریق می‌کند. گاهی فقط کافی است چراغ کوچکی از محبت در خانه روشن بماند تا کودک، مسیرش را در تاریکی جهان پیدا کند.

🖋حسن گریباوی
پژوهشگر و دانش آموخته روانشناسی