هیچ وقت هیچ‌کس رانه درجمع شلوغ و پرهیاهو ونه درخلوتِ خصوصیِ دو نفره بی‌دلیل و بهانه‌تراشی، کوچک نکنیم. هر انسان فارغ از جایگاه اجتماعی، شغل یا ظاهرش، دنیایی از ارزش‌ها و احساسات دردرون خود دارد.اما چرا برخی افراد، انگار که درمسابقه‌ای بی‌پایان برای خودرا بزرگ‌تر نشان دادن شرکت کرده‌اند، مدام درپیِ یافتنِ بهانه‌ای برای تحقیر دیگران هستند؟ این رذیله‌ی زشت،این عادتِ ویرانگر،ریشه در کجای روانِ انسان دارد؟
ریشه‌های این رفتار،اغلب درخودِ فردِ تحقیرکننده نهفته است. وقتی کسی از درون احساسِ پوچی، ضعف، یا بی‌ارزشی می‌کند، برای پوشاندنِ این خلأ، ناخودآگاه به دنبالِ تحقیرِ دیگران می‌رود.
این یک مکانیسمِ دفاعیِ ناسالم است؛ درست مثلِ کسی که برای بلندتر دیده شدن، سعی می‌کند دیگران را وادار به خم شدن کند. مثال‌هایش در اطراف ما کم نیست: فروشنده‌ای که به جای پاسخگوییِ حرفه‌ای، مشتری را که قیمت یا کیفیت را زیرسوال برده،با پرخاشگری تحقیر می‌کند. یا مدیری که با تحقیرِ آشکارِ کارمندش در مقابلِ جمع، سعی در اثباتِ اقتدارِ پوشالیِ خود دارد.
و اما در عصرِ دیجیتال، شبکه‌های اجتماعی جولانگاهِ این رفتارشده‌اند.این فضا بستری شده برای خودنمایی های کاذب وتحقیرهایِ پنهان و آشکار.کافیست نگاهی به نظرات زیرِ پست‌هایِ پربازدید بیندازیم؛ از توهین‌هایِ مستقیم گرفته تا کنایه‌هایِ نیش‌دار و تمسخرِ ظاهری یا فکریِ افراد.
بسیاری با صرفِ چند کلمه، غرورِ دیگران را جریحه‌دار می‌کنند و تصور می‌کنند با این کار، خود را در دنیایِ مجازی «بالاتر» نشان داده‌اند. این همان «بازیِ زشتِ بالا کشیدنِ خود با پایین کشیدنِ دیگران» است که در فضایِ مجازی به اوجِ خود رسیده است.
پیامدهایِ اجتماعیِ این رفتار، ویرانگرتر از آن چیزی است که فکر می‌کنیم. تحقیر، اعتماد را از بین می‌برد. اعتماد در خانواده، یعنی جایی که پدر یا مادر، فرزند را مدام سرزنش و تحقیر می‌کند و از او موجودی بی‌عرضه می‌سازد.
اعتماد در محیطِ کار، جایی که همکاران به جایِ همکاری، در حالِ تخریبِ روحیه‌ی یکدیگرند. و اعتماد در جامعه جایی که حسِ همبستگی و کمک به همنوع، جایِ خود را به رقابت‌هایِ ناسالم وحسادت می‌دهد.این رفتار جامعه را به سمتِ انزوا و عدمِ همکاری سوق می‌دهد.
به باور نویسنده ما در این دنیا،مهمانِ یکدیگریم؛شایدکوتاه‌مدت، شاید بلندمدت. اما نکته‌ی مهم این است که این همراهی، نیازمندِ احترام و درکِ متقابل است. به جایِ آنکه با تحقیرِ دیگران سعی در پر کردنِ خلاءهایِ درونیِ خود داشته باشیم، بیایید با درکِ آسیب‌پذیریِ انسان‌ها، با لبخندی از سرِ مهر و کلامی از سرِ احترام، پلی برایِ ارتباطِ سازنده بسازیم.
هر انسانی در هر جایگاهی سزاوارِ شنیده شدن و ارزشمند بودن است. بیایید به جایِ «بالا بردنِ خود با پایین کشیدنِ دیگران»، به دنبالِ «بالا بردنِ همگان با احترام و همدلی» باشیم. این تنها راهِ رسیدن به جامعه‌ای است که در آن زخم‌هایِ تحقیر، آرام‌آرام التیام یابند و اعتماد دوباره جوانه بزند.
🖋عبدالحمید گل‌افشان
